Cách TP Thanh Hóa khoảng 80–85 km về phía tây, gần đường Hồ Chí Minh, suối cá Cẩm Lương nằm ở thôn Lương Ngọc, xã Cẩm Tú (trước tháng 7/2025 là xã Cẩm Lương, huyện Cẩm Thủy). Đây là một đoạn suối dài khoảng 150 m chảy ra từ hang nước ngầm dưới chân núi, thuộc dãy Trường Sinh, nơi hàng nghìn con cá sống tự nhiên mà người Mường trong làng không đánh bắt.

Người dân gọi loài cá này là cá Dốc (báo chí còn viết cá Giốc) hay cá Tể, thuộc họ cá chép, có tên trong Sách đỏ Việt Nam. Báo Thanh Hóa ghi cá ước chừng 3–7 kg mỗi con, ban ngày bơi ra suối, đêm quay vào hang, và chỉ bơi xa cửa hang hơn 100 m. Nước suối không cạn quanh năm; mùa mưa chỗ sâu nhất khoảng 50–80 cm.

Chuyện đàn cá gắn với tín ngưỡng thờ thần Rắn. Theo truyền thuyết người Lương Ngọc kể, một đôi vợ chồng nhặt được quả trứng dưới suối, trứng nở ra rắn; chàng Rắn về sau chết khi đánh thủy quái bảo vệ bản, được phong thần hiệu Tứ Phủ Long Vương. Dân làng lập đền bên suối, và theo lời kể, từ đó đàn cá xuất hiện. Đền cũ bị giông lốc làm sập, người dân góp tiền dựng lại ngôi đền hiện nay.

Lễ hội Khai hạ của làng diễn ra mùng 7 và mùng 8 tháng Giêng âm lịch. Sáng mùng 8, làng rước thần Rắn từ đền Thủy Phủ Long Vương về nhà văn hóa thôn làm lễ báo công, rồi rước về đền tế; phần hội có tung còn, đẩy gậy, đánh đu và dân ca Mường. Mùng 1 đến mùng 4 Tết 2026, khu du lịch đón hơn 11.200 lượt khách.

Khu tham quan nhỏ, thường đi trong 1–2 giờ: xem cá dọc bờ suối, thắp hương ở đền, vào động Cây Đăng cách suối khoảng 20 m. Tết, lễ 30/4–1/5 và những ngày hè khá đông. Khu du lịch có thu vé nhưng mức vé chưa được công bố trên kênh chính thức; xã yêu cầu các hộ kinh doanh niêm yết giá, nên bạn hỏi giá trước khi ăn uống, gửi xe. Nên đến từ tháng 4 đến tháng 9, khi nước cao và thấy nhiều cá.

Với người Mường ở đây, cá là linh vật được thần che chở. Đừng bắt, câu hay ném đồ vào cá. Trang của xã cho biết cá hay lại gần người ngồi bên bờ và có thể chạm nhẹ, nhưng chưa có nội quy công bố về việc cho cá ăn; hãy hỏi người trông coi trước. Trong đền, ăn mặc kín đáo và không tự ý dự phần tế lễ của làng.

Suối cá hợp cho một điểm dừng một hai giờ, với gia đình có trẻ nhỏ hay người muốn hiểu tín ngưỡng của người Mường. Nếu bạn muốn ở lại nhiều ngày, đi bộ giữa bản và ruộng bậc thang, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông trên cùng hướng đi sẽ hợp hơn.