Trên Quốc lộ 4C, qua Phố Cáo tới ngã ba Sủng Là – Phó Bảng, đi thêm vài trăm mét là xuống thung lũng Sủng Là; một tấm biển bên đường nhựa chỉ lối rẽ vào Làng văn hóa du lịch Lũng Cẩm. Đây là làng của người Mông, sống cùng một số gia đình Lô Lô và Hoa, giữa vùng lõi Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn: những nếp nhà trình tường màu đất vàng, mái ngói âm dương phủ rêu, quanh nhà là bờ rào đá xếp tay và ruộng ngô, vườn đào.

Lũng Cẩm được nhiều người biết đến qua một ngôi nhà. Nhà trình tường của một gia đình Mông trong làng là bối cảnh chính của bộ phim "Chuyện của Pao", chuyển thể từ truyện "Tiếng đàn môi sau bờ rào đá", ra mắt năm 2005 và giành bốn giải Cánh diều vàng; du khách quen gọi là Nhà của Pao. Nhà khép kín bốn phía quanh một sân trời lát đá, tường đất dày khoảng 50 cm giữ ấm mùa đông và mát mùa hè, móng, hiên, chân cột bằng đá xanh, ngay gian cổng đặt chiếc cối xay. Cổng và then cài đều bằng gỗ, không có chi tiết sắt, vì với người Mông cửa nhà tượng trưng cho lòng hiếu khách. Bờ rào đá quanh nhà cao khoảng 1,5 m, xếp hoàn toàn bằng tay, không dùng xi măng hay cát. Đất trình tường, ngói, gỗ, đá của các ngôi nhà trong làng đều được lấy và làm ngay tại chỗ.

Lối vào làng dài chừng 300 m, dẫn tới Nhà của Pao ở cuối đường. Ngôi nhà vẫn là nơi con cháu gia chủ sinh sống; trong nhà còn treo nhiều ảnh từ bộ phim. Bạn có thể đi quanh sân, ngắm kiến trúc, chụp ảnh (nhiều khách thuê trang phục truyền thống ngay tại đây) và nghe kể về nghề làm ngói, dệt lanh, nấu rượu ngô. Trong làng, phụ nữ Mông vẫn trồng lanh, cuộn sợi bên hiên nhà và dệt vải; một số hộ mở homestay, làm bánh tam giác mạch, rượu ngô men lá từ nguyên liệu địa phương. Đội văn nghệ của thôn biểu diễn vào các dịp lễ, hội và khi khách du lịch có yêu cầu.

Du lịch ở Lũng Cẩm còn ở bước đầu: theo đợt khảo sát của Cục Du lịch Quốc gia cuối năm 2025, phần lớn khách chỉ dừng chân trong thời gian ngắn, homestay và dịch vụ trải nghiệm còn mang tính tự phát, hạ tầng và khâu đón tiếp chưa đồng bộ. Khu vực Nhà của Pao khá nhộn nhịp người qua lại, cả khách trong nước lẫn quốc tế, nên đừng chờ một góc vắng hoàn toàn. Làng hiện đón hàng chục nghìn lượt khách mỗi năm, và xã Sà Phìn có phương án chỉnh trang lại điểm du lịch này.

Nhà của Pao trước hết là nhà ở: gian chính là nơi gia đình thờ cúng tổ tiên, tiếp khách và sinh hoạt hằng ngày. Hãy đi nhẹ, không chạm vào bàn thờ hay đồ đạc, hỏi trước khi chụp ảnh người trong nhà và người dân trong làng, nhất là người già và trẻ nhỏ. Mua vải lanh, đồ thổ cẩm hay một chai rượu ngô trực tiếp từ các hộ là cách để tiền của chuyến đi ở lại với người làm ra chúng.

Lũng Cẩm hợp với người yêu điện ảnh và kiến trúc nhà trình tường của người Mông, muốn dừng chân một chặng trên cung Quốc lộ 4C nối với Phó Bảng, dinh thự họ Vương và cột cờ Lũng Cú; mùa hoa tam giác mạch tháng 10–11, hoa cải tháng 12 và hoa đào đầu năm là lúc thung lũng nhiều sắc nhất. Nếu bạn muốn ở lại đêm trong một làng có mô hình du lịch cộng đồng bài bản hơn, Lô Lô Chải dưới chân cột cờ Lũng Cú hay Làng văn hóa Pả Vi gần Mèo Vạc sẽ phù hợp hơn.