Động Ngườm Ngao nằm trong lòng một ngọn núi đá vôi ở bản Gun, xã Đàm Thủy, cách thác Bản Giốc khoảng 3 đến 5 km tùy nguồn. Trong tiếng Tày, ngườm là hang, ngao là hổ. Tương truyền xưa trong động có nhiều hổ dữ, người dân đặt bẫy bắt hết rồi đặt tên hang theo chúng; một cách giải thích khác cho rằng tiếng suối ngầm chảy ra sông Quây Sơn vọng vào vách hang nghe như tiếng hổ gầm.

Động được phát hiện năm 1921, tỉnh đầu tư đưa vào khai thác du lịch từ năm 1996 và được công nhận danh thắng cấp quốc gia năm 1998. Đội khảo sát hang động Hoàng gia Anh năm 1995 đo được 2.144 m với ba cửa: Ngườm Lồm dưới chân khe núi, mát lạnh quanh năm; Ngườm Ngao cách chân núi vài trăm bậc; Bản Thuôn phía sau núi, sát xóm Bản Thuôn. Theo khảo sát năm 2016 của Viện Địa chất khoáng sản được TTXVN dẫn, động dài 2.769,6 m, sâu 61,1 m, có hai tầng hang và năm cửa; đoạn mở cho khách dài khoảng 945,8 m với hai cửa.

Từ đường vào, bạn đi bộ hơn 700 m qua một thung lũng ruộng và hẻm núi đã xây bậc. Bên trong, động chia thành khu "tứ trụ" với bốn cột đá, khu trung tâm rộng nhất và khu "châu báu" ở cuối, nơi nhiều khối thạch nhũ lấp lánh dưới đèn. Người địa phương đặt tên cho từng khối theo hình dáng: đài sen úp ngược, cột đá cô đơn, thác vàng, thác bạc, cây san hô, đàn đá gõ ra tiếng.

Điều nên nhìn xuống chân là sàn động. Sàn đá vôi bị xâm thực, phong hóa qua thời gian dài thành những gờ nhỏ xếp tầng như ruộng bậc thang, được báo chí nhắc như nét riêng của Ngườm Ngao. Tương truyền về khối đài sen úp ngược: một người tu mãi không thành nên úp đài sen xuống và hóa thành cột đá đứng bên cạnh.

Theo Báo Pháp luật Việt Nam, nhiệt độ trong động khoảng 18 đến 25 độ C. Lối đi có chỗ hẹp chỉ vừa một người, có đoạn nhũ đá chắn ngang phải cúi người mới qua. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, nên hỏi tại chỗ hoặc qua đơn vị lữ hành.

Nhũ đá hình thành rất chậm; đừng chạm, bẻ hay khắc lên đá, và đi đúng lối để không làm mòn các gờ "ruộng bậc thang" trên sàn. Động nằm trong Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.

Ngườm Ngao hợp với gia đình và người thích hang động, địa chất, nhất là vào mùa khô khi thác ít nước. Người ngại không gian hẹp hoặc khó cúi người nên cân nhắc; khi đó thác Bản Giốc cùng xã là cảnh quan ngoài trời dễ đi hơn.