Craft villages
Làng nghề dệt Zèng A Lưới
Nghề dệt Zèng của người Tà Ôi ở vùng A Lưới, đưa hạt cườm thẳng vào sợi khi dệt, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016.
Story
Zèng (còn viết Dèng, Dzèng) là tên người Tà Ôi gọi tấm vải dệt tay của mình. Ở vùng A Lưới, cách trung tâm Huế khoảng 70 km theo quốc lộ 49, nghề dệt Zèng có ở nhiều thôn của người Tà Ôi, và người Pa Cô, Cơ Tu, Vân Kiều cũng dệt. Sau sắp xếp địa giới năm 2025, những nơi dệt được báo chí nêu nay thuộc các xã A Lưới 2, A Lưới 3 và A Lưới 4.
Điểm riêng của Zèng là hạt cườm được đưa thẳng vào sợi trong lúc dệt để tạo hoa văn, thay vì chỉ dệt hoa văn bằng sợi màu như thổ cẩm nhiều nơi khác. Nền vải thường đen hoặc xanh đen, điểm các màu đỏ, trắng, vàng, xanh lá; sợi nhuộm bằng lá, vỏ, củ, rễ cây rừng. Hoa văn chia ba chủ đề: động vật, thực vật thiên nhiên và đồ vật. Khung dệt ghép từ tre, gỗ rời, gọn nhẹ, nên người dệt có thể mang theo và dệt lúc rảnh.
Ngày 21/11/2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa nghề dệt Zèng của người Tà Ôi ở A Lưới vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 4036/QĐ-BVHTTDL; lễ đón bằng tổ chức ở A Lưới ngày 16/1/2017. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ hai của Thừa Thiên Huế khi đó, sau ca Huế.
Muốn xem dệt và mua vải, bạn tìm đến các hợp tác xã dệt Zèng. Cơ sở lớn nhất vùng, theo báo Dân Việt năm 2025, là một hợp tác xã ở xã A Lưới 2, khu trung tâm thị trấn A Lưới cũ, có hơn 100 lao động; theo báo năm 2024 và 2025, một tấm vải có giá khoảng 300.000 đến 600.000 đồng, loại nhiều cườm đắt hơn, nên hỏi lại khi mua. Ở xã A Lưới 3, Làng văn hóa các dân tộc thiểu số A Lưới trưng bày tấm dệt Dèng trong nhà Gươl, và xã đã có nghị quyết mở lớp truyền dạy nghề, xây khu làng nghề.
Cần biết trước: chưa có cổng thông tin chính thức nào công bố giờ đón khách, giá trải nghiệm hay đầu mối đặt lịch cho các điểm dệt. Nhiều chị em chỉ dệt lúc nông nhàn sau giờ làm rẫy, nên đến không hẹn trước có thể không gặp người đang dệt. Quốc lộ 49 lên A Lưới là đường đèo, đi mất 2 đến 2,5 giờ, và từng sạt lở nhiều điểm sau mưa lũ cuối năm 2025.
Với người Tà Ôi, Zèng là của hồi môn cô gái mang về nhà chồng và là lễ vật trong lễ mừng lúa mới, lễ cưới. Tấm Zèng dâng cúng trong nhà được để riêng, không mặc, không đem cho. Vì vậy đừng hỏi mua hay chụp cận tấm vải đặt ở nơi thờ, hỏi trước khi chụp người đang dệt, và mua trực tiếp từ hợp tác xã hoặc người dệt.
Điểm này hợp với người quan tâm nghề thủ công, dệt thổ cẩm và sẵn sàng đi một chuyến trong ngày hoặc ở lại A Lưới. Nếu thời gian ở Huế ngắn, Festival nghề truyền thống Huế, nơi dệt Zèng A Lưới thường được giới thiệu, là cách xem Zèng mà không phải lên núi, dù bạn sẽ không thấy không gian làng.
What to experience
- Xem dệt Zèng tại hợp tác xã
- Mua vải và sản phẩm may từ Zèng
- Xem tấm dệt ở Làng văn hóa các dân tộc thiểu số A Lưới
- Tìm hiểu kỹ thuật dệt cườm và hoa văn Tà Ôi
Keywords