Chùa Keo, tên chữ Thần Quang tự, nằm ở làng Keo, xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên, sát đê tả sông Hồng. Trước ngày 01/7/2025 đây là xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Chùa là di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2012, một trong 6 di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh Hưng Yên hiện nay. Bên kia sông, ở xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình, còn một chùa Keo khác cùng gốc, đừng nhầm.

Theo thần tích, năm 1061, thời vua Lý Thánh Tông, Thiền sư Dương Không Lộ dựng chùa Nghiêm Quang. Ông viên tịch năm 1094; năm 1167 vua Lý Anh Tông cho đổi tên chùa thành Thần Quang. Năm 1611, một trận lụt lớn cuốn trôi chùa, dân ấp Keo chia thành hai làng ở hai bờ sông Hồng và mỗi làng dựng lại một ngôi chùa. Ngôi ở Vũ Tiên do Quận công Hoàng Nhân Dũng cùng vợ là bà Lại Thị Ngọc Lễ vận động, xin chúa Trịnh 100 cây gỗ lim, còn lại dân góp; khởi công năm 1630, 42 hiệp thợ làm 28 tháng, xong tháng 11 năm 1632.

Chùa hiện có 17 công trình với 128 gian trên khoảng 5,8 ha, bố cục "nội công ngoại quốc", thờ theo lối "tiền Phật, hậu Thánh". Bạn đi theo một trục nam bắc: tam quan ngoại, hồ nước, tam quan nội với đôi cánh cửa chạm rồng, rồi khu thờ Phật gồm chùa Hộ, ống muống và Phật điện. Tòa Giá Roi ngăn chùa Phật với đền Thánh, nơi thờ Thiền sư Không Lộ. Cuối trục là gác chuông.

Gác chuông cao 11,04 m, ba tầng, 12 mái, khung gỗ lim ghép hoàn toàn bằng mộng, treo ba quả chuông cổ và một khánh đá; năm 2007 công trình được xác lập kỷ lục gác chuông gỗ cao nhất Việt Nam. Khu thờ Phật có gần 100 pho tượng, trong đó có tượng Tuyết Sơn. Hương án thế kỷ XVII là bảo vật quốc gia từ năm 2021. Miệng giếng trong chùa xếp bằng 36 cối đá thủng, tương truyền là cối giã gạo nuôi thợ dựng chùa.

Chùa có hai kỳ hội. Hội xuân mở ngày mồng 4 tháng Giêng với lễ khai chỉ, thi kéo lửa thổi cơm, bắt vịt dưới hồ. Hội thu vào trung tuần tháng 9 âm lịch: khai chỉ sáng mồng 10 tại tòa Giá Roi, rước Đức Thánh từ 13 đến 15, đêm hoa đăng 14, cùng múa rối chầu Thánh, múa ếch vồ, chèo trải cạn. Hội thu năm 2026 dự kiến từ 19 đến 24/10.

Cần biết trước: ngày hội rất đông, tỉnh phải phân luồng giao thông, bố trí điểm trông giữ xe; mùa hội 2025 ban quản lý còn phải nhắc hàng quán không chèo kéo khách. Muốn xem kỹ chạm khắc thì nên đi ngày thường. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, nên hỏi ban quản lý di tích trước khi đi.

Đây là chùa đang có sư trụ trì và sinh hoạt Phật giáo. Hậu cung đền Thánh là cung cấm, đặt pho tượng gỗ trầm mà tương truyền là hóa thân của Đức Thánh; khách không tự ý vào. Nên ăn mặc kín đáo, hỏi trước khi chụp ảnh tượng thờ.

Chùa hợp với người thích kiến trúc gỗ thế kỷ XVII và lễ hội đồng bằng Bắc Bộ. Nếu bạn ở phía bắc tỉnh và chỉ muốn xem chạm khắc gỗ cổ, chùa Thái Lạc, cũng là di tích quốc gia đặc biệt của Hưng Yên, là lựa chọn khác.