Ẩn mình giữa những dãy núi vùng Bảo Lạc, Khuổi Khon là một xóm nhỏ của người Lô Lô, nơi nhịp sống bản địa vẫn hiện diện trong từng nếp nhà, bếp lửa và khung cửi. Từ trung tâm thành phố Cao Bằng, hành trình đến đây dài hơn 120 km; từ trung tâm huyện Bảo Lạc cũ khoảng 16 km. Theo biển chỉ dẫn “Làng du lịch cộng đồng xóm Khuổi Khon”, con đường bê tông uốn quanh sườn núi thêm khoảng 5 km sẽ đưa bạn vào một không gian yên tĩnh, bao quanh bởi ruộng bậc thang và những nương ngô. Từ ngày 1/7/2025, Khuổi Khon thuộc xã Hưng Đạo.

Đây là nơi sinh sống chủ yếu của người Lô Lô đen, nổi bật với trang phục truyền thống lấy màu đen làm chủ đạo. Những ngôi nhà sàn lợp ngói âm dương nằm xen giữa núi rừng, còn bếp lửa giữa nhà vẫn là trung tâm của đời sống gia đình và cũng là nơi đón tiếp khách. Người Lô Lô có tục ủ than dưới lớp tro để giữ bếp không tắt, như một cách gìn giữ ngọn lửa của gia đình và cộng đồng.

Khuổi Khon phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa Lô Lô thông qua một đề án có kinh phí 5 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu phát triển văn hóa. Năm 2020, năm ngôi nhà truyền thống được tu bổ; đến tháng 2/2022, nhà sinh hoạt cộng đồng được khánh thành, trở thành nơi lưu giữ nhiều hiện vật và không gian sinh hoạt văn hóa của bản làng. Tại đây, du khách có thể tìm hiểu trống đồng Lô Lô, trang phục truyền thống, khung cửi, sa quay sợi, loỏng đập lúa, yên ngựa thồ hàng hay những món đồ chơi bằng gỗ. Đội văn nghệ của xóm cũng phục dựng và biểu diễn những tiết mục gắn với văn hóa Lô Lô như đánh trống đồng, nghi lễ đám cưới và lễ cúng thần rừng cầu mưa.

Sau khi ghé nhà sinh hoạt cộng đồng, hãy thử ở lại một đêm trong nhà sàn homestay để cảm nhận rõ hơn đời sống nơi đây. Bữa cơm có thể bắt đầu bằng thịt lợn chua, bánh chưng đen hay thịt treo gác bếp; buổi chiều là lúc bạn ngồi bên khung cửi, thử thêu, mặc trang phục Lô Lô hoặc tham gia những trò chơi dân gian như tung còn, đánh yến, đánh sảng. Khi ngày dần xuống, lên ngọn đồi phía sau xóm để nhìn toàn cảnh Khuổi Khon giữa núi rừng là một trải nghiệm đáng nhớ.

Khuổi Khon không phải điểm đến dành cho một chuyến đi vội. Nơi này phù hợp với những ai muốn ngủ lại nhà sàn, tìm hiểu nghề dệt, thêu, lắng nghe tiếng trống đồng và bước chậm vào đời sống của một cộng đồng Lô Lô vẫn đang gìn giữ bản sắc giữa vùng núi Cao Bằng. Đường đến khá xa và dịch vụ còn đơn giản, nhưng chính sự mộc mạc ấy lại là điều khiến Khuổi Khon trở nên đáng để tìm đến.