Kinh thành Simhapura, thường gọi là thành Trà Kiệu, nằm ở vùng Trà Kiệu, cách Hội An khoảng 18 km và trung tâm Đà Nẵng khoảng 36 km đường bộ. Tường thành cổ trải trên đất hai xã Duy Sơn và Duy Trung cũ; từ 01/07/2025 cả hai thuộc xã Duy Xuyên, thành phố Đà Nẵng. Simhapura nghĩa là "thành Sư Tử". Giới nghiên cứu xác định đây là kinh đô sớm nhất của Champa, có từ những thế kỷ đầu Công nguyên, cũng là kinh đô nước Lâm Ấp trong sử sách Trung Hoa.

Điều cần biết trước tiên: ở đây không có tường thành hay tháp gạch đứng trên mặt đất như ở Mỹ Sơn. Tường thành nằm sâu dưới lòng đất, phế tích rải rác giữa khu dân cư. Nền móng một số tháp đã bị vùi lấp hoặc bị phá, có chỗ có thể nằm dưới nhà dân. Bạn sẽ đi qua làng, ruộng và đường làng; hình dáng kinh thành chỉ hiện ra qua tư liệu khảo cổ.

Cuộc khai quật lớn đầu tiên do Viện Viễn Đông Bác cổ (EFEO) tiến hành, kiến trúc sư – nhà khảo cổ Jean-Yves Claeys chỉ huy, kéo dài khoảng 10 tháng từ 6/1927 đến 4/1928. Đoàn tìm thấy chân móng tường gạch, nền tháp, hàng trăm tác phẩm điêu khắc đá, và xác định tòa thành dài khoảng 1,5 km, rộng khoảng 0,5 km. Thập niên 1990 có các đợt hợp tác của nhà khảo cổ Việt Nam, Anh và Nhật Bản. Năm 2013, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ cùng Đại học Kanazawa (Nhật Bản) đào bờ thành phía đông, thấy đoạn tường dày khoảng 5 m, cao khoảng 2 m, gồm hai lớp gạch song song kẹp đất sét, được cho là có niên đại khoảng thế kỷ IV. Cũng năm 2013, thành Trà Kiệu được xếp hạng di tích quốc gia.

Muốn thấy di sản Trà Kiệu tận mắt, bạn cần đến phòng Trà Kiệu của Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Ở đó có Đài thờ Trà Kiệu bằng sa thạch, thế kỷ VII–VIII, cao 128 cm, chạm vũ nữ và cảnh nghi lễ quanh bệ, là bảo vật quốc gia từ năm 2012. Bảo tàng còn giữ phù điêu Apsara Trà Kiệu thế kỷ X, bảo vật quốc gia từ năm 2024. Xem bảo tàng trước sẽ giúp bạn hình dung những tác phẩm ấy từng thuộc về nơi nào.

Đây là làng và ruộng, không có cổng hay quầy vé. Điểm ghim bản đồ trong dữ liệu là một mã Plus Code trỏ vào đường trong khu dân cư, cách đồi nhà thờ Trà Kiệu khoảng 700 m, nên đừng coi đó là cổng di tích. Điểm nhìn dễ nhất là nhà thờ Trà Kiệu trên đồi Bửu Châu, nằm trong phạm vi thành cổ. Nên đọc tư liệu trước hoặc đi cùng người am hiểu.

Từ Trà Kiệu lên Thánh địa Mỹ Sơn khoảng 24 km, nên bạn có thể ghép hai nơi trong một ngày bằng xe máy hoặc ô tô. Toàn bộ là không gian ngoài trời; chọn ngày khô ráo để đi đường làng dễ hơn.

Di tích nằm ngay trên nơi người dân đang sống và làm ruộng. Đừng vào sân, vườn nhà khi chưa được mời, đừng giẫm lên ruộng, và không đào bới, nhặt hay mua mảnh gạch, gốm cổ. Nhà thờ Trà Kiệu là nơi sinh hoạt của giáo xứ: ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng, nhất là trong giờ lễ.

Trà Kiệu hợp với người đã hoặc sắp xem Bảo tàng Điêu khắc Chăm và Mỹ Sơn, muốn đứng ở nơi những tác phẩm ấy ra đời, và chấp nhận tự đọc, tự hình dung. Nếu bạn mong thấy công trình còn đứng, có lối đi và thuyết minh, Mỹ Sơn sẽ hợp hơn; nếu chỉ muốn ngắm hiện vật, Bảo tàng Điêu khắc Chăm là đủ.