Heritage spaces
Đền Mây
Đền thờ Phạm Bạch Hổ, một trong mười hai sứ quân thế kỷ X, dựng ngoài đê sông Hồng gần bến Lảnh, giữ chạm khắc Hậu Lê, Nguyễn và 18 đạo sắc phong.
Story
Đền Mây nằm ở tổ dân phố Đằng Châu, phường Sơn Nam, tỉnh Hưng Yên, gần bến Lảnh, còn gọi là bến đò Mây, bên sông Hồng. Đây là một trong 16 di tích hợp thành Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến. Người Phố Hiến có câu "Trăm cảnh, nghìn cảnh không bằng bến Lảnh, đò Mây"; chữ Đằng trong tên Đằng Châu cũng có nghĩa là mây.
Đền thờ Phạm Bạch Hổ, còn gọi Phạm Phòng Át, sinh năm 910, từng là hào trưởng đất Đằng Châu. Ông là tướng của Dương Đình Nghệ, rồi theo Ngô Quyền đánh quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938. Thời loạn, ông giữ Đằng Châu, là một trong mười hai sứ quân; năm 968 ông quy thuận Đinh Bộ Lĩnh, được phong Thân vệ Đại tướng quân. Cục Di sản văn hóa và Ban Quản lý di tích tỉnh ghi ông mất năm 983, được phong Đằng Vương, tức Vua Mây; dân lập đền trên doanh trại cũ, tôn làm thành hoàng làng. Một vài bài báo ghi năm mất là 972.
Tương truyền đền có từ thế kỷ X, được trùng tu năm 1882 và 1898; dấu kiến trúc đang thấy là từ thế kỷ XVIII, chạm khắc theo lối Hậu Lê xen Nguyễn. Năm 1992 đền được xếp hạng di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Khu thờ chính xếp kiểu chữ Tam, ba tòa song song: tiền tế, trung từ, hậu cung. Ở gian giữa tiền tế, bạn sẽ thấy bức đại tự khảm trai bốn chữ Hán "Thái Bình Vương phủ" và bức châm chữ Hán của tiến sĩ Chu Mạnh Trinh, các nguồn ghi đề năm 1888. Trung từ có cột lim kê trên chân tảng đá hình quả bồng, đầu dư và con rường chạm đao lửa, hoa lá. Trong cùng là cung cấm, đặt ban thờ Phạm Bạch Hổ cùng mẹ và vợ ông. Đền còn giữ 18 đạo sắc phong và hai cỗ kiệu bát cống. Trước đền, cạnh miếu Bà, là cây đa cổ thụ.
Bức châm gắn với một chuyện chép trong "Việt điện u linh": Lê Long Đĩnh khi chưa lên ngôi đi thuyền qua Đằng Châu gặp mưa gió, xin thần cho bên này sông tạnh, bên kia sông mưa; thấy ứng nghiệm, ông sai tu bổ đền. Người làng còn kể từng định dời đền lên chỗ cao hơn, nhưng gỗ đá qua một đêm lại về chỗ cũ. Cả hai đều là truyền thuyết.
Cần biết trước: đền dựng ngoài đê nên, theo Cổng thông tin phường Sơn Nam, thường bị nước lũ đe dọa; mùa mưa lũ bạn nên hỏi tình hình trước khi đi. Nhà Đông Biên, Tây Biên và tam quan thời trước đã mất, chỉ còn khu thờ chính. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức.
Lễ hội có hai kỳ theo âm lịch: tháng Giêng, ngày chính mồng 10 là ngày sinh của tướng quân, và tháng 11, ngày chính 16 là ngày mất. Năm 2019 và năm 2023, hội đều khai đúng ngày 16 tháng 11, có tế lễ, hát sân đình, thi cờ tướng.
Đây là đền thờ thành hoàng làng, nên ăn mặc kín đáo, hỏi người trông coi trước khi vào hậu cung hay chụp ảnh tượng. Đền hợp với người quan tâm thời Ngô, Đinh, Tiền Lê và chạm khắc gỗ. Nếu bạn thích chuyện khoa cử hơn chuyện võ tướng, Văn Miếu Xích Đằng cùng phường còn 9 tấm bia đá ghi tên người đỗ đạt.
What to experience
- Dâng hương tại đền thờ tướng quân Phạm Bạch Hổ
- Xem chạm khắc gỗ Hậu Lê, Nguyễn ở tiền tế và trung từ
- Xem đại tự "Thái Bình Vương phủ", bức châm Chu Mạnh Trinh
- Xem cây đa cổ thụ trước đền
- Dự lễ hội tháng Giêng và tháng 11 âm lịch
Keywords