Cảnh Dương là làng biển nằm cạnh Quốc lộ 1, cách khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Vũng Chùa khoảng 10 km, ba mặt giáp sông và biển. Làng hình thành từ thế kỷ 17 và là làng biển duy nhất trong "Bát danh hương", tám làng có tiếng lâu đời của vùng Quảng Bình xưa.

Thứ làm Cảnh Dương khác các làng chài quanh vùng là tục thờ cá Ông. Linh Ngư miếu của làng giữ hai bộ xương cá voi dài khoảng 27 đến 28 m. Theo lời truyền của làng, cá Bà lụy (mắc cạn và chết) vào làng năm 1806, cá Ông năm 1818. Ở bìa làng còn có nghĩa địa cá voi; báo chí ghi số cá Ông được chôn ở đây từ khoảng 17 đến 30 con.

Làng cũng mang dấu ấn chiến tranh. Thời chống Pháp, dân làng "rào làng chiến đấu": dùng ghe lớn chắn sông, đóng cọc cửa lạch, nhổ cả cột nhà để rào làng. Cảnh Dương hai lần được phong Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; năm 2023 làng khánh thành bức phù điêu "Làng chiến đấu Cảnh Dương".

Cách đi hợp lý là theo con đường bích họa. Từ năm 2018, hơn 50 bức tranh tường 3D được vẽ dọc gần 1 km đường làng, từ đình thờ Tổ ra phía biển, kể chuyện lập làng, thời chiến, chợ cá và lễ hội. Xen giữa là những bức tường rào xây bằng đá san hô của các nhà cũ. Nếu dậy được sớm, khoảng 3 giờ sáng thuyền đánh cá gần bờ bắt đầu vào cửa sông Roòn và chợ cá họp ngay trên bãi cát trước làng lúc rạng sáng.

Thời điểm đông vui nhất là rằm tháng Giêng, khi làng tổ chức lễ cầu ngư: rước kiệu Thần hoàng từ đình thờ Tổ về Linh Ngư miếu, tế Thần Ngư, sau đó là hát dân ca, múa bông chèo cạn. Lễ hội Cầu ngư ở Quảng Bình, trong đó có Cảnh Dương, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2018.

Cần biết trước: đây là làng đang sống bằng nghề biển, đường ngõ hẹp, nhà sát nhau, nhiều mùi cá và nước mắm. Các bức bích họa vẽ trên tường nhà dân, nên bạn đi nhẹ, không đứng chắn cổng hay vào sân nhà người ta để chụp. Chợ cá là chợ đầu mối hải sản, mua bán rất nhanh lúc rạng sáng, nên bạn đứng tránh lối kéo thuyền và xe chở hàng.

Linh Ngư miếu và đình thờ Tổ là nơi thờ tự của làng: ăn mặc kín đáo, không chạm vào bộ xương cá voi, xin phép trước khi chụp ảnh bên trong. Trong ngày lễ cầu ngư, phần tế lễ do các vị cao niên của làng thực hiện, bạn đứng xem ở vị trí dân làng chỉ.

Cảnh Dương hợp với người thích làng biển, tín ngưỡng dân gian và lịch sử kháng chiến, đi trong nửa ngày. Nếu bạn muốn ở lại qua đêm trong một làng có mô hình du lịch cộng đồng bài bản hơn, làng Tân Hóa ở xã Kim Phú là lựa chọn khác trong tỉnh.