Từ Đền Hùng đi khoảng 9 - 10 km về phía đông là tới Hùng Lô, làng nằm sát sông Lô, nay thuộc phường Vân Phú. Tên làng đổi nhiều lần: xưa là Khả Lãm Trang, sau là làng An Lão, dân gian gọi Kẻ Xốm; tên Hùng Lô có từ năm 1947. Người dân ở đây nối đời mình với Đền Hùng bằng một nghi lễ cụ thể: mỗi dịp Giỗ Tổ, làng rước kiệu mang lễ vật đi bộ về Đền Hùng.

Trung tâm của làng là đình Hùng Lô, dựng thời vua Lê Hy Tông, theo phần lớn các nguồn là năm 1697, quay mặt về núi Nghĩa Lĩnh. Đình được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1990. Trên khu đất khoảng 500 m² có nhà Tiền tế 5 gian, Phương đình, lầu Chuông, lầu Trống và Đại đình, gỗ dựng đình là đinh, lim, sến, táu. Đình thờ Ất Sơn Thánh Vương, Viễn Sơn Thánh Vương, Áp Đạo Đại Vương; miếu Hùng Lô gần đó thờ Vua Hùng. Đình còn giữ 11 đạo sắc phong, 43 câu đối cổ và cuốn "An Lão thần tích" viết năm 1752.

Năm 2022 Lễ hội đình Hùng Lô được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, và làng được UBND tỉnh công nhận là Điểm du lịch văn hóa cộng đồng. "Làng cổ" là cách gọi quen, không phải danh hiệu nhà nước. Làng mở hội hai lần mỗi năm: dịp Giỗ Tổ, chính hội ngày 9 - 10 tháng 3 âm lịch, và lễ tiệc ngày 12 tháng 9 âm lịch. Năm 2026 hội kéo dài từ 6 đến 10 tháng 3 âm lịch, lễ rước kiệu vào ngày 9, có hát Xoan ở đình và trên ao Cửa Đình.

Ngày thường, bạn đi bộ quanh làng xem đình, miếu và những ngôi nhà gỗ; báo tỉnh ghi làng còn khoảng 50 nhà gỗ trên 100 năm tuổi. Làng làm nghề chế biến nông sản: bánh đa, bánh chưng, bánh gai, mì gạo, kẹo lạc. Có dịp, nghệ nhân hát Xoan cho khách nghe và dạy vài làn điệu; một số gia đình mở lớp ngắn dạy hát Xoan, đánh trống đình, nấu món ngày hội.

Điều nên biết trước: Hùng Lô không nằm trong bốn phường Xoan gốc (An Thái, Phù Đức, Kim Đới, Thét); đình Hùng Lô là nơi trình diễn Xoan. Lịch biểu diễn cho khách, giờ mở cửa đình và phí tham quan chưa có công bố chính thức, nên hỏi UBND phường Vân Phú hoặc đơn vị lữ hành trước khi đi. Năm 2025 làng đón 182 đoàn, hơn 8.000 lượt khách. Hùng Lô là làng đang có người sống, chưa có công bố về dịch vụ ăn nghỉ cho khách trong làng.

Đình là nơi thờ tự: ăn mặc kín đáo, hỏi người trông đình trước khi vào gian thờ hay chụp ảnh đồ thờ, sắc phong. Khi xem rước kiệu, đứng ở lề đường, không chen vào đoàn rước.

Hùng Lô hợp với người đã đến Đền Hùng và muốn xem tín ngưỡng thờ Vua Hùng sống trong một làng cụ thể, hoặc người muốn nghe Xoan gần nơi nó được gìn giữ. Nếu chỉ có nửa ngày quanh Việt Trì, hãy chọn tháng 3 âm lịch để thấy làng rước kiệu; nếu muốn xem Xoan ở chính một phường gốc, đình An Thái cũng trong phường Vân Phú là nơi có hát Xoan dịp Giỗ Tổ.