Heritage spaces
Di tích Chiến khu Đ
Vùng căn cứ kháng chiến trong rừng Mã Đà với ba di tích quốc gia: Trung ương Cục miền Nam, Khu ủy miền Đông Nam Bộ và địa đạo Suối Linh.
Story
Chiến khu Đ là vùng căn cứ kháng chiến trong rừng phía bắc thành phố Đồng Nai, quanh khu vực Mã Đà cũ, cách trung tâm Biên Hòa khoảng 70 km. Báo Đồng Nai tính mốc hình thành chiến khu từ năm 1946. Ngày nay phần lớn vùng căn cứ nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai, và khách đến đây chủ yếu để thăm ba di tích lịch sử cấp quốc gia nằm rải trong rừng.
Cần nói rõ một điều hay bị nhầm: Chiến khu Đ không có trong danh mục di tích quốc gia đặc biệt. Ba di tích được xếp hạng cấp quốc gia là Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ (ngày 29/11/1997), Địa đạo Suối Linh (Quyết định 61/QĐ-BVHTT ngày 13/9/1999) và Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Quyết định 02/2001/QĐ-BVHTT ngày 19/1/2001). Hai di tích đầu nay thuộc phường Trị An; căn cứ Trung ương Cục được Báo Đồng Nai năm 2026 ghi thuộc xã Phú Lý.
Ngày 23/1/1961, Trung ương Cục miền Nam được thành lập và đặt căn cứ ở Chiến khu Đ trong khoảng 1961-1962. Tháng 2/1961, Khu ủy miền Đông Nam Bộ ra đời tại Suối Linh và đứng chân ở đây đến năm 1967. Địa đạo Suối Linh là nơi Ban Thông tin khu Đông Nam Bộ làm việc giai đoạn 1962-1967, giữ liên lạc từ Trung ương xuống Khu ủy và các tỉnh.
Ở căn cứ Trung ương Cục, khu tôn tạo khánh thành năm 2004 có nhà bia cao 15 m, bia ghi danh các ủy viên Trung ương Cục, nhà trưng bày, đền tưởng niệm; sau đó bạn đi theo con đường giao liên trong rừng tới bia các ban, giao thông hào, ụ chiến đấu. Căn cứ Khu ủy nằm trên một đồi sỏi rộng khoảng 28 ha, có nhà ở, nhà làm việc, nhà quân y, bếp Hoàng Cầm nối với nhau bằng giao thông hào và địa đạo. Địa đạo Suối Linh dài 383,5 m, có 12 miệng, mỗi miệng vừa một người chui. Thuyết minh viên của khu bảo tồn dẫn khách và kể chuyện từng nơi.
Từ tháng 2 đến tháng 5, con đường hoa giấy, hoa sứ dài hơn 30 km trên ĐT761 từ Mã Đà vào Bà Hào nở rộ. Khách tham quan khu bảo tồn tăng từ 23.000 lượt năm 2017 lên hơn 55.000 lượt năm 2024.
Hạn chế lớn nhất là khoảng cách và thông tin: các di tích nằm xa nhau trong rừng, giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức, phần mô tả hiện vật chi tiết đến từ bài báo năm 2006.
Đây là rừng đặc dụng có voi và bò tót hoang dã, nên chỉ đi theo tuyến có người dẫn và liên hệ khu bảo tồn trước khi vào. Ở đền tưởng niệm và bia ghi danh, hãy ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng như ở một nơi tưởng niệm.
Điểm này hợp với người quan tâm lịch sử kháng chiến miền Đông, đoàn học sinh và người muốn kết hợp rừng với di tích. Nếu bạn cần một di tích quốc gia đặc biệt cùng chủ đề, Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam (Tà Thiết, xã Lộc Thành) là lựa chọn; còn nếu chỉ muốn rừng và hồ, xem thêm Khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai và hồ Trị An.
What to experience
- Tham quan căn cứ Trung ương Cục miền Nam
- Thăm căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ
- Xem địa đạo Suối Linh
- Đi đường giao liên trong rừng cùng thuyết minh viên
- Dâng hương tại đền tưởng niệm
- Đi đường hoa ĐT761 mùa khô
Keywords