Vườn quốc gia Xuân Thủy là vùng bãi bồi phía nam cửa Ba Lạt, nơi sông Hồng đổ ra biển, trên địa bàn các xã Giao Minh, Giao Hòa, Giao Phúc của tỉnh Ninh Bình; trước tháng 7/2025, nơi này thuộc huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định. Trụ sở vườn ở xã Giao Minh.

Xuân Thủy là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam, tức vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar. Cơ sở dữ liệu của Ramsar ghi Xuân Thủy là khu số 409, ngày công nhận 20/9/1988, rộng 12.000 ha; nhiều nguồn trong nước ghi năm 1989. Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học ghi đây cũng là khu Ramsar đầu tiên ở Đông Nam Á. Năm 2003, khu bảo tồn được chuyển hạng thành vườn quốc gia; tháng 12/2004, UNESCO công nhận vườn là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển đất ngập nước ven biển liên tỉnh châu thổ sông Hồng. Ngày 22/3/2026, vườn đón danh hiệu Vườn Di sản ASEAN.

Vườn nằm trên đường bay di cư của chim nước Đông Á - Úc châu và ghi nhận hơn 220 loài chim. Theo Cục Bảo tồn thiên nhiên, mỗi năm khoảng 100 loài chim di cư dừng chân ở đây. Loài được nhắc nhiều là cò thìa, hình ảnh biểu trưng của vườn, cùng rẽ mỏ thìa, choắt lớn mỏ vàng, vịt đầu đen, mòng bể mỏ ngắn. VietnamPlus (10/2025) cho biết chim tập trung nhiều nhất từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau.

Các tuyến đang khai thác gồm du thuyền cửa sông, xem chim di trú, khám phá rừng ngập mặn sú vẹt, "một ngày làm ngư dân" (gỡ lưới, xúc cáy, bắt ốc móng tay cùng người dân) và du khảo làng quê ven biển. Từ tháng 4 đến tháng 8, hoa sú, vẹt nở; người dân vùng đệm nuôi ong lấy mật từ rừng ngập mặn từ những năm 1980.

Mặt hạn chế: dịch vụ du lịch còn nhỏ và đang được đầu tư. Vườn đón khoảng 20.000 - 25.000 lượt khách mỗi năm; đề án du lịch sinh thái hơn 464 tỷ đồng mới được tỉnh phê duyệt năm 2026, chia hai giai đoạn đến 2030. Trang bảng giá dịch vụ của vườn vẫn ghi "đang cập nhật", giờ đón khách chưa công bố. Dịp 30/4 - 1/5 lượng khách có thể vượt 4.500 lượt.

Bạn nên gọi trước cho vườn (02286.285.888 theo trang của vườn) để hỏi giá thuyền, người hướng dẫn và lịch nước. Ra bãi triều, cửa sông nên đi cùng người của vườn hoặc người dân địa phương thông thạo, mang áo phao, mũ, nước, ống nhòm và giày lội bùn.

Người dân vùng đệm sống bằng nuôi tôm dưới tán rừng, cào ngao, bắt cua, nuôi ong; nếu tham gia "một ngày làm ngư dân", hãy làm theo hướng dẫn của họ và không tự ý vào đầm nuôi.

Xuân Thủy hợp với người xem chim, chụp ảnh động vật hoang dã, nhóm học sinh tìm hiểu đất ngập nước. Người cần dịch vụ đầy đủ, lịch trình ngắn có thể chọn Khu du lịch sinh thái Vườn chim Thung Nham ở Hoa Lư, nơi có vé và xe điện công bố rõ.