Đền Đa Hòa nằm ở thôn Đa Hòa, xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên, ngay chân đê tả ngạn sông Hồng. Đây là một trong năm di tích hợp thành Khu di tích quốc gia đặc biệt Đa Hòa - Dạ Trạch, thờ Chử Đồng Tử, một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng dân gian Việt, cùng hai phu nhân là Tiên Dung công chúa và Tây Sa công chúa.

Chuyện kể rằng chàng trai đánh cá nghèo họ Chử, sau khi liệm chiếc khố duy nhất theo cha, vùi mình trong cát để tránh thuyền của công chúa Tiên Dung, con gái vua Hùng thứ 18. Công chúa quây màn tắm đúng chỗ ấy, gặp chàng rồi xin kết duyên. Báo Hưng Yên gọi Đa Hòa là nơi khởi nguồn của huyền tích; phần kết, khi cả ba vị bay về trời, gắn với đền Dạ Trạch.

Ngôi đền bạn thấy hôm nay được dựng lại năm 1894, do tiến sĩ Chu Mạnh Trinh, người làng Phú Thị trong tổng Mễ, đứng ra vận động. Đền quay hướng chính Tây, trên khu đất hơn 18.000 m², gồm 18 nóc nhà lớn nhỏ. Theo Trung tâm Xúc tiến Du lịch tỉnh, con số 18 nhắc chuyện nàng Tiên Dung tròn 18 tuổi dưới đời Hùng Vương thứ 18. Mái nào cũng cong hình thuyền, nên từ mặt đê nhìn xuống cả khu đền giống một đoàn thuyền nối nhau.

Lối vào đi qua ba lớp. Ngoài cùng là nhà bia, gọi Trấn giang lâu, trổ cửa ra bốn hướng. Tiếp đến hai cột trụ đội nghê, lầu chuông bên phải, gác khánh bên trái. Qua Ngọ môn ba cửa treo bức đại tự "Bồng Lai cung khuyết", bạn lần lượt gặp nhà đại tế, tòa Thiêu Hương hai tầng tám mái, cung Đệ Nhị, cung Đệ Tam rồi hậu cung đặt tượng ba vị. Cung Đệ Tam giữ bộ ba ngai thờ gỗ sơn son thếp vàng thời Mạc, tay ngai chạm hai đầu rồng quay chéo vào chầu bài vị, được công nhận bảo vật quốc gia đầu năm 2026. Trong đền còn có lục bình "Bách thọ" khắc một trăm chữ thọ không chữ nào giống chữ nào.

Lễ hội mở từ ngày 10 đến 12 tháng Hai âm lịch. Cứ ba năm một lần hội tổ chức theo quy mô hàng tổng: chín làng của tổng Mễ xưa rước kiệu thành hoàng về đền, đoàn thuyền ra giữa sông Hồng lấy nước về tế. Năm 2026, lần đầu hội Đa Hòa và hội Dạ Trạch gộp thành một lễ hội cấp tỉnh, diễn ra từ 28 đến 30/3.

Vài điều nên biết trước. Kiến trúc hiện nay là của cuối thế kỷ XIX. Riêng niên đại bộ ngai, trang của Ban Quản lý di tích tỉnh có chỗ ghi thế kỷ XVI, có chỗ ghi đầu thế kỷ XVII. Ngày hội, khách về đông và giao thông được phân luồng từ xa. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức, nên hỏi lại trước khi đi.

Đây là nơi thờ tự đang có hương khói: ăn mặc kín đáo, hỏi người trông coi trước khi vào hậu cung hay chụp ảnh ngai, tượng, và đừng chen vào hàng rước.

Đền hợp với người thích kiến trúc gỗ thời Nguyễn, truyện Chử Đồng Tử và hội làng ven sông. Nếu bạn quan tâm đầm Dạ Trạch và cuộc kháng chiến của Triệu Quang Phục hơn, đền Dạ Trạch cùng đền thờ Triệu Việt Vương ở xã Triệu Việt Vương sẽ hợp hơn.