Festivals
Lễ hội đâm trâu Quảng Ngãi
Lễ ăn trâu tạ ơn thần linh của người Cor, Hrê, Ca Dong ở miền núi Quảng Ngãi, có cây nêu và tiếng chiêng; nay chỉ còn một số gia đình tổ chức, không có lịch cố định.
Story
Lễ đâm trâu (hay còn gọi là lễ ăn trâu) là một nghi lễ tín ngưỡng truyền thống của các cộng đồng Cor, Hrê và Ca Dong ở miền núi phía tây tỉnh Quảng Ngãi. Đây không phải một lễ hội có lịch và nơi tổ chức cố định: lễ do từng gia đình đứng ra làm khi có việc cần tạ ơn, còn dòng họ, làng xóm cùng đến dự và giúp. Lễ được làm để tạ ơn thần linh đã phù hộ gia đình, dân làng bình yên, no ấm, và cầu sức khỏe, mùa màng cho năm mới. Với người Hrê, con trâu là vật hiến sinh có giá trị nhất, cũng là con vật gần gũi, có công lớn với đời sống con người.
Tâm điểm của lễ là cây nêu. Ở người Cor, trụ nêu làm bằng cây chò chỉ, được khắc vẽ hoa văn công phu; khi rước về, cột nêu được đặt trên đôi giá bắt chéo, không để nằm trên đất và không ai được bước qua. "Nghệ thuật trang trí cây nêu của người Co" ở Trà Bồng đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2323/QĐ-BVHTTDL ngày 9/8/2024. Phần hội của mỗi cộng đồng một khác: người Cor có đấu chiêng, múa cà đáo, hát cà lu; người Hrê đứng quanh cây nêu dự cúng, sau lễ thì đánh chiêng, hát ka lêu, ka choi; ở người Ca Dong, người lớn tuổi truyền cho lớp trẻ các bài chiêng cổ và điệu múa cacheo.
Ngày nay lễ ít được tổ chức. Năm 2019, ở vùng Sơn Tây cũ chỉ còn một số gia đình làm lễ, và chính quyền đã vận động người dân không tổ chức vì chi phí quá lớn. Tháng 8/2024, một hội thảo khoa học tại Quảng Ngãi có tham luận đặt câu hỏi nên duy trì hay loại bỏ lễ ăn trâu của người Ca Dong. Đây là nghi lễ của gia đình và làng, không phải chương trình dành cho du khách. Du khách muốn tìm hiểu có thể xem cây nêu, đấu chiêng, múa cà đáo ở các dịp trưng bày, tái hiện, như đợt trưng bày trang trí cây nêu ở Trà Bồng tháng 3/2025.
What to experience
- Xem cây nêu của người Cor ở các dịp trưng bày
- Nghe đấu chiêng, xem múa cà đáo ở dịp tái hiện
- Tìm hiểu ý nghĩa lễ ăn trâu qua người địa phương
Keywords