Dak Lak

Bảo tàng Đắk Lắk ở số 02 Y Ngông, phường Buôn Ma Thuột, gần khu ngã sáu trung tâm, nằm chung khuôn viên với Biệt điện Bảo Đại. Tòa nhà hiện nay khởi công ngày 27/02/2008, khánh thành ngày 21/11/2011, dài 130 m, rộng 65 m, thiết kế theo dáng nhà dài Ê Đê nhưng làm bằng bê tông, kính và hợp kim.

Bảo tàng có tiền thân là Nhà Truyền thống tỉnh lập ngày 02/9/1977 với khoảng 500 hiện vật, đổi tên năm 1990, lên hạng II năm 1995. Tòa nhà mới là một trong 5 bảo tàng ở Việt Nam làm với sự hợp tác của chuyên gia bảo tàng học Pháp và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Ngày 19/8/2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp bảo tàng hạng I (Quyết định 2641/QĐ-BVHTTDL); năm 2022 bảo tàng tiếp tục được xếp hạng I.

Kho của bảo tàng có gần 13.000 hiện vật; phần trưng bày khoảng 1.000 hiện vật và hình ảnh, chia ba không gian: văn hóa các dân tộc, lịch sử, đa dạng sinh học. Không gian văn hóa rộng hơn 700 m² với hơn 450 hiện vật, đáng xem nhất là sưu tập chiêng, ché, ghế Kpan và dụng cụ săn bắt, thuần dưỡng voi rừng của người Lào, M'nông. Có khu nông sản cho khách sờ, ngửi hạt cà phê, hồ tiêu. Chú thích viết bằng bốn thứ tiếng: Việt, Pháp, Anh, Ê Đê.

Bảo tàng giữ bảo vật quốc gia đầu tiên của tỉnh: Sưu tập mũi khoan đá Thác Hai, 250 hiện vật có niên đại khoảng 4.000 - 3.000 năm, được Thủ tướng công nhận theo Quyết định 73/QĐ-TTg ngày 18/01/2024. Sưu tập này do bảo tàng cùng Bảo tàng Lịch sử quốc gia khai quật ở di chỉ Thác Hai. Tháng 3/2026 bảo tàng mở triển lãm chuyên đề về di chỉ này; trước khi đi, nên hỏi bảo vật và triển lãm còn đang trưng bày không.

Đi theo thứ tự: xem ba không gian trong tòa nhà chính, rồi sang Biệt điện Bảo Đại cùng khuôn viên. Bảo tàng cũng quản lý, đón khách ở Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột và Nhà dài. Dịp lễ có hoạt động đan lát, dệt vải, làm nhạc cụ; website có bảo tàng 3D.

Theo bảng của bảo tàng (5/2026), tòa nhà chính mở 8:00 - 17:00 từ thứ Ba đến thứ Sáu, 8:00 - 16:00 thứ Bảy, Chủ nhật, lễ Tết; bảng không có thứ Hai. Biệt điện, Nhà đày, Nhà dài mở 7:30 - 11:30 và 13:30 - 17:00 từ thứ Ba đến Chủ nhật. Phí tính theo từng điểm: người lớn 30.000 đ, trẻ 6 - 16 tuổi 20.000 đ, dưới 6 tuổi miễn phí, người từ 60 tuổi giảm 50%. Hạn chế nên biết: số liệu trưng bày trong các bài báo là từ 2017 - 2021, còn thuyết minh viên ngoại ngữ thì chưa có thông tin công bố. Nên gọi 0983 593 779 hỏi lại.

Nhiều hiện vật trong không gian văn hóa là đồ dùng trong đời sống và nghi lễ của các cộng đồng vẫn đang sống ở Đắk Lắk. Đọc chú thích như một phần câu chuyện của họ, và hỏi nhân viên về quy định chụp ảnh trước khi chụp.

Bảo tàng hợp với người muốn có cái nhìn chung về các dân tộc, lịch sử và tự nhiên Đắk Lắk trước khi vào buôn làng. Nếu bạn chỉ quan tâm cà phê, Bảo tàng Thế giới Cà phê của Trung Nguyên Legend cách đây gần 3 km, là bảo tàng tư nhân chuyên đề, vé người lớn 150.000 đ.

Từ trung tâm Buôn Ma Thuột đi khoảng 2 km về phía Bắc, tới cuối đường Trần Nhật Duật là buôn Akô Dhông (còn viết Akŏ Dhông) của người Ê Đê, nay thuộc phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Buôn lập năm 1956, khi một số hộ từ vùng M'Đrắk lên khai phá. Trong tiếng Ê Đê, "ako" là đầu nguồn; chữ "dhông" được báo chí giải nghĩa là suối hoặc là lũng.

Điều làm buôn khác các khu phố xung quanh là dãy nhà dài nằm ngay trong phường trung tâm. Lúc mới lập buôn có 7 nhà dài; các bài báo từ 2023 đến 2025 ghi con số từ khoảng 30 đến 35 nhà, mỗi nhà dài 12 - 25 m, dựng dọc hai bên đường theo hướng Bắc - Nam, có cầu thang đực và cầu thang cái. Trong nhà, gian khách (gah) đặt ché rượu cần, cồng chiêng, bếp lửa; gian ở (ôk) chia thành nhiều ô cho các gia đình con gái cùng sống theo chế độ mẫu hệ.

Cuối năm 2021, hương ước của buôn được công nhận, với các nội dung giữ kiến trúc nhà dài, quản lý du lịch cộng đồng, bảo vệ cảnh quan và ứng xử với du khách. Sáng 3/3/2023, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố Akô Dhông là buôn du lịch cộng đồng đầu tiên của tỉnh; buôn có Ban quản lý du lịch cộng đồng riêng. Một bài báo cuối năm 2024 ghi buôn đón khoảng 500 - 1.000 khách mỗi tháng.

Một ngày ở buôn thường gồm dạo vườn tượng gỗ, nghe kể chuyện lập buôn trong nhà dài, ăn món Ê Đê như canh cà đắng, rau rừng chấm muối kiến vàng, xem dệt thổ cẩm và làm nhạc cụ; buổi tối có thể nghe cồng chiêng, dân ca trong nhà dài. Buôn còn 4 dàn chiêng Knăh, đàn t'rưng, kèn bầu, và nghệ nhân kể khan; nghệ thuật kể khan Ê Đê là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2014.

Nói thẳng về mặt hạn chế: đây là buôn giữa đô thị, nhà dài xen với nhà ở mới. Năm 2025 buôn có khoảng 370 hộ, trong đó 84 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số, nên đừng chờ một khu toàn nhà dài. Năm 2026, lãnh đạo tỉnh khi đến buôn còn yêu cầu hạn chế bê tông hóa, giữ từng cây xanh, bến nước, dòng suối. Các bữa ăn, buổi cồng chiêng do từng hộ tổ chức, chưa có bảng giá hay lịch biểu diễn công bố chính thức.

Vào buôn chưa có vé hay giờ mở cửa công bố chính thức. Muốn ăn ở nhà dài hoặc nghe cồng chiêng, hãy hẹn trước với hộ làm dịch vụ. Báo chí gợi ý đến dịp giáp Tết. Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột không tổ chức hằng năm; lần 8 vào tháng 3/2023 cũng là dịp buôn được công bố làm du lịch cộng đồng.

Nhà dài là nhà đang có người ở và là nơi gia đình làm lễ. Hỏi chủ nhà trước khi bước lên cầu thang, trước khi chụp ảnh người, bàn thờ hay góc bếp; lễ của gia đình chỉ dự khi được mời.

Akô Dhông hợp với người có nửa ngày ở Buôn Ma Thuột, muốn xem nhà dài và nghe cồng chiêng mà không đi xa. Nếu bạn muốn ngủ lại nhà dài bên hồ và đi thuyền độc mộc, buôn Jun ở hồ Lắk, cách thành phố 56 km, có 8 nhà dài đón khách lưu trú.

Từ trung tâm Tuy Hòa đi khoảng 40 km về phía Bắc là Gành Đá Đĩa, nằm ở bờ biển Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk. Trước tháng 7/2025, nơi này thuộc xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Gành là một bãi cột đá bazan có mặt cắt ngũ giác, lục giác, xếp sát nhau và chồng lên như những chồng đĩa nhô ra biển; khu đá rộng khoảng 50 m, dài hơn 200 m.

Đá hình thành từ dung nham núi lửa phun trào cách nay hàng triệu năm. Theo Báo Phú Yên, dung nham chảy ra biển, gặp nước lạnh đông cứng, ứng lực làm khối đá nứt thành cột đứng hoặc nghiêng. Kiểu đá cột tương tự có ở Giant's Causeway (Bắc Ireland), Los Órganos (Tây Ban Nha) hay hang Fingal (Scotland).

Gành được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2280/QĐ-TTg ngày 31/12/2020. Ngày 4/12/2023, Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi danh thắng (Quyết định 1570/QĐ-TTg), phạm vi nghiên cứu hơn 808 ha.

Quanh gành có nhiều thứ để xem trong cùng một chuyến: phía Đông là vịnh Xuân Đài, phía Nam là bãi cát dài khoảng 3 km, phía Bắc có hải đăng trên Gành Đèn. Làng phía Tây còn giếng, chuồng, tường rào, mộ làm bằng đá tự nhiên. Người dân quanh đây còn truyền tụng chuyện kho báu hóa đá và chuyện thần trấn thủy quái để giải thích hình dạng gành.

Nói thẳng về mặt hạn chế: gành rất đông. Năm 2022 danh thắng đón 518.259 lượt khách theo số của ban quản lý, và dịp Tết 2026 báo chí ghi nhận Gành Đá Đĩa, Mũi Điện đông nghịt. Đường xuống gành cũng bị ảnh hưởng bởi thiên tai: lũ ngày 19 - 21/11/2025 làm sập mố cầu Lò Gốm trên sông Ngân Sơn, cây cầu nối xã Tuy An Bắc với Tuy An Đông trên đường xuống gành. Hãy hỏi lại tình trạng đường trước khi đi, nhất là mùa mưa lũ cuối năm.

Gành có thu phí. Từ 13/11/2023, theo Nghị quyết 19/2023/NQ-HĐND của tỉnh Phú Yên cũ, phí là 40.000 đ/người/lượt, đã gồm bảo hiểm, miễn cho trẻ em và người từ 80 tuổi. Sau khi hợp nhất tỉnh chưa có công bố mức phí và giờ mở cửa mới, nên hỏi lại.

Đây là di tích quốc gia đặc biệt: đừng cạy, lấy hay khắc lên đá, và theo biển báo tại chỗ. Ảnh của TTXVN năm 2023 ghi lại biển "khu vực bảo tồn, du khách vui lòng không đi vào" ngay trên gành. Chưa có cảnh báo chính thức về sóng, nhưng mặt đá sát mép nước thường ướt và gồ ghề; đừng ra sát mép khi biển động, và trông kỹ trẻ nhỏ. Xóm đá phía Tây là nơi người dân đang sống, hỏi trước khi vào vườn nhà hay chụp ảnh người.

Gành Đá Đĩa hợp với người thích địa chất, chụp ảnh biển, hoặc muốn ghép một chặng ven biển phía Bắc Tuy Hòa. Nếu muốn một điểm khác cùng vùng Phú Yên cũ, có hải đăng và bãi cát, Mũi Điện - Bãi Môn ở xã Hòa Xuân, với hải đăng Đại Lãnh xây năm 1890, là lựa chọn thay thế.

Từ trung tâm Buôn Ma Thuột đi 56 km về phía Nam theo Quốc lộ 27, con đường đi Đà Lạt, là tới hồ Lắk (tên khác hồ Lạc Thiện) ở xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Ven hồ là buôn Jun của người M'nông. Theo tiếng M'nông, "lăk" nghĩa là nước. Phía Tây Nam hồ thông với sông Krông Ana, phía Tây là dãy Chư Yang Sin.

Hồ Lắk là hồ nước ngọt tự nhiên, mặt nước hơn 500 ha, lớn nhất Tây Nguyên và lớn thứ hai cả nước sau hồ Ba Bể. Hồ được xếp hạng danh lam thắng cảnh quốc gia theo Quyết định 534-QĐ/BT ngày 11/5/1993. Mùa mưa, nước dâng ngập các ruộng ven hồ. Người M'nông có truyền thuyết về một chàng trai lần theo dấu con lươn, hiện thân của thần nước, mà tìm ra hồ; câu chuyện này có nhiều dị bản.

Buôn Jun có 117 hộ, 450 khẩu, 95% là người M'nông. Ngày 6/12/2024, buôn được công bố là điểm đến du lịch cộng đồng. Đầu năm 2025 buôn có 21 hộ làm du lịch, 8 nhà dài đón khách lưu trú, 2 nhà hàng món truyền thống, 5 cơ sở đồ lưu niệm và 2 đội chiêng.

Trải nghiệm quen thuộc nhất là ngồi thuyền độc mộc trên hồ. Quanh hồ có khoảng 25 thuyền của 21 hộ, đục thủ công từ thân gỗ sao; trước khi hạ cây, người làm thuyền cúng thần rừng, thần núi, thần gỗ, và xưa một chiếc thuyền đổi được hai con trâu. Trên hồ còn có thuyền máy, ca-nô. Trên đồi cao 422 m bên hồ là Biệt điện Bảo Đại xây năm 1951; tầng trệt nay là nhà hàng, phòng vua là không gian tham quan.

Về voi, bạn nên biết rõ: ngày 25/4/2026 chính quyền, ngành du lịch, thôn buôn, doanh nghiệp và người dân ở Liên Sơn Lắk ký cam kết ngừng cưỡi voi, chuyển sang du lịch thân thiện với voi. Tuy vậy, đến tháng 9/2026 Trung tâm Bảo tồn voi vẫn đang vận động các chủ voi ở khu vực này dừng cưỡi voi. Theo mô hình thân thiện, voi được thả kiếm ăn trong rừng cảnh quan hồ Lắk, khách theo xe điện rồi đi bộ quan sát; khách không được sờ, chạm hay tiếp cận gần voi. Hãy chọn hình thức quan sát này thay vì cưỡi voi.

Hạn chế: giá thuyền, lưu trú nhà dài, bữa ăn và phí tham quan hồ chưa có công bố chính thức, hỏi thẳng hộ làm dịch vụ trước khi lên thuyền. Chưa có quy định chính thức về áo phao cho thuyền độc mộc được công bố; hãy hỏi áo phao trước khi lên và không ra hồ khi gió mạnh. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4.

Buôn Jun là nơi cộng đồng M'nông đang sống. Lễ cúng bến nước, cúng sức khỏe là nghi lễ của buôn, chỉ dự khi được mời. Xin phép trước khi vào nhà dài, chụp ảnh người hay chụp thuyền của gia đình.

Hồ Lắk hợp với người muốn ngủ một đêm nhà dài bên hồ, đi thuyền độc mộc và nghe cồng chiêng M'nông. Nếu chỉ có nửa ngày ở Buôn Ma Thuột, buôn Akô Dhông của người Ê Đê ngay trong phường Buôn Ma Thuột gần hơn nhiều.

Bảo tàng Thế giới Cà phê nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Buôn Ma Thuột, cách Bảo tàng Đắk Lắk gần 3 km. Đây là bảo tàng tư nhân chuyên đề về cà phê do Tập đoàn Trung Nguyên Legend đầu tư, thuộc dự án Thành phố Cà phê; bảo tàng chính thức hoạt động ngày 23/11/2018 trên khu đất gần 2 ha. Con số 45 ha hay gặp trên báo là của cả dự án, không phải của bảo tàng.

Phần lõi của bộ sưu tập có gốc ở Đức: tháng 9/2010, hơn 10.000 hiện vật từ bảo tàng cà phê tư nhân của gia đình Burg ở Hamburg được đưa về Buôn Ma Thuột. Theo trang của bảo tàng, hiện vật đến từ Anh, Đức, Pháp, Nhật, Ý, Hà Lan, Ethiopia, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc và Việt Nam, gồm cả công cụ trồng, chế biến cà phê của Việt Nam.

Công trình lấy hình khối nhà dài Tây Nguyên rồi cách điệu thành những đường cong, không gian cao, dùng nhiều ánh sáng tự nhiên. Hiện vật bày theo khu ngay trên lối đi, phần lớn không đóng tủ kính; một số khu không cho chụp ảnh.

Đi theo trình tự: mua vé ở quầy tiếp tân (sảnh chính có quầy bán cà phê, đồ pha chế làm quà), đi các khu trưng bày, ghé thư viện, rồi ra khu thưởng lãm. Ở đây bạn có thể uống cà phê theo ba phong cách Ottoman, Roman và Thiền mà bảo tàng gọi là "ba nền văn minh cà phê". Bảo tàng còn có show "3 văn minh cà phê" dùng 3D mapping, tour Cà phê Thiền và workshop pha chế; lịch các hoạt động này nên hỏi trước.

Nói thẳng về mặt hạn chế: đây là bảo tàng của một doanh nghiệp cà phê, cách kể chuyện gắn với thương hiệu của họ, và không có quyết định xếp hạng bảo tàng. Giá vé người lớn nay là 150.000 đ, gấp đôi mức 75.000 đ mà báo chí ghi giai đoạn 2018 - 2021, và gấp năm lần phí vào Bảo tàng Đắk Lắk. Lượng khách lớn: dịp kỷ niệm 5 năm (11/2023), đơn vị vận hành công bố đã đón 5 triệu lượt khách.

Theo trang chính thức, bảo tàng mở 7:00 - 18:00 hằng ngày, ngưng bán vé lúc 17:15. Vé người lớn 150.000 đ, trẻ 7 - 12 tuổi 40.000 đ, trẻ đến 6 tuổi miễn phí, học sinh, sinh viên giảm 30%. Thuyết minh tính riêng theo đoàn, có tiếng Anh, Pháp, Trung và Ê Đê. Bảng giá ghi "áp dụng năm 2025", nên gọi 0899 355 368 hỏi lại trước khi đi.

Kiến trúc và phần thuyết minh tiếng Ê Đê dựa trên văn hóa các dân tộc Tây Nguyên, nhưng đây là công trình mới của doanh nghiệp, không phải nhà dài hay nơi thờ tự của cộng đồng. Muốn xem nhà dài thật, bạn đến buôn Akô Dhông trong cùng phường.

Bảo tàng hợp với người mê cà phê, muốn thấy dụng cụ pha, rang, xay của nhiều nước và thử cà phê theo cách uống khác nhau. Nếu bạn muốn hiểu về đời sống các dân tộc và lịch sử Đắk Lắk, Bảo tàng Đắk Lắk ở 02 Y Ngông là lựa chọn đúng hơn, vé người lớn 30.000 đ.

Từ phường Buôn Ma Thuột đi khoảng 38–40 km về phía Tây là tới trung tâm du lịch của Vườn quốc gia Yok Đôn ở xã Buôn Đôn. Vườn rộng 115.545 ha, trải trên đất Đắk Lắk và một phần Lâm Đồng, phía Tây chạy tới biên giới Campuchia. Theo trang của vườn, đây là khu bảo tồn hệ sinh thái rừng khộp duy nhất ở Việt Nam.

Rừng khộp là rừng thưa cây lá rộng, rụng lá vào mùa khô, chiếm phần lớn diện tích vườn; xen vào đó là rừng thường xanh ven suối và rừng nửa rụng lá có nhiều bằng lăng. Vườn thành lập năm 1992 với 58.200 ha, năm 2002 được mở rộng lên diện tích hiện nay. Vườn thống kê 1.006 loài thực vật, 92 loài thú và 373 loài chim; nhiều loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam như bò tót, bò rừng, sói đỏ và voi châu Á.

Hoạt động được biết đến nhiều là tour "Trải nghiệm cùng voi". Những con voi nhà từng chở khách nay được thả kiếm ăn trong rừng; bạn đi bộ theo hướng dẫn viên để tìm và quan sát chúng, nghe kể về tiểu sử từng con và về cây thuốc của người địa phương. Tour chia buổi sáng 8h–11h, buổi chiều 13h30–16h30 hoặc cả ngày, mỗi nhóm tối đa 10 khách. Khách không chạm vào voi, không cho voi ăn, đi nhẹ, nói khẽ và giữ khoảng cách. Ngoài voi, vườn có cắm trại, đi bộ, đạp xe, xem chim, đi thuyền máy trên sông Sêrêpốk và giao lưu cồng chiêng.

Điều nên biết trước: số khách nhận mỗi ngày phụ thuộc số voi tham gia dự án, nên phải đặt trước. Giá tour tính theo nhóm, khá cao nếu đi một mình: bảng giá hiện hành ghi 850.000 đồng cho khách đầu tiên của tour nửa ngày, chưa gồm vé cổng 60.000 đồng. Bạn thanh toán tiền mặt hoặc chuyển khoản tại lễ tân. Giá có thể đổi, nên hỏi lại qua hotline của vườn trước khi đi.

Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 là lúc rừng khộp trút lá; mùa mưa từ tháng 5, tháng 6 mưa nhiều nhất. Vườn khuyên mặc đồ che vai, quần dài, đi giày chắc, mang mũ, kem chống nắng, thuốc chống côn trùng, đèn pin và áo mưa. Có xe buýt từ Buôn Ma Thuột tới cổng vườn, mất khoảng 1–1,5 giờ.

Vườn nằm ở khu vực biên giới. Theo nhân viên của vườn, khách nước ngoài không được tự ý vào rừng nếu không có hướng dẫn viên đi cùng. Quanh vườn là các buôn của người Ê Đê, M'nông, Lào; nếu ghé buôn hoặc khu mộ, bạn không lấy hay di chuyển bất cứ thứ gì.

Yok Đôn hợp với người muốn quan sát voi mà không cưỡi, người xem chim, đi bộ rừng thưa và cắm trại. Nếu bạn chỉ muốn đi dạo cầu treo, xem văn hóa người Lào trong nửa buổi, Trung tâm du lịch Cầu treo Buôn Đôn gần đó thuận hơn; còn nếu muốn rừng nhiệt đới thường xanh và vùng đất ngập nước Bàu Sấu, hãy chọn Vườn quốc gia Cát Tiên ở Đồng Nai.

Trung tâm du lịch Cầu treo Buôn Đôn - Làng Đảo nằm ở buôn Trí, xã Buôn Đôn, bên sông Sêrêpốk, bờ bên kia là Vườn quốc gia Yok Đôn. Đây là khu du lịch do Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) vận hành. Theo cổng thông tin tỉnh, "Buôn Đôn" là tên tiếng Lào, nghĩa là làng đảo, vì buôn lập bên đoạn sông có nhiều đảo nhỏ.

Thứ bạn đi đầu tiên là chính cây cầu treo, luồn giữa những rặng si già để dẫn qua dòng sông ra đảo. Năm 2015 cổng thông tin tỉnh ghi cầu dài trên 100 m; chiều dài hiện nay chưa có công bố chính thức. Báo Tuổi Trẻ tả cầu rung theo từng bước chân. Trong khu có xe điện dạo quanh buôn và không gian văn hóa của cộng đồng người Lào sống lâu đời ở đây: nhà sàn, múa, dân ca, món ăn.

Buôn Đôn là nơi sống của người Ê Đê, M'nông, Lào và các dân tộc khác, và từng nổi tiếng với nghề săn bắt, thuần dưỡng voi rừng. Theo Báo Đắk Lắk, cuối thế kỷ 19 nơi này là chỗ thương lái từ Lào, Thái Lan, Campuchia, Myanmar tìm đến mua voi. Người gắn với nghề là Y Thu Knul, được biết với danh hiệu Khunjunob; mộ ông và nghĩa địa của những người săn voi ở buôn Trí, cách khu du lịch khoảng 10 phút xe máy. Săn voi rừng nay đã là chuyện của quá khứ.

Từ ngày 10/2/2023, trung tâm là điểm du lịch đầu tiên của Đắk Lắk dừng dịch vụ cưỡi voi. Các nguồn năm 2023–2025 mô tả hoạt động thay thế là ngắm voi, chụp ảnh và cho voi ăn dưới hướng dẫn của nài voi. Cách này vẫn là tương tác gần; nếu bạn muốn chỉ quan sát voi đi kiếm ăn trong rừng mà không chạm, tour của Vườn quốc gia Yok Đôn bên kia sông làm theo cách đó.

Mặt hạn chế: đây là khu du lịch khai thác thương mại, dịp Tết, lễ rất đông. Giá vé cổng, vé xe điện và giờ mở cửa chưa có trang chính thức công bố; bạn nên gọi số 0262 3783 020 (theo danh sách của Trung tâm Văn hóa - Du lịch tỉnh năm 2025) để hỏi trước. Theo Trung tâm Bảo tồn voi tỉnh, cả Đắk Lắk nay chỉ còn 33 voi nhà, phần lớn đã già.

Khu mộ của Y Thu Knul và những người săn voi là nơi an táng của cộng đồng, không có cổng hay bảng tên. Nếu ghé, bạn đi nhẹ, không trèo lên mộ, không lấy hay di chuyển tượng, đồ vật. Không mua sản phẩm từ lông đuôi voi, ngà voi; các sạp bán loại hàng này ở khu du lịch đã bị cấm.

Hội voi Buôn Đôn tổ chức hai năm một lần vào đầu tháng 3, không còn đua voi, không còn cưỡi voi; phần lễ có cúng bến nước và cúng sức khỏe cho voi. Buôn Đôn hợp với gia đình, nhóm bạn muốn nửa ngày đi cầu treo, xem văn hóa người Lào và nghe chuyện nghề voi. Người tìm trải nghiệm voi theo chuẩn không chạm nên chọn Vườn quốc gia Yok Đôn.

Từ phường Buôn Ma Thuột đi khoảng 30 km là tới thác Dray Nur ở buôn Kuốp, xã Ea Na. Thác nằm trên sông Sêrêpốk, đúng chỗ ranh giới giữa Đắk Lắk và phần Đắk Nông cũ, nay thuộc Lâm Đồng. Theo Bảo tàng Đắk Lắk, trong tiếng Ê Đê "Drai" là thác, "Nur" gọi tắt từ Anur là con dúi, nên Drai Nur nghĩa là thác con Dúi.

Dray Nur là thác giữa trong chuỗi ba thác Gia Long, Dray Nur, Dray Sáp trên dòng Sêrêpốk, đoạn sông hình thành từ hai nhánh Krông Nô và Krông Ana. Bảo tàng Đắk Lắk ghi mặt thác rộng khoảng 250 m mùa khô, hơn 300 m mùa mưa; chỗ cao nhất gần 30 m, thấp nhất 15 m; sau màn nước có một hang lớn. Ngày 26/01/2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng thác là di tích danh lam thắng cảnh quốc gia (Quyết định 326/QĐ-BVHTTDL).

Tên thác gắn với truyền thuyết. Bảo tàng Đắk Lắk kể hai dị bản: chàng trai nghèo đào lòng sông tìm người yêu là con gái tù trưởng buôn Kuốp đến kiệt sức, hồn hóa thành con dúi vàng, chỗ đào thành thác; hoặc hoàng tử Anur con vua Thủy tề hóa thành dúi vàng ở lại trong hang bên thi thể người vợ. Trung tâm Văn hóa - Du lịch tỉnh thì kể chuyện tình chàng Krông Nô và nàng Krông Na.

Thác do Công ty TNHH Đầu tư Du lịch Trung Nguyên Healing khai thác, cùng với thác Gia Long gần đó. Theo thông báo của đơn vị khai thác áp dụng từ 19/12/2024, vé người lớn 50.000 đồng, trẻ 6–12 tuổi 30.000 đồng, dưới 6 tuổi miễn phí. Giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, và giá có thể đã đổi, nên gọi số 0262 6511 168 để hỏi trước.

Mặt hạn chế: đây là khu du lịch thương mại, dịp lễ rất đông; báo đưa tin dịp 30/4/2025 thác đón hơn 3.000 lượt khách mỗi ngày. Dáng thác thay đổi theo mùa: mùa mưa màn nước rộng hơn, mùa khô hẹp lại.

Về an toàn, chưa có nội quy chính thức nào được công bố về khu vực được tắm. Tháng 10/2025, tỉnh tổ chức diễn tập cứu nạn cấp tỉnh ngay tại khu du lịch, với tình huống giả định nước thượng nguồn đổ về đột ngột, lật thuyền và cuốn khách đi. Vì vậy bạn không lội ra dòng chảy, không trèo lên đá sát mép thác, và làm theo hướng dẫn của nhân viên, nhất là mùa mưa.

Truyền thuyết về thác là chuyện kể của cộng đồng địa phương; khi nghe hướng dẫn viên hay người dân kể, bạn nên hiểu đó là dị bản, không phải lịch sử. Dray Nur hợp với nhóm bạn, gia đình muốn nửa ngày ngắm thác lớn gần Buôn Ma Thuột. Nếu muốn thêm chèo thuyền, vượt thác, Báo Đắk Lắk cho biết hoạt động này hấp dẫn hơn ở khu thác Gia Long cùng xã.

Từ phường Tuy Hòa đi khoảng 30–40 km về phía Đông Nam, theo con đường ven biển Phước Tân - Bãi Ngà dưới chân đèo Cả, bạn tới Mũi Điện ở xã Hòa Xuân. Mũi Điện còn gọi là Mũi Đại Lãnh, một mũi đất từ nhánh dãy Trường Sơn nhô ra biển; bên dưới là Bãi Môn, bãi cát trắng hình cánh cung. Tháng 8/2008, danh thắng Bãi Môn - Mũi Đại Lãnh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia.

Người ta đến đây chủ yếu để đón bình minh. Trên núi có bia đá khắc "Mũi Điện (Mũi Đại Lãnh) - Nơi đón bình minh đầu tiên trên đất liền Việt Nam", và đầu năm dương lịch có lễ chào cờ. Cần biết thêm: báo chí từ năm 2014 đã ghi Mũi Đôi ở Khánh Hòa cũng được coi là điểm cực Đông, và VnExpress năm 2025 gọi Mũi Điện là "một trong hai điểm" đón bình minh đầu tiên trên đất liền, cùng Mũi Đôi.

Công trình đáng xem nhất là hải đăng Đại Lãnh do người Pháp xây năm 1890. Theo UBND xã Hòa Xuân, tháp cao 26,5 m so với nền, hơn 110 m so với mực nước biển, bên trong có cầu thang xoắn bằng gỗ 110 bậc. Từ chân núi, đường lên đã đổ bê tông xen bậc thang, đi bộ khoảng 15–20 phút.

Cách đi phổ biến là có mặt từ khoảng 4 giờ sáng, leo lên hải đăng hoặc khu bia đá chờ mặt trời mọc, rồi xuống Bãi Môn. Theo báo chí, khách đông từ khoảng 4 giờ sáng, nhất là dịp Tết. Phí tham quan theo nghị quyết năm 2023 của tỉnh Phú Yên cũ là 30.000 đồng một người; mức phí sau khi hợp nhất tỉnh chưa có công bố chính thức, nên hỏi lại tại cổng.

Có hai rủi ro đã được báo chí ghi nhận năm 2026. Tháng 7, một du khách vượt khỏi khu tham quan, trèo ra mỏm đá dựng đứng sát biển dù có biển cảnh báo; Ban quản lý di tích cho biết khu vực dốc, đá trơn, không có điểm bám. Cuối tháng 4, 5 du khách bị khỉ hoang cắn trên đường ven biển Phước Tân - Bãi Ngà, cách Mũi Điện khoảng 4 km. Bạn không cho khỉ ăn, không cầm thức ăn hay túi ni lông lộ ra ngoài; nếu bị cắn, rửa vết thương bằng xà phòng ít nhất 15 phút rồi đến cơ sở y tế.

Bãi Môn chưa có công bố chính thức về cứu hộ hay khu vực tắm an toàn, nên hỏi người trông coi trước khi xuống nước. Đi lên hải đăng lúc tối trời, bạn mang đèn pin và giày bám tốt.

Mũi Điện hợp với người dậy sớm được, đi bộ lên dốc khoảng 20 phút, thích bình minh và hải đăng cổ. Nếu nhóm có người khó leo dốc, bạn có thể dừng ở Bãi Môn phía dưới. Nếu bạn muốn đến điểm mà báo chí cũng coi là cực Đông trên đất liền, hãy tìm hiểu thêm Mũi Đôi ở Khánh Hòa.

Tháp Nghinh Phong đứng trên quảng trường ven biển ở phường Tuy Hòa, chỗ đại lộ Nguyễn Hữu Thọ gặp đường Độc Lập. Đây là công trình mới: thiết kế tháng 4/2019, xây năm 2020, đưa vào hoạt động năm 2021, nằm trong dự án không gian công cộng ven biển rộng hơn 7.000 m². Ý tưởng thiết kế của Công ty Huni Architectes (Pháp); thiết kế kỹ thuật và thi công do đơn vị trong nước thực hiện.

Hình khối của tháp dựa trên truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ và cột đá Gành Đá Đĩa. Hai khối tháp tượng trưng Lạc Long Quân và Âu Cơ; dưới chân mỗi tháp là 50 khối đá lục giác xếp chồng, gợi chuyện trăm trứng trăm con, xếp theo cấu tạo cột đá bazan ở Gành Đá Đĩa. Tháp có lõi bê tông cốt thép, ốp đá granite. Khe giữa hai tháp chỉ đủ hai người đứng; gió biển thổi qua tạo âm thanh, cũng là nghĩa của chữ "nghinh phong", đón gió. Phù điêu đá granite ở khe do nghệ nhân Phú Yên chạm; tường đá hai bên lối đi là phù điêu kể hơn 400 năm dựng xây đất Phú Yên.

Năm 2023 quảng trường nhận giải Cảnh quan đô thị châu Á, là công trình duy nhất của Đông Nam Á được trao năm đó, và giải World's Leading City Monument của World Travel Awards. Chiều cao tháp được báo chí ghi rất khác nhau, nên bài này không nêu con số.

Buổi tối tháp được chiếu sáng màu, có 3D mapping và laser; hệ thống đèn từng hỏng hơn 7 tháng và được khôi phục tối 9/9/2025. Quảng trường là nơi tổ chức sự kiện của tỉnh, như giải chạy đầu năm hay bay khinh khí cầu dịp 30/4/2026; những ngày có sự kiện, quảng trường đông người. Giờ mở cửa, vé hay phí gửi xe chưa có công bố chính thức.

Tháp hợp với người thích kiến trúc công cộng đương đại, đi dạo biển Tuy Hòa buổi chiều tối, hoặc muốn ghép một điểm trong thành phố vào hành trình Gành Đá Đĩa, Mũi Điện. Nếu bạn muốn xem cột đá bazan thật đã gợi cảm hứng cho tháp, hãy đi Gành Đá Đĩa ở xã Tuy An Đông.