Cách trung tâm Tam Kỳ khoảng 7 km về phía tây, hồ Phú Ninh mở ra một mặt nước hơn 3.400 ha, rải rác hơn 30 đảo và bán đảo phủ rừng, bao quanh là những dãy đồi xanh in bóng xuống nước. Người Quảng Nam quen gọi nơi này là 'tiểu Hạ Long', nhưng trước khi là một cảnh đẹp, Phú Ninh là một công trình thủy lợi: hồ chứa nhân tạo chặn dòng sông Ba Kỳ, nay thuộc xã Phú Ninh, thành phố Đà Nẵng.

Hồ được khởi công ngày 29/3/1977 theo phương châm 'Nhà nước và nhân dân cùng làm'. Lực lượng chủ lực là thanh niên xung phong tuổi từ 16 đến 25, cùng nông dân, học sinh, sinh viên và cán bộ của các xã; công trường đào đắp hơn 15 triệu m³ đất đá, và khoảng 11.000 người ở các xã lòng hồ đã chuyển đến nơi ở mới để nhường đất cho hồ. Ngày 27/3/1986 công trình khánh thành. Đến nay hồ chứa 344 triệu m³ nước, tưới cho khoảng 23.000 ha đồng ruộng từ Núi Thành đến Duy Xuyên và cấp nước sinh hoạt cho Tam Kỳ. Cái tên cũng có gốc tích riêng: Phú Ninh vốn là tên một làng trung du của phủ Tam Kỳ xưa, được đặt cho công trình từ tháng 9/1977.

Phần lớn hoạt động du lịch tập trung ở khu du lịch sinh thái trên bán đảo đồi Đá Đen, nơi có bến thuyền. Từ đây bạn có thể đi thuyền hoặc ca nô vòng quanh lòng hồ, ghé đảo Khỉ, đảo Rùa, ngâm khoáng nóng, chèo kayak, chèo SUP, hoặc dựng lều cắm trại ven hồ để sáng sớm xem sương giăng trên mặt nước. Ở phía Tam Lãnh cũ, các thôn Phước Bắc và An Mỹ làm du lịch cộng đồng, có ghe thúng đưa khách ra hồ. Người dân ven hồ vẫn đánh lưới cá bống từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, cá được kho, xào nghệ hay nấu canh chua.

Cổng du lịch Đà Nẵng xem tháng 5 đến tháng 8 là mùa đẹp nhất. Mực nước hồ đổi rõ theo mùa: những tháng nước rút lộ ra các bãi bồi, doi cát hợp để cắm trại và câu cá, còn mùa mưa cuối năm hồ xả điều tiết theo quy trình vận hành, mặt nước dâng cao. Dịch vụ quanh hồ phụ thuộc phần lớn vào khu du lịch do doanh nghiệp vận hành, có bán vé cổng và tính phí riêng từng hoạt động; năm 2025 báo địa phương ghi nhận khách còn thưa, chủ yếu là khách trong vùng, và dự án đang được rà soát, nên các dịch vụ có thể thay đổi. Hồ cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 88 km, vì vậy nếu đi từ Đà Nẵng hay Hội An, bạn nên dành trọn một ngày hoặc nghỉ lại Tam Kỳ.

Hồ là nguồn nước sinh hoạt của Tam Kỳ, nằm giữa vùng rừng phòng hộ, và đã được thành phố đưa vào danh mục hồ không được san lấp. Nếu cắm trại hay nướng BBQ, hãy mang rác về và dập hẳn lửa trước khi rời đi. Ghe thuyền và lưới cá ven hồ là sinh kế của người dân, nên hỏi trước khi lên thuyền hay chụp cận người đang làm việc.

Hồ Phú Ninh hợp với người thích cảnh sông nước, chèo thuyền, cắm trại, chụp ảnh từ trên cao, và với ai muốn nghe câu chuyện về một công trình do sức người dựng nên. Nếu bạn cần một nơi nhiều dịch vụ và nhộn nhịp quanh năm, biển và làng bích họa Tam Thanh phía đông Tam Kỳ là lựa chọn khác; còn muốn ghép thêm một chặng văn hóa trong ngày, tháp Chăm Chiên Đàn và Khương Mỹ nằm cùng vùng phía nam thành phố.