Vườn quốc gia Phja Oắc - Phja Đén là vùng núi rừng ở phía tây tỉnh Cao Bằng, trên đất huyện Nguyên Bình cũ, nay thuộc các xã Thành Công, Phan Thanh, Tĩnh Túc và Tam Kim. Thủ tướng Chính phủ thành lập vườn theo Quyết định 57/QĐ-TTg ngày 11/01/2018, trên nền Khu bảo tồn thiên nhiên Phja Oắc có từ năm 1986. Tổng diện tích tự nhiên là 10.593,5 ha. Điểm cao nhất là đỉnh Phja Oắc 1.931 m, đỉnh cao thứ hai của tỉnh sau núi Phia Dạ ở Bảo Lạc.

Điểm khác biệt của vườn là rừng núi cao. Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt rộng 4.035,5 ha giữ rừng kín thường xanh á nhiệt đới và kiểu rừng lùn, còn gọi là rừng rêu, mang nét khí hậu ôn đới. Báo Cao Bằng so kiểu rừng rêu này với Tam Đảo, Hoàng Liên Sơn, Bạch Mã. Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học thống kê 1.287 loài thực vật, 496 loài động vật có xương sống, 58 loài động vật quý hiếm, trong đó 30 loài thú có tên trong Sách Đỏ Việt Nam.

Vùng núi này có lịch sử khai mỏ và nghỉ mát. Từ năm 1901 người Pháp mở mỏ thiếc Phja Oắc, làm cung đường Cô-lê-a và dựng biệt thự đá; dấu tích biệt thự còn ẩn trong rừng thông, cùng các địa danh nghỉ mát cũ như nhà Đỏ ở xã Thành Công, Taslom (Tài Soỏng) ở Phan Thanh. Trước năm 2010, nạn đào quặng trái phép làm nhiều vạt rừng bị phá, đến cuối năm 2011 tỉnh lập Ban Quản lý khu rừng đặc dụng để giữ rừng.

Đường lên đỉnh Phja Oắc rẽ từ tỉnh lộ 212, dài khoảng 5,2 km, dốc và đi qua nhiều kiểu rừng. Trên đỉnh có trạm phát sóng quốc gia xây năm 2007 và điểm ngắm cảnh khánh thành ngày 27/4/2022. Mùa mây kéo dài từ tháng 12 đến tháng 3, tháng 2 hay có mây dày vào sáng sớm và lúc hoàng hôn; mùa xuân đỗ quyên, lan rừng nở. Trong các đợt rét đậm, đỉnh núi có băng giá: ngày 22/1/2024 đại diện vườn cho biết băng hình thành từ độ cao khoảng 1.600 m, nhiệt độ âm 5 độ C.

Hạn chế cần biết: vườn chưa công bố giá vé, giờ mở cửa hay tuyến tham quan có hướng dẫn, nên hỏi chính quyền xã trước khi đi. Ngày có băng giá, khách dồn lên đỉnh trên đường nhiều sương mù và trơn. Năm 2023 Báo Cao Bằng còn phản ánh tình trạng săn bắn, chặt phá rừng; tháng 3/2026 tỉnh cho biết diện tích và ranh giới vườn có thể được điều chỉnh.

Về an toàn, mang áo ấm chống thấm, giày chống trơn, chỉ lái xe lên đỉnh khi quen đường đèo, không dừng chụp ảnh ở bờ vực khi sương mù. Đây là rừng đặc dụng: không bẻ cây, hái lan hay đốt lửa.

Năm 2018 vùng vườn có khoảng 1.850 hộ Dao, Nùng, Tày, Kinh, Mông sinh sống. Khi ghé xóm Dao Tiền Hoài Khao cùng xã Thành Công, hỏi trước khi chụp ảnh người và tránh khu vực đang làm lễ.

Vườn hợp với người thích rừng núi cao, săn mây, xem băng giá, chấp nhận dịch vụ đơn giản; không hợp người cần tuyến đi bộ có chỉ dẫn hay ngại lạnh. Nếu bạn muốn cảnh thác nước và hang động đá vôi thay cho rừng núi cao, thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao là các điểm khác của tỉnh.