Chùa Từ Đàm nằm trên dốc Nam Giao, số 1 đường Sư Liễu Quán, phường Thuận Hóa, quay mặt về hướng Nam trong khuôn viên khoảng 15.000 m². Ngôi chùa gắn với hai mốc lớn của Phật giáo Việt Nam: nơi nhà sư Liễu Quán học đạo trước khi mở dòng thiền của riêng người Việt ở Đàng Trong, và nơi 51 đại biểu Phật giáo ba miền họp năm 1951 để thống nhất Phật giáo Việt Nam.

Khởi đầu là thiền thất của nhà sư Minh Hoằng Tử Dung, người từ Quảng Đông sang Thuận Hóa ở thế kỷ 17, dựng trên đồi Hoàng Long. Năm 1703, chúa Nguyễn Phúc Chu ban biển "Sắc tứ Ấn Tông Tự". Tại đây nhà sư Liễu Quán học đạo với thầy Minh Hoằng. Chùa hư hại thời Tây Sơn, được trùng tu đầu đời Gia Long, và năm 1841, năm đầu đời Thiệu Trị, đổi tên thành Từ Đàm.

Năm 1936, trong phong trào chấn hưng Phật giáo, Hội Phật học An Nam vận động xây lại chùa theo đồ án cách tân của họa sĩ Nguyễn Khoa Toàn. Cũng năm ấy, cây bồ đề chiết cành từ nơi Đức Phật thành đạo ở Ấn Độ được trồng trong sân, do Hội trưởng Hội Phật học Pháp tặng. Từ năm 1960 chùa là trụ sở Giáo hội Phật giáo tỉnh, và trong cuộc vận động chống chế độ Ngô Đình Diệm là nơi tổ chức các hoạt động tranh đấu của Phật giáo ở Huế.

Qua cổng tam quan ba lối là cây bồ đề cổ thụ ngay bên phải. Tiền đường đặt trên nền cao khoảng 1,5 m, trên mái có các cặp rồng đắp khảm sành sứ, hai bên là lầu chuông và lầu trống. Chánh điện thờ Đức Thích Ca, hai bên là Bồ Tát Phổ Hiền và Văn Thù. Góc phía tây sân là tháp Ấn Tôn bát giác 7 tầng, cao khoảng 27 m, xây đầu thế kỷ 21, mỗi tầng thờ một pho tượng Phật bằng đồng. Trong vườn có tượng cư sĩ Tâm Minh Lê Đình Thám, người góp công cho phong trào chấn hưng.

Chùa còn giữ bức hoành "Sắc tứ Ấn Tông Tự" lạc khoản năm 1703, bức hoành "Từ Đàm Tự" năm Thiệu Trị nguyên niên (1841) và quả đại hồng chung khắc niên hiệu Gia Long. Tiền đường, chánh điện được xây lại theo mô thức chùa cũ nhưng lớn hơn, bảo tháp là công trình mới, nên ai tìm kiến trúc gỗ cổ nguyên bản sẽ thấy khác kỳ vọng.

Chùa không nằm trong hệ thống vé của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và chưa có công bố về giờ mở cửa hay phí tham quan; hỏi trực tiếp tại chùa. Huế mưa nhiều từ tháng 9 đến tháng 1, sân lát đá có thể trơn khi mưa.

Đây là chùa đang có chư tăng tu tập và là nơi làm việc của Giáo hội. Bạn ăn mặc kín đáo, nói khẽ, xin phép trước khi chụp ảnh chư tăng; nhà dài hai tầng phía đông là giảng đường và văn phòng, không phải khu tham quan.

Từ Đàm hợp với người muốn hiểu lịch sử Phật giáo Huế thế kỷ 20 và gốc tích dòng thiền Liễu Quán, trong một buổi ngắn ở nội đô. Nếu bạn muốn một ngôi chùa triều Nguyễn nằm giữa rừng thông để đi chậm, chùa Từ Hiếu ở phường Thủy Xuân là lựa chọn khác; Đàn Nam Giao cùng phường Thuận Hóa có thể ghép chung hành trình.