Ở xã biên giới Lộc Tấn của vùng Lộc Ninh có một công trình mà đứng dưới mặt đất bạn chỉ thấy những bờ đất cao và một lòng hào trũng. Phải hình dung từ trên cao mới thấy hết hình dạng: hai vòng thành đất chạy song song, ôm lấy một vòng hào, khép thành một hình tròn đường kính 365 mét. Đó là Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2, di tích khảo cổ quốc gia.

Thành được phát hiện năm 1999 và khai quật năm 2000. Từ các hiện vật đá, gốm và công cụ lao động như rìu, đục, bàn mài thu được tại đây, các nhà khoa học xác định di tích có niên đại khoảng 2.500 đến 4.000 năm cách ngày nay, thuộc thời kỳ đồ đá mới. Người tiền sử đã đắp các vòng đất cao và đào hào sâu để tạo một nơi cư trú có phòng ngự cho cả cộng đồng. Đây là loại hình di tích riêng của vùng Bình Phước cũ, và Lộc Tấn 2 được ghi nhận là thành rộng nhất, còn nguyên vẹn nhất trong các thành đất hình tròn ở vùng này.

Nếu đi từ ngoài vào, bạn lần lượt qua vòng thành ngoài, xuống hào, rồi lên vòng thành trong. Vòng trong thấp hơn vòng ngoài từ 1 đến 3 mét và cao hơn đáy hào từ 2 đến 3 mét, mặt thành khá phẳng. Hào rộng chừng 25 đến 30 mét, chỗ nông chỗ sâu: có đoạn chỉ thấp hơn bờ ngoài 3,5 mét, có đoạn sâu gần 9 mét, và càng về phía lối ra vào càng sâu. Qua hào là vùng trung tâm gồm ba lớp: một dải đất bằng rộng khoảng 80 mét, kế đó là một vùng trũng hơn khoảng 50 mét, và chính giữa là một gò cao hình bầu dục cỡ 20 nhân 30 mét.

Chi tiết đáng để ý nhất là hai lối ra vào. Chúng nằm đối xứng nhau theo trục Đông Bắc - Tây Nam và đều hướng ra nguồn nước; ở mỗi lối, bờ đất vòng ngoài được đắp thành hai ụ cao phình ra như hình móng ngựa. Lối đi hướng về nguồn nước là chi tiết gợi lại rõ nhất đời sống thường ngày của cộng đồng từng cư trú trong vòng thành.

Đây là một di tích khảo cổ ngoài trời chứ không phải khu tham quan có dịch vụ: giá trị nằm ở địa hình đất đắp, không có công trình xây dựng để ngắm, và chưa có thông tin chính thức về giờ đón khách hay thuyết minh tại chỗ. Vì toàn bộ di tích là đất đắp từ hàng nghìn năm trước, bạn hãy đi theo lối sẵn có, không đào bới, không nhặt mang về bất cứ mảnh đá hay mảnh gốm nào nhìn thấy trên mặt đất.

Nơi này dành cho người thích khảo cổ, lịch sử tiền sử và cho các chuyến học tập thực địa của học sinh, sinh viên. Nếu bạn đi cùng người lớn tuổi hoặc chỉ muốn một điểm dễ xem, dễ hiểu ngay, cụm công trình Bệnh viện Lộc Ninh thời Pháp thuộc cũng ở xã Lộc Tấn hay Nhà Giao tế ở phường Lộc Ninh sẽ nhẹ nhàng hơn.