Động Kính Chủ là một hang đá vôi bên sông Kinh Thầy, ở phường Phạm Sư Mạnh, vùng Kinh Môn thuộc tỉnh Hải Dương cũ, nay là thành phố Hải Phòng. Thứ làm nên tên tuổi của động là chữ khắc trên đá: 47 văn bia ma nhai, tức bài văn khắc thẳng vào vách và trần hang, có niên đại từ thế kỷ XIV đến đầu thế kỷ XX. Hệ thống bia này là bảo vật quốc gia (đợt 6, năm 2017), và động là một trong 12 điểm thành phần của di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh năm 2025.

Bài khắc sớm nhất là của danh sĩ thời Trần Phạm Sư Mạnh, năm 1368, đặt ngay ngoài cửa động, mở đầu bằng hai chữ triện "Dương Nham". Trên vách còn thơ vua Lê Thánh Tông, bảy bài thời Mạc và nhiều bài chữ Hán, chữ Nôm, cả chữ Quốc ngữ của các thế kỷ sau. Một văn bia năm 1532 chép rằng chùa Dương Nham có từ đời Lý, vua Lý Thần Tông thường đến thăm. Tên "Kính Chủ" và danh xưng "Nam thiên đệ lục động" (động thứ sáu trời Nam) được kể là do vua ban, nhưng đó là lời tương truyền.

Từ chân núi bạn lên 71 bậc đá tới cửa động quay hướng Nam, rộng khoảng 18,6 m, chia hai lối vào ba hang. Hang giữa xây cửa kiểu tam quan. Trong động thờ Phật ở chính giữa, bên phải thờ vua Lý Thần Tông và Lý Chiêu Hoàng, phía trong có tượng Đệ tam tổ Trúc Lâm Huyền Quang. Nên dành thời gian đứng đọc vách đá hơn là xem tượng: hồ sơ di tích ghi phần lớn tượng hiện nay là tượng mới, nhiều tượng đá cổ đã thất lạc.

Động từng trải qua chiến tranh. Năm 1950 quân Pháp đóng quân tại đây và xây hai lô cốt trên đỉnh núi, nay vẫn còn; năm 1967 bom Mỹ phá hủy các công trình kiến trúc trước cửa động.

Người khỏe có thể đi tiếp 117 bậc lên động Sơn Trang rồi leo khoảng 35 phút lên đỉnh Thạch Môn, có mỏm đá nhìn xuống sông Kinh Thầy. Đoạn này là núi đá sắc, có chỗ dốc gần thẳng đứng phải bám gờ đá; Ban quản lý khuyên chọn ngày thời tiết thuận lợi, đi giày thể thao, mang nước và đi cùng người hướng dẫn.

Vé tham quan do Ban quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc thu từ 01/01/2026: người lớn 10.000 đồng, trẻ từ 6 đến dưới 16 tuổi 5.000 đồng. Giờ mở cửa riêng cho động chưa được công bố.

Động là nơi thờ tự đang có người hương khói. Ăn mặc kín đáo, nói khẽ, thắp hương đúng chỗ, và không chạm tay, khắc hay viết lên vách bia.

Kính Chủ hợp với người mê chữ Hán Nôm, bia đá, lịch sử thời Trần và Mạc, không hợp với ai khó leo bậc. Nếu bạn muốn một điểm di sản có lễ hội lớn mùa xuân và mùa thu, có công bố giờ mở cửa, khu Côn Sơn – Kiếp Bạc cùng Ban quản lý là lựa chọn khác; còn nếu đi trọn cụm Kinh Môn, chùa Nhẫm Dương gần đó cũng là điểm thành phần của di sản thế giới.