Y Tý là xã biên giới giáp Trung Quốc, cách trung tâm Lào Cai khoảng 70 km, nằm ở độ cao hơn 2.000 m. Từ tháng 7/2025, xã Y Tý cũ và xã A Lù hợp thành xã Y Tý, không còn thuộc huyện Bát Xát. Đây là quê của người Hà Nhì, sống cùng người Mông, người Dao; ở xã Y Tý cũ, người Hà Nhì chiếm khoảng một nửa dân số.

Người Hà Nhì ở Y Tý dựng nhà trình tường: tường bằng đất, mái lợp cỏ gianh. Năm 2026, thợ Hà Nhì thôn Lao Chải được mời xuống Hà Nội tu sửa ngôi nhà Hà Nhì phục dựng ở Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Người Hà Nhì còn làm bia Hà Nhì; muốn mua, bạn nhờ quán hoặc hỏi người trong bản.

Mùa mây ở Y Tý kéo dài khoảng từ tháng 8 đến tháng 4, dày nhất từ giữa tháng 9 đến hết tháng 3, thường xuất hiện từ sáng sớm và có khi kéo tới chiều. Điểm ngắm quen thuộc là trung tâm xã, thung lũng Choản Thèn, Ngải Thầu và đỉnh Lảo Thẩn cao 2.860 m. Lúa trên ruộng bậc thang gặt khoảng cuối tháng 8 đến tháng 10 tùy năm và tùy nguồn, người dân gặt rất nhanh khi lúa chín, nên muốn xem lúa vàng hãy hỏi tình hình trước. Mùa đông có năm có tuyết, như ngày 26/1/2025.

Một chuyến hai ngày thường gồm: chợ phiên sáng thứ bảy ở trung tâm xã, nơi người Hà Nhì, Mông, Giáy mặc trang phục truyền thống đi chợ, đến sớm vì gần trưa chợ đã vắng; công viên Choản Thèn với hai cây dẻ được khách gọi là "cây hạnh phúc", nhìn xuống thung lũng ruộng bậc thang; cung đường chữ S trên tỉnh lộ 158, cách trung tâm khoảng 5 km, có chòi ngắm cảnh và quán. Năm 2026, xã tổ chức Lễ hội Mùa Thu lần đầu, khai mạc ngày 12/9 tại chợ Y Tý, kèm trải nghiệm thu hoạch chè Shan tuyết cổ thụ ở thôn Hồng Ngài.

Đường là rào cản lớn nhất. Tuyến Lào Cai - Bát Xát - Trịnh Tường - Phìn Hồ - Y Tý dài khoảng 70 km, có đoạn xấu, vắng, cần tay lái vững; tuyến qua A Mú Sung, A Lù dài hơn. Cầu đá Thiên Sinh ở cuối thôn Lao Chải, sát cột mốc 87, chỉ đi được bằng xe máy trên đường đất đá hẹp, dốc sâu. Đổ đầy xăng trước khi rời Y Tý.

Y Tý nằm trong khu vực biên giới. Công dân Việt Nam cần mang theo căn cước; người nước ngoài vào khu vực biên giới đất liền (trừ khu du lịch, dịch vụ, khu kinh tế) cần giấy phép của Công an cấp tỉnh. Khi muốn ra cột mốc hay cầu Thiên Sinh, hãy hỏi đồn biên phòng hoặc công an xã trước.

Nhà trình tường là nhà đang có người ở, không phải điểm tham quan mở cửa: chỉ vào khi được mời, xin phép trước khi chụp ảnh người dân, nhất là ở chợ phiên. Các lễ của người Hà Nhì như Khô Già Già là lễ của cộng đồng, bạn chỉ xem khi được mời.

Y Tý hợp với người chịu được đường xa và lạnh, muốn săn mây, xem ruộng bậc thang và chợ phiên vùng cao. Nếu chỉ có một ngày, hoặc không quen đường đèo xấu, đèo Ô Quy Hồ trên quốc lộ 4D từ Sa Pa đi Lai Châu cũng là điểm ngắm biển mây ngay trên đường từ Sa Pa.