Cố đô Hoa Lư nằm ở tổ dân phố Trường Yên, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, giữa vùng núi đá vôi thuộc vùng lõi di sản Tràng An. Từ năm 968 đến năm 1010, đây là kinh đô của nước Đại Cồ Việt, gắn với nhà Đinh, nhà Tiền Lê và buổi đầu nhà Lý. Người dân gọi nơi này là "Kinh đô đá", vì núi đá được dùng làm tường thành tự nhiên.

Theo Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An, kinh đô xưa rộng khoảng 300 ha, gồm Thành Ngoại, Thành Nội và Thành Nam, tường thành đắp cao 8 đến 10 m nối các sườn núi. Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long, Hoa Lư đổi thành phủ Trường Yên. Hoa Lư là một trong ba khu vực hợp thành di sản thế giới Quần thể danh thắng Tràng An (UNESCO ghi danh năm 2014) và là di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 548/QĐ-TTg năm 2012.

Cung điện xưa không còn. Thứ bạn xem hôm nay là hai ngôi đền dựng trên nền kinh thành cũ. Đền vua Đinh Tiên Hoàng bố cục "nội công ngoại quốc", núi Mã Yên phía trước làm bình phong; ở sân rồng có long sàng đá xanh, bảo vật quốc gia từ năm 2017. Cách đó vài trăm mét là đền vua Lê Đại Hành, nhỏ và thấp hơn, hậu cung đặt tượng Lê Đại Hành, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Long Đĩnh. Bộ phủ việt, đồ nghi trượng chạm gỗ thế kỷ 17, ở mỗi đền cũng là bảo vật quốc gia.

Nếu còn sức, bạn lên lăng vua Đinh trên đỉnh núi Mã Yên, xem chùa Nhất Trụ với cột kinh Phật bằng đá khắc năm 995 thời Lê Đại Hành, cũng là bảo vật quốc gia, rồi leo 205 bậc đá tới động Am Tiên, cách cửa đông đền vua Đinh khoảng 400 m. Trung tâm bảo tồn có thuyết minh viên và thuyết minh tự động qua mã QR.

Mặt hạn chế cần biết: phần lớn kinh thành nằm dưới ruộng và làng, khảo cổ vẫn đang làm rõ dần; các lần đào gần đây cho thấy trung tâm kinh đô rộng gấp ba vùng đang khoanh bảo vệ. Đường dân sinh vẫn chạy qua khu di tích nên để ý xe cộ, nhất là khi có trẻ nhỏ. Mùa lễ hội Hoa Lư (mùng 8 đến 10 tháng 3 âm lịch) rất đông.

Vé theo trang Ban Quản lý (cập nhật 3/2026): người lớn 20.000 đồng; trẻ em 6 đến 15 tuổi, người từ 60 tuổi và người khuyết tật 10.000 đồng. Giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, nên gọi đường dây của khu di tích trước khi đi.

Đây là nơi thờ vua, có lễ tế, rước nước, Mộc dục và tục hèm "Cờ lau tập trận" trong lễ hội. Ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng trong hậu cung, và đừng trèo, ngồi lên long sàng hay các hiện vật đá.

Hoa Lư hợp với người muốn hiểu nhà nước Đinh - Tiền Lê bằng chính địa hình của nó. Nếu bạn cần một chùa lớn để lễ Phật dịp đầu năm thì chùa Bái Đính cùng phường, phía tây; còn muốn xem núi đá vôi từ thuyền thì khu Tràng An ở gần đó, nhưng khu này tạm ngừng đón khách từ 17/9/2026 do lũ, nên hỏi lại.