Đình Hiến và chùa Hiến đứng liền nhau trên đường Phố Hiến, phường Hồng Châu, tỉnh Hưng Yên, đúng vào khu Phố Hiến Hạ của thương cảng xưa. Cụm đình, chùa này là một trong 16 di tích hợp thành Khu di tích Phố Hiến, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt ngày 31/12/2014.

Chùa Hiến có tên chữ là Thiên Ứng tự, tương truyền khởi dựng vào cuối thời Lý, đầu thời Trần, được trùng tu vào các năm 1625, 1709 và sửa lớn năm 1892. Chùa làm theo kiểu "nội công ngoại quốc", gồm tiền đường, thiêu hương, thượng điện, hai dãy hành lang, nhà Tổ và nhà Mẫu. Giữa thượng điện là tượng Quan Âm Nam Hải ở thế ngồi với tám đôi tay, phía trước là bốn vị bồ tát trên tòa sen. Cổng thông tin tỉnh Hưng Yên gắn lối bài trí này với niềm tin của thương nhân vào vị bồ tát cứu giúp người đi sông, đi biển.

Trước sân chùa có hai tấm bia đá. Bia năm Vĩnh Tộ thứ 7 (1625) mang câu được dẫn nhiều nhất về Phố Hiến: "Hiến Nam danh thị tứ phương đô hội tiểu Tràng An dã", tức Hiến Nam nổi tiếng là nơi đô hội bốn phương, một tiểu Tràng An. Bia năm Vĩnh Thịnh thứ 5 (1709) ghi tên người góp công sửa chùa; theo Cổng thông tin tỉnh có 481 người từ nhiều vùng, trong đó 56 người Trung Quốc. Hai tấm bia là cứ liệu để nói việc buôn bán ở Phố Hiến đã phát đạt từ trước năm 1625.

Cây nhãn tổ, còn gọi là nhãn tiến, nằm phía trước cửa chùa. Thân chính đã mục và gãy đổ; cái bạn thấy hôm nay là phần còn lại, được nhà chùa và người dân vun gốc, chăm sóc. Ngày 10/10/1992, Hội Làm vườn Việt Nam xác định cây trên 300 năm tuổi, có nguồn ghi gần 400 năm. Xưa quả của cây được chọn hái để dâng Phật, cúng thành hoàng và tiến vua.

Đình Hiến nằm ngay cạnh chùa, kiểu chữ Đinh gồm đại bái và hậu cung, chạm khắc tập trung ở đại bái với đề tài tứ linh, tứ quý. Đình thờ thành hoàng là một viên thái giám họ Du nhà Tống. Theo truyền thuyết, ông lánh nạn sang đây vào thế kỷ XIII, tập hợp người Hoa lập làng Hoa Dương, và mộ ông được giữ trong khuôn viên đình.

Cần biết trước: năm 2024, phóng viên Báo Người Lao Động ghi nhận hai tấm bia ở chùa Hiến không có bảng dịch đặt bên cạnh, nên nếu không đọc được chữ Hán, bạn nên nhờ người thuyết minh tại di tích. Đình, chùa Hiến có tên trong dự án tu bổ di tích Phố Hiến giai đoạn 2023–2025; giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức, bạn nên hỏi lại trước khi đi.

Đây là nơi thờ Phật và thờ thành hoàng, vẫn có người đến lễ. Bạn nên ăn mặc kín đáo, nói khẽ, hỏi trước khi chụp ảnh ban thờ, không hái quả hay bẻ cành cây nhãn tổ.

Cụm di tích này hợp với người muốn hiểu thương cảng Phố Hiến qua bia đá và muốn thấy gốc gác của nhãn lồng Hưng Yên. Đông Đô Quảng Hội cách đó chưa đầy 100 m nên dễ đi cùng một lượt. Nếu điều bạn tìm là một ngôi chùa có nhiều tượng Phật để xem thì chùa Chuông, với Bát bộ Kim Cương, Thập bát La Hán và Thập điện Diêm Vương, là lựa chọn khác trong cùng khu di tích.