Đền Bà Triệu nằm ở làng Phú Điền, xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa (trước đây thuộc huyện Hậu Lộc), cách trung tâm thành phố Thanh Hóa cũ khoảng 17 km về phía bắc. Đây là quần thể thờ Bà Triệu, tức Triệu Thị Trinh, người cùng anh trai Triệu Quốc Đạt khởi nghĩa chống nhà Ngô năm 248 và tuẫn tiết trên núi Tùng năm ấy, khi 23 tuổi, theo hồ sơ của Cục Di sản văn hóa.

Theo Cục Di sản văn hóa, khu di tích gồm sáu nơi: đền thờ, lăng mộ Bà Triệu trên đỉnh núi Tùng, mộ ba ông tướng họ Lý, miếu Bàn Thề, đình Phú Điền dựng năm 1772 và đền Đệ Tứ (người làng gọi Nghè Eo). Đền quay hướng bắc, đi qua nghi môn ngoại, hồ sen, bình phong đá, nghi môn trung, nghi môn nội mới tới tiền đường có 12 cột đá khắc câu đối chữ Hán, rồi trung đường và hậu cung. Đền lưu giữ 297 di vật, cổ vật có niên đại từ cuối thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 20. Khu di tích là di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2408/QĐ-TTg ngày 31/12/2014.

Một buổi thăm thường đi theo trục đền trước, rồi lên lăng. Lăng cách đền khoảng 500 m về phía tây, là tháp đá xanh cao 5,8 m, mái kiểu kiệu long đình; năm 2005 lăng được làm lại bằng đá thay cho gạch. Mộ ba ông tướng họ Lý nằm dưới chân núi Tùng; miếu Bàn Thề, tương truyền là nơi ba anh em họ Lý thề theo Bà, nay chỉ còn một bệ thờ gạch giữa cánh đồng.

Cần biết trước: phần lớn công trình là kiến trúc thời Nguyễn và các đợt tu bổ sau này; tương truyền đền đã có từ thời Lý Nam Đế nhưng vị trí hiện nay là nơi đền được dời về dưới thời Minh Mạng. Giờ mở cửa và vé chưa có công bố chính thức. Cây cổ thụ trong khu di tích từng bị mối hại và đổ gãy sau bão cuối năm 2025, nên ngày mưa gió lớn không nên đi dưới tán cây.

Lễ hội đền Bà Triệu là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (ghi danh năm 2022), chính hội ngày 22 tháng 2 âm lịch, kéo dài khoảng ba ngày với lễ tế, rước kiệu và trò diễn dân gian. Ngày dương lịch đổi theo từng năm; năm 2026 lễ hội khai mạc ngày 9/4. Những ngày này đông người, nên đi sớm.

Đây là nơi thờ tự của làng Phú Điền. Ăn mặc kín đáo, giữ yên lặng ở hậu cung, không leo lên tượng voi, nghê đá hay lăng đá. Các nghi lễ tế, rước do đội tế và người làng thực hiện; bạn đứng xem theo hướng dẫn của ban tổ chức, không chen vào hàng tế.

Đền Bà Triệu hợp với người muốn hiểu cuộc khởi nghĩa năm 248 qua chính nơi gắn với nó, và người thích kiến trúc đền làng xứ Thanh. Nếu thời gian ít và muốn một điểm có vé, giờ mở cửa rõ ràng, thuyết minh bài bản, Khu di tích Lam Kinh ở xã Lam Sơn là lựa chọn khác trong tỉnh. Đừng nhầm với "Địa điểm khởi nghĩa Bà Triệu" ở vùng núi Nưa (Triệu Sơn cũ), là một di tích khác.