Khu di tích Nguyễn Công Trứ nằm ở thôn Lam Thủy, xã Nghi Xuân, trên đất làng Uy Viễn xưa, quê cha của Uy Viễn Tướng công. Khu di tích gồm hai phần cách nhau khoảng 400 m: nhà thờ nằm bên tỉnh lộ 22 và khu mộ. Đây là di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1991.

Nguyễn Công Trứ (1778–1858) đỗ Giải nguyên năm 1819, khi đã 41 tuổi, rồi làm quan qua ba triều Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Trên cương vị Dinh điền sứ, ông tổ chức khẩn hoang, lập huyện Tiền Hải năm 1828 và huyện Kim Sơn năm 1829. Ông cũng là nhà thơ có công hoàn thiện thể hát nói của ca trù, tác giả "Bài ca ngất ngưởng". Ông mất ngày 14 tháng 11 năm Mậu Ngọ tại làng Uy Viễn, thọ 80 tuổi.

Khuôn viên nhà thờ rộng hơn 2.000 m², có tường bao. Cổng dựng trụ nanh, đỉnh trụ đặt nghê chầu, thân trụ viết câu đối chữ Hán, tường đắp phù điêu đôi ngựa hồng. Nhà thờ ba gian bằng gỗ lim, mặt sau và hai đầu hồi xây gạch kín, mái lợp ngói vảy, mặt trước có bốn trụ khắc câu đối. Bên trong thờ ông và dòng họ, có tượng thờ và ban thờ sơn son thiếp vàng.

Bên phải nhà thờ là nhà bia mái ngói, tấm bia bốn mặt tóm tắt thân thế, sự nghiệp của ông. Bên trái là nhà hát ca trù dựng bằng cột gỗ lim, sạp diễn và sạp ngồi xếp hình chữ U; các nghệ nhân, ca nương của câu lạc bộ ca trù ở Nghi Xuân biểu diễn cho khách tại đây. Cạnh lối vào có một phòng trưng bày tài liệu, hiện vật.

Từ nhà thờ đi khoảng 400 m là khu mộ rộng 3.000 m², do người dân Kim Sơn, Tiền Hải cùng con cháu trong họ xây năm 1868. Mộ ông xây bằng đá, hình chữ nhật, dài 2,2 m, rộng 1,1 m, đầu hướng Bắc, phía trên vát kiểu mái nhà. Trong khuôn viên còn có mộ thân sinh và con cháu trong đại gia đình.

Lễ giỗ ông được tổ chức tại đền thờ vào ngày 14 tháng 11 âm lịch hằng năm, có nghi thức cúng tế và dâng hương của chính quyền, dòng họ và người dân.

Cần biết trước: quần thể nhỏ, chỉ có một phòng trưng bày. Năm 2021 lãnh đạo huyện Nghi Xuân cũ nói với VnExpress rằng khu di tích chưa tương xứng với đóng góp của Nguyễn Công Trứ, dự án mở rộng chưa bố trí được vốn. Giờ mở cửa, phí tham quan và lịch biểu diễn ca trù chưa có công bố chính thức, bạn nên hỏi trước nếu muốn nghe hát.

Đây là nơi thờ tự và là khu mộ của một dòng họ đang hương khói. Bạn ăn mặc kín đáo, đi nhẹ nói khẽ, thắp hương theo hướng dẫn của người trông coi, không trèo lên bệ mộ và hỏi trước khi chụp ảnh ban thờ.

Khu di tích hợp với người yêu thơ Nguyễn Công Trứ, muốn nghe ca trù ngay trên quê ông và tìm hiểu chuyện khẩn hoang Kim Sơn, Tiền Hải. Nếu bạn muốn xem thêm kỷ vật trưng bày, Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du ở xã Tiên Điền là di tích quốc gia đặc biệt, có trưng bày kỷ vật cùng mộ Nguyễn Du.