Khu di tích Tổng Bí thư Hà Huy Tập ở xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, gồm hai điểm tách rời nhau: khu lưu niệm ở làng Kim Nặc xưa, nơi ông sinh ngày 24/4/1906, và khu mộ trên đồi Đồng Lem. Từ quốc lộ 1 có con đường mang tên Hà Huy Tập dẫn lên khu mộ. Hai điểm cách nhau khoảng 1 km theo cổng thông tin của tỉnh, gần 3 km theo Báo Hà Tĩnh, nên bạn cứ tính là phải đi xe.

Hà Huy Tập là Tổng Bí thư của Đảng giai đoạn 1936–1938. Ngày 1/5/1938 ông bị thực dân Pháp bắt ở Sài Gòn, bị giam rồi đưa về quản thúc tại quê. Báo Hà Tĩnh ghi ông bị bắt lần thứ hai ngay tại quê nhà, bị tuyên án tử hình và bị xử bắn ngày 28/8/1941 cùng Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai, Phan Đăng Lưu, khi mới 35 tuổi.

Ở khu lưu niệm, thứ đáng xem trước là ngôi nhà tranh năm gian đã hơn 100 năm, di tích gốc của gia đình. Trong nhà còn cũi đựng thức ăn, cối xay lúa, chum nước. Nhà lưu niệm trưng bày ảnh, tư liệu và vài kỷ vật như chiếc cặp da cũ, bức thư ông gửi người thân ngày 2/5/1941 với câu dặn hãy xem ông "như người còn sống, nhưng đi vắng một thời gian vô hạn". Trong khuôn viên có nhà tưởng niệm để dâng hương và ba cụm tượng đá xanh mang tên Cội nguồn, Nỗi đau mất nước, Chân lý cách mạng. Khu lưu niệm được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định 02/2004/QĐ-BVHTT ngày 19/1/2004.

Khu mộ có sau. Mùa đông năm 2009, hài cốt Hà Huy Tập được tìm thấy ở Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh; ngày 2/12/2009 tỉnh Hà Tĩnh làm lễ đón và an táng tại đồi Đồng Lem. Khu mộ rộng hơn 1 ha, phía trước là mộ hai thân sinh của ông. Phía sau phần mộ khắc câu ông nói trước tòa: "Tôi chẳng có gì phải hối tiếc. Nếu còn sống tôi sẽ tiếp tục hoạt động". Ngày 12/2/2026, Mộ Tổng Bí thư Hà Huy Tập được xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định 318/QĐ-BVHTTDL.

Cả hai điểm vừa được tu bổ với tổng mức gần 50 tỷ đồng, xong trước lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh vào tháng 4/2026, nên nhiều hạng mục bạn thấy là công trình mới.

Nên biết trước: kỷ vật gốc của Hà Huy Tập còn lại không nhiều, phần trưng bày chủ yếu là hình ảnh và tư liệu. Ban Quản lý chỉ có 8 người, dịp lễ và cuối tuần mới bố trí đủ thuyết minh viên. Quanh ngày 24/4 và ngày giỗ mùng 6 tháng 7 âm lịch có nhiều đoàn về dâng hương. Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức, bạn nên liên hệ Ban Quản lý trước khi đi.

Đây là nơi an nghỉ của Hà Huy Tập và cha mẹ ông, nên hãy ăn mặc kín đáo, đi nhẹ, nói khẽ. Đoàn dâng hương có cán bộ khu di tích dẫn lễ, xướng lễ.

Nơi này hợp với người muốn hiểu lịch sử Đảng những năm 1930 qua một con người cụ thể. Nếu bạn muốn xem nhiều hiện vật hơn, Khu di tích Tổng Bí thư Trần Phú ở xã Đức Thọ có nhà trưng bày hơn 100 tài liệu, hiện vật và khu mộ trên đồi Quần Hội.