Đền thờ Bà Chúa Muối nằm trong khuôn viên chùa Hưng Quốc, thôn Quang Lang Đoài, xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên, trên đất làng muối Quang Lang của xã Thụy Hải cũ. Cùng xã, ở thôn Tam Đồng, còn một phủ thờ Bà. Các nguồn đều viết đây là nơi thờ Bà Chúa Muối duy nhất cả nước, dù nghề muối có ở nhiều tỉnh ven biển.

Người được thờ là bà Nguyễn Thị Nguyệt Ảnh. Truyền thuyết kể bà sinh năm Canh Thìn (1280) trong một nhà làm muối ở trang Quang Lang. Mỗi lần bà ra ruộng muối, mây lại kéo đến che kín cả vùng nên muối không kết tinh; cha mẹ đóng cho bà chiếc thuyền chở muối đi bán khắp nơi. Thuyền ghé bến gần kinh thành thì gặp quan quân triều đình, vua Trần Anh Tông đưa bà vào cung, phong làm cung phi thứ ba. Bà mang thai mà không sinh được, vua cho về quê dưỡng bệnh. Thấy bà ngày ngày ngồi buồn bên cửa sổ, lũ trẻ chăn trâu lấy bồ cỏ làm người nộm nhảy múa cho bà vui; bà mỉm cười rồi mất vào ngày 14 tháng Tư. Vua phong bà làm Phúc thần, cho dân lập đền thờ.

Ngôi đền có số phận không yên. Theo Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh, đây vốn là công trình kết hợp đền và chùa: chùa quay hướng bắc thờ Phật, đền quay hướng nam thờ Bà, có bia đá năm 1596. Năm 1963 đền bị tháo bỏ; năm 1998 dân làng dựng tạm một căn nhà nhỏ trong sân chùa để thờ; năm 2012 mới có quyết định khôi phục đền trên nền cũ. Đền nay thuộc cụm di tích lịch sử cấp quốc gia Miếu Ba Thôn, chùa Hưng Quốc; phủ thờ ở Tam Đồng là di tích cấp tỉnh.

Nếu chỉ đến được một lần, hãy nhắm ngày 14 tháng Tư âm lịch. Năm 2026 hội kéo dài ba ngày, từ 12 đến 14 tháng Tư. Buổi sáng ngày chính là lễ rước Chúa với kiệu, đội tế nữ quan; chập tối đến phần rước Đùng. Ông Đùng, bà Đà là hai hình nộm đan bằng nan tre hình chóp nón, cao gần 2 m, có mặt người, theo sau là các Đùng con. Đoàn rước đi quanh làng, người xem hô lời chúc được mùa muối. Khi Đùng về lại sân đền thì đến tục phá Đùng: ai nấy tranh lấy một nan tre mang về, người làng hay cài ở đầu giường trẻ nhỏ để cầu ngủ yên.

Ngày thường, đền và phủ là nơi thờ tự của làng, vắng khách; đền hiện nay là công trình dựng lại sau năm 2012, không phải kiến trúc cổ. Giờ mở cửa, giá vé chưa có công bố chính thức.

Đây là nơi thờ một vị phúc thần của người làm muối. Bạn nên ăn mặc kín đáo, đứng ngoài hàng tế, và chỉ tham gia phá Đùng khi người làng bắt đầu.

Điểm này hợp với người tìm hiểu tín ngưỡng nghề biển, nghề muối và hội làng Bắc Bộ. Nếu bạn muốn xem kiến trúc gỗ cổ nhiều hơn chuyện nghề, chùa Keo, cũng ở phần Thái Bình cũ của tỉnh, là lựa chọn khác.