Heritage spaces
Đền An Xá (Đền Đậu An)
Đền thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế và Ngũ Lão Tiên Ông, di tích quốc gia đặc biệt có hậu cung bằng đá xanh, tháp và bệ thờ đất nung là bảo vật quốc gia.
Story
Đền An Xá, người trong vùng quen gọi là đền Đậu An, tên chữ Thụy Ứng Quán, nằm ở thôn An Xá, xã Hoàng Hoa Thám, tỉnh Hưng Yên; trước tháng 7/2025 nơi này là xã An Viên, huyện Tiên Lữ. Đây là di tích kiến trúc nghệ thuật được xếp hạng quốc gia đặc biệt cuối năm 2020, và là nơi thờ theo lối Đạo giáo: Ngọc Hoàng Thượng Đế, Ngũ Lão Tiên Ông cùng các vị Thiên Tiên, Địa Tiên.
Tương truyền Ngũ Lão Tiên Ông dạy dân khai phá đầm lầy, diệt thú dữ, rồi dựng Thụy Ứng Quán để cầu mưa thuận gió hòa. Theo Ban Quản lý di tích tỉnh, đền khởi dựng muộn nhất vào khoảng thế kỷ XVI đến XVII, được trùng tu lớn vào các năm 1912 và 1926. Khu đền rộng 20.085 m², có hồ nước và cây cổ thụ bao quanh.
Đền chính xếp hình chữ Công: 5 gian tiền tế, 3 gian ống muống, 3 gian hậu cung. Tiền tế làm bằng gỗ tứ thiết. Riêng ống muống và hậu cung dựng bằng đá xanh, từ cột, vì đến xà đều chạm khắc; Ban Quản lý di tích tỉnh coi đây là điểm khác lạ của An Xá.
Ở sân đền, bạn sẽ gặp tòa tháp đất nung màu nâu đỏ mà dân làng gọi là tháp Cửu Trùng, bảo vật quốc gia từ tháng 12/2021. Thân tháp còn ghi dấu lần trùng tu năm 1667. Số liệu về tháp chưa khớp nhau: Ban Quản lý di tích tỉnh ghi 13 tầng, Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh ghi cao khoảng 4,5 m; chuyện tháp có từ thời Trần là lời kể trong làng. Trong hậu cung là bệ thờ, còn gọi nhang án, cũng bằng đất nung, dáng như một tòa sen, mang phong cách thế kỷ XVI, bảo vật quốc gia từ tháng 1/2023; phía trên đặt khám và tượng Tam Thanh Lục Ngự. Đền còn giữ khánh đá năm 1676 và chuông đồng năm 1773.
Lễ hội Đậu An kéo dài từ mồng 1 đến 12 tháng Tư âm lịch, chính hội từ mồng 6 đến mồng 8, được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023. Ngày mồng 7 có rước kiệu quanh làng. Chiều mồng 8 diễn tích "đánh hổ", còn gọi "đánh bệt": mẹ con nhà Khó cầm đòn gánh cùng các lực sĩ nhà trời trừ hổ dữ. Đêm 12 là lễ triệt đăng, đèn nến trong đền tắt hết.
Cần biết trước: rước kiệu, tích trò và triệt đăng chỉ có trong mấy ngày hội tháng Tư âm lịch; ngày thường bạn đến chủ yếu để xem kiến trúc đá và hai bảo vật. Buổi khai hội năm 2026 có hàng nghìn người. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, nên hỏi UBND xã Hoàng Hoa Thám hoặc Ban Quản lý di tích tỉnh trước khi đi.
Đây là nơi thờ đang có sinh hoạt tín ngưỡng của làng. Bệ thờ đất nung nằm trong hậu cung, chỗ thờ chính, nên hỏi người trông coi trước khi vào và trước khi chụp ảnh. Rước kiệu, triệt đăng là nghi lễ của dân làng; khách đứng xem, không chen vào đoàn rước.
Đền hợp với người quan tâm tín ngưỡng Đạo giáo, kiến trúc đá và đồ đất nung cổ. Nếu bạn thích chạm khắc gỗ hơn đá, chùa Thái Lạc, một di tích quốc gia đặc biệt khác của Hưng Yên, được Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh gọi là "bảo tàng sống" của nghệ thuật chạm khắc gỗ.
What to experience
- Dâng hương đền thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế, Ngũ Lão Tiên Ông
- Xem tháp đất nung Cửu Trùng ở sân đền
- Xem ống muống và hậu cung dựng bằng đá xanh
- Xem bệ thờ đất nung trong hậu cung (hỏi người trông coi)
- Dự lễ hội Đậu An tháng Tư âm lịch, xem tích trò "đánh hổ"
Keywords