Skip to main content
Localis

Heritage spaces

Nhà mồ Ba Chúc

Nơi tưởng niệm 3.157 người dân Ba Chúc bị quân Pol Pot sát hại tháng 4/1978, lưu giữ 1.159 bộ hài cốt, di tích lịch sử cấp quốc gia từ năm 1980.

Ba Chúc, An Giang

Story

This story is currently available in Vietnamese only.

Nhà mồ Ba Chúc nằm giữa hai chùa Tam Bửu và Phi Lai, cách núi Tượng 100 m về phía đông, thuộc xã Ba Chúc (trước tháng 7/2025 là thị trấn Ba Chúc, huyện Tri Tôn), vùng Bảy Núi, cách biên giới Campuchia 7 km. Đây là nơi lưu giữ hài cốt và tưởng niệm 3.157 người dân Ba Chúc bị quân Pol Pot (Khmer Đỏ) sát hại tháng 4/1978. Nơi này là khu tưởng niệm, không phải điểm vui chơi.

Từ đêm 30/4/1977, quân Pol Pot tấn công 14 xã biên giới của An Giang. Ngày 18/4/1978 chúng tràn vào Ba Chúc; đến ngày 29/4, 3.157 thường dân bị giết, phần lớn là người già, phụ nữ, trẻ em, có gia đình không còn ai sống sót. Riêng ở chùa Tam Bửu, nơi người dân chạy vào tránh pháo, hơn 700 người bị bắt đưa đi, chỉ 2 người trở về. Ngày 1/1/1979, quân dân An Giang đánh bật quân Pol Pot khỏi biên giới tỉnh.

Năm 1979, tỉnh xây Nhà mồ để lưu giữ hài cốt và làm chứng tích. Ngày 10/7/1980, Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng quần thể Nhà mồ, chùa Tam Bửu, chùa Phi Lai là di tích lịch sử cấp quốc gia (Quyết định 92/VH-QĐ). Nhà mồ ban đầu hình lục giác; năm 2013 khu di tích được xây mới trên khoảng 5 ha, nhà mồ đổi thành đóa sen trắng tám cánh, theo Bảo tàng An Giang là để giảm bớt cảnh tang thương.

Trong nhà mồ có 1.159 bộ hài cốt, hơn một phần ba số nạn nhân, vì nhiều gia đình đã đưa người thân về chôn cất. 1.017 hộp sọ đã được xác định tuổi và giới tính, xếp theo nhóm trong khung kính, trong đó có 29 trẻ dưới 2 tuổi và 264 trẻ từ 3 đến 15 tuổi. Nhà lưu niệm bên cạnh có ảnh tư liệu, tài liệu, hiện vật; đoàn tham quan có thể nghe thuyết minh.

Thứ tự gợi ý: nhà mồ, nhà lưu niệm, rồi chùa Phi Lai, nơi còn vết nứt và dấu tích trên tường, và chùa Tam Bửu, tổ đình đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa do ông Ngô Lợi dựng năm 1882, nơi Phật hội vẫn hành lễ.

Lễ giỗ tập thể diễn ra ngày 15 và 16 tháng 3 âm lịch; ngày 16/3 âm lịch ứng với 22/4/1978, cao điểm của vụ thảm sát. Chính quyền phối hợp Phật hội Tứ Ân Hiếu Nghĩa tổ chức cầu siêu, lễ ở chùa Tam Bửu, lễ cúng ở nhà mồ, thắp 3.157 ngọn nến. Báo Nhân Dân viết đây được xem là lễ giỗ tập thể lớn nhất Việt Nam. Năm 2026 lễ rơi vào đầu tháng 5.

Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức; hỏi Ban Quản lý di tích hoặc UBND xã. Hài cốt được trưng bày trực tiếp, ảnh tư liệu nặng nề; trẻ nhỏ có thể bị ảnh hưởng tâm lý, nên chuẩn bị trước hoặc để trẻ ở ngoài nhà mồ. Ăn mặc kín đáo, giữ im lặng, không chụp ảnh tạo dáng, không chạm vào khung kính; ngày giỗ, đứng ngoài khu hành lễ.

Nơi này hợp với người muốn hiểu chiến tranh biên giới Tây Nam qua chứng tích thật và đoàn học sinh có người dẫn giải. Đi cùng trẻ nhỏ, bạn có thể chỉ viếng chùa Tam Bửu và nhà lưu niệm; muốn tìm hiểu lịch sử An Giang ở một di tích khác loại, hãy chọn Khu di tích Óc Eo - Ba Thê.

What to experience

  • Thắp hương, mặc niệm tại nhà mồ
  • Xem nhà lưu niệm, ảnh tư liệu và hiện vật
  • Viếng chùa Tam Bửu, chùa Phi Lai trong quần thể
  • Nghe thuyết minh (liên hệ Ban Quản lý di tích)
  • Dự lễ giỗ tập thể 15 và 16 tháng 3 âm lịch

Keywords

  • di tích lịch sử
  • di tích quốc gia
  • tưởng niệm
  • chiến tranh biên giới Tây Nam
  • Ba Chúc
  • Tri Tôn
  • Bảy Núi
  • Tứ Ân Hiếu Nghĩa