Heritage spaces
Chùa Xiêm Cán
Chùa Khmer khởi công năm 1887 ven biển Hiệp Thành, kiến trúc kiểu Angkor, nơi tổ chức các lễ Chôl Chnăm Thmây, Sene Đôlta, Ok Om Bok.
Story
Từ trung tâm Bạc Liêu cũ đi khoảng 12 km về phía biển, chùa Xiêm Cán nằm ở ấp Biển Đông A, nay thuộc phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau, cách bờ biển chừng 2 km. Đây là chùa Phật giáo Nam tông Khmer khởi công tháng 3/1887 và vẫn đang hoạt động: nơi các sư tu học, và là chỗ đồng bào Khmer quanh vùng về dự lễ, Tết.
Tên chùa có hai lớp. Tên Khmer ban đầu là Komphisako; cái tên Xiêm Cán, theo VOV và VietNamNet, bắt nguồn từ tiếng Tiều (người gốc Triều Châu sống nhiều ở Bạc Liêu), nghĩa là "giáp nước", vì chùa dựng cạnh bãi bồi ven biển. Theo VOV, chùa do một đôi vợ chồng trong vùng cùng hơn 30 hộ gia đình khởi dựng và đến nay đã qua 8 đời trụ trì.
Khuôn viên gần 5 ha, mọi hạng mục đều quay về hướng đông. Qua cổng tam quan có tượng rắn nhiều đầu, bên trái là tượng Phật nằm, bên phải là chánh điện dựng trên nền cao, vách và trần phủ bích họa kể đời Đức Phật và trường ca Ramayana. Phía đối diện là khu tháp và tượng Phật, sau nữa là vườn tháp cốt. Phần lớn công trình bạn thấy là mới: chánh điện hiện nay khánh thành dịp Tết 2020 với 2,9 tỷ đồng do phật tử ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa góp, sala xây năm 1997. Công trình lâu đời còn lại là hai tăng xá bằng gỗ sao, căm xe, hơn 100 năm tuổi. Chùa còn có nhà trưng bày văn hóa Khmer.
Không khí khác hẳn tùy ngày. Năm 2022, báo Dân tộc & Phát triển ghi mỗi ngày chùa có hàng trăm lượt khách. Dịp Chôl Chnăm Thmây giữa tháng 4 dương lịch, lễ Sene Đôlta cúng ông bà, lễ dâng y Kathina hay Ok Om Bok, chùa đón hàng chục nghìn lượt phật tử và khách, có biểu diễn nhạc ngũ âm, múa Apsara, Rom vong. Ngày lễ theo lịch Khmer đổi theo từng năm, nên hỏi chùa trước.
Giờ mở cửa và quy định tham quan chưa được công bố chính thức. Các bài báo đã tra không nhắc việc thu vé; nếu cần chắc chắn, hỏi ban quản trị chùa.
Đây là nơi thờ tự và tu học. Bạn nên mặc kín vai và gối, bỏ giày dép trước khi bước vào chánh điện nếu thấy người địa phương làm vậy, không chạm vào tượng và bích họa. Hỏi trước khi chụp ảnh các sư; trong lúc sư làm lễ, đứng quan sát ở phía sau và giữ im lặng.
Xiêm Cán hợp với người muốn tìm hiểu kiến trúc và lễ hội Khmer mà không phải đi xa khỏi Bạc Liêu, và ghép rất gọn với cánh đồng điện gió cách chừng 2 km. Nếu bạn đi tiếp về phía Sóc Trăng cũ, chùa Som Rong, một chùa Khmer lâu đời có tượng Phật nằm, là lựa chọn khác.
What to experience
- Tham quan chính điện và nhà trưng bày văn hóa Khmer
- Xem lễ hội Khmer theo mùa
- Xem múa, nhạc ngũ âm Khmer
Keywords