Quảng Bình Quan nằm ở trung tâm Đồng Hới, sát Quốc lộ 1, nay thuộc phường Đồng Hới. Dân gian gọi là cổng Hạ. Đây là cổng quan trên đường thiên lý Bắc - Nam thời Trịnh - Nguyễn phân tranh; Báo Quảng Bình gọi đây là biểu tượng của tỉnh Quảng Bình cũ.

Cổng là một trong ba cửa ải của lũy Trấn Ninh, thuộc hệ thống Lũy Thầy chạy từ chân núi Đầu Mâu ra cửa biển Nhật Lệ. Hệ thống lũy dài gần 30 km, được đắp từ năm 1631, theo Báo Quảng Bình do Đào Duy Từ thiết kế, để chúa Nguyễn chặn quân Trịnh ở Đàng Ngoài. Trong gần nửa thế kỷ giao tranh (1627–1672), lũy Trấn Ninh đã giúp chúa Nguyễn đẩy lùi nhiều cuộc tấn công, trong đó có 7 trận lớn. Vua Thiệu Trị sau này đặt tên mới cho Lũy Thầy là "Định Bắc trường thành".

Ban đầu cổng đắp bằng đất; thời Minh Mạng cổng được xây bằng gạch đá và dựng thêm lầu canh phía trên. Cổng gắn với nhiều biến cố thế kỷ 20: đêm 22 rạng 23/8/1945, người dân Đồng Hới tập trung tại đây rồi kéo vào nội thành giành chính quyền; năm 1954, trước khi rút, quân Pháp nổ mìn phá cầu vòm và cửa quan; năm 1961 cổng được phục chế, đến năm 1965 bị bom Mỹ đánh sập gần hoàn toàn. Cổng bạn thấy hôm nay là bản phục dựng sau chiến tranh. Di tích được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 1992.

Cách đi hợp lý là ghé cổng rồi đi bộ theo đường Mẹ Suốt. Con đường này xưa mang tên đường Quảng Bình Quan, chạy từ cổng thẳng xuống bờ sông Nhật Lệ, xuyên qua chợ Đồng Hới. Khu Thành Đồng Hới, nơi có Bảo tàng Tổng hợp Quảng Bình, cũng ở trung tâm phường.

Cần biết trước: cổng nằm sát quốc lộ đông xe, qua đường phải cẩn thận. Năm 2019, Báo Quảng Bình phản ánh tình trạng xả rác, đỗ ô tô làm vỡ đường lát gạch quanh di tích và người vô gia cư ngủ trên lầu; hiện trạng nay nên kiểm tra khi đến. Vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức.

Không leo lên tường, lầu cổng, không viết vẽ lên di tích. Quảng Bình Quan hợp với người đi dạo phố Đồng Hới và quan tâm lịch sử Trịnh - Nguyễn; một lần ghé thường không mất nhiều thời gian. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về vùng đất này, Bảo tàng Tổng hợp Quảng Bình là lựa chọn nên dành nhiều thời gian hơn.