Heritage spaces
Nhà Giao tế Lộc Ninh
Ngôi nhà hai tầng bên quốc lộ 13, nơi diễn ra hội nghị quân sự bốn bên năm 1973
Story
Chạy theo quốc lộ 13 về phía biên giới, đến trung tâm Lộc Ninh bạn sẽ thấy ngay bên đường một ngôi nhà hai tầng dáng nhà sàn, nép dưới những hàng cây cao. Người trong vùng quen gọi là nhà “Cao Cẳng”. Tên chính thức của nơi này là Di tích Trụ sở Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, thường gọi gọn là Nhà Giao tế.
Cái tên Cao Cẳng có trước ngôi nhà hiện nay. Năm 1911, trên nền đất này là văn phòng của công ty cao su Xét-Xô của Pháp, dựng theo lối nhà sàn của đồng bào dân tộc thiểu số để quản lý việc khai thác mủ cao su ở Lộc Ninh. Ngôi nhà ấy không còn sau năm 1972. Tháng 3 năm 1973, Chính phủ Cách mạng lâm thời chọn đúng nền cũ để dựng trụ sở theo bản vẽ của kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát, hoàn thành sau hơn một tháng thi công. Vì dựng lên để đón tiếp các phái đoàn ngoại giao trong và ngoài nước nên nhà mang tên Giao tế. Tầng trệt bằng bê tông dùng để hội họp, mít tinh và sinh hoạt văn nghệ; tầng lầu bằng gỗ, có lan can bao quanh, bố trí theo kiểu phòng khánh tiết dưới mái tôn “5 nóc, 4 mái” sơn đỏ.
Điều đáng xem kỹ nhất nằm ở những chi tiết rất nhỏ. Phòng trên lầu là nơi năm 1973 diễn ra hội nghị quân sự bốn bên bàn việc thi hành Hiệp định Paris, dưới sự giám sát của Ủy ban Quốc tế gồm Ba Lan, Canada, Hungary và Indonesia. Hai cầu thang ở hai bên nhà là hai lối đi riêng: nhìn từ trong nhà ra, cầu thang bên phải dành cho phái đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời và Quân đội nhân dân Việt Nam, cầu thang bên trái dành cho phái đoàn quân sự Mỹ và Việt Nam Cộng hòa. Bốn phái đoàn ngồi quanh một chiếc bàn tròn lớn chứ không dùng bàn vuông hay bàn chữ nhật như ở trại Davis hay Paris, bởi bàn tròn không có vị trí nào trông như ghế chủ tọa, các bên ngang hàng nhau. Ủy ban Quốc tế ngồi một bàn tròn nhỏ, còn bốn bàn nhỏ ở bốn góc nhà là chỗ của tùy viên.
Bên trong nhà còn giữ bàn, ghế, tủ, bục và vật trang trí; khu di tích có phòng trưng bày hiện vật và khu trưng bày hình ảnh. Ngoài sân đặt những hiện vật lớn như pháo, xe tăng và chiếc máy bơm nhiên liệu từng bơm xăng dầu qua đường ống chạy dọc Trường Sơn. Di tích được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia từ ngày 12 tháng 12 năm 1986 và được trùng tu, nâng cấp năm 2008.
Giờ đón khách và việc thu vé hiện chưa được công bố rộng rãi. Từ cuối năm 2025 di tích được chuyển từ ngành văn hóa tỉnh về chính quyền địa phương quản lý, nên nếu đi theo đoàn hoặc muốn có người giới thiệu, bạn hãy liên hệ Ủy ban nhân dân phường Lộc Ninh trước khi đến. Đây là nơi ghi lại một giai đoạn lịch sử còn nhiều người trong cuộc, vì vậy hãy tham quan với thái độ trân trọng và giữ trật tự trong phòng họp trên lầu.
Nhà Giao tế hợp với người muốn hiểu những ngày thi hành Hiệp định Paris qua một không gian cụ thể, với đoàn học sinh và các chuyến về nguồn. Nơi này không rộng; để chuyến đi trọn hơn, bạn có thể ghép với Sân bay quân sự Lộc Ninh ở gần đó, hoặc đi tiếp Căn cứ Tà Thiết nếu muốn một khu di tích lớn giữa rừng.
What to experience
- Tham quan ngôi nhà hai tầng và phòng họp bốn bên
- Xem phòng trưng bày hiện vật và hình ảnh
- Xem hiện vật ngoài trời trong khuôn viên
- Ghép tuyến với Sân bay quân sự Lộc Ninh gần đó
Keywords