Heritage spaces
Đền Tiên La
Đền thờ Bát Nạn tướng quân Vũ Thị Thục, nữ tướng thời Hai Bà Trưng, trên gò Kim Quy bên sông Tiên Hưng: tòa trung tế bằng đá, hội tháng 3 âm lịch có rước nước trên sông Luộc.
Story
Đền Tiên La nằm giữa thôn Tiên La, xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên, trên gò Kim Quy, mặt quay ra sông Tiên Hưng, gần chỗ sông này đổ vào sông Luộc. Đền thờ Bát Nạn tướng quân Vũ Thị Thục, nữ tướng của Hai Bà Trưng. Đền được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1986; lễ hội Tiên La vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016. Trước tháng 7/2025, nơi này thuộc xã Đoan Hùng, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
Chuyện về bà được kể theo thần tích. Tương truyền Thục Nương sinh trong một nhà làm thuốc, giỏi cả văn lẫn võ. Thái thú Tô Định ép gả không được, hại cha và người chồng chưa cưới của bà; bà chạy về vùng Đa Cương, tức Tiên La ngày nay, chiêu binh dưới lá cờ bốn chữ "Bát Nạn tướng quân". Khi Hai Bà Trưng khởi nghĩa năm 40, bà đem quân theo, được phong Đông Nhung Đại tướng quân. Sau khi Mã Viện sang đánh, bà lui về Tiên La và mất tại gò Kim Quy ngày 17 tháng 3 âm lịch năm 43. Có bản kể bà tử trận, có bản kể bà rút gươm tự tiết.
Đền rộng khoảng 6.000 m². Bạn đi qua tam quan ngoại, sân đền, tam quan nội, hai bên có lầu Cô, lầu Cậu, rồi tới ba tòa chính. Tiền tế năm gian bằng gỗ, chạm tứ linh xen tứ quý. Trung tế là chỗ nên xem kỹ nhất: tòa phương đình kiểu chồng diêm mà cột, xà, kèo đều bằng đá, bốn cột cái chạm tứ linh, mười hai cột quân chạm rồng mây. Hậu cung ba gian, gian giữa đặt ngai và tượng bà, hai gian bên thờ thân phụ và thân mẫu; phía trên treo bức đại tự "Vạn Cổ Anh Linh". Tương truyền đây cũng là nơi đặt mộ bà.
Ngày 10 tháng 3 âm lịch làng làm lễ cáo yết khai hội và rước nước; chính hội là ngày 17, ngày giỗ bà. Đoàn rước nước đi thuyền rồng từ đền ra sông Luộc lấy nước vào chum rồi rước về. Phần hội có giã bánh dày, têm trầu cánh phượng, pháo đất, kéo co, hát chèo, hát văn.
Đền cũng là một điểm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu. Theo người thủ nhang, nghi lễ lên đồng thường tổ chức vào tháng 3 và tháng 8 âm lịch. Trong khuôn viên còn có nơi thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và ghi danh các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, liệt sĩ của địa phương.
Cần biết trước: đền đã qua nhiều lần tu bổ, mở rộng nên phần lớn những gì bạn thấy là công trình làm lại, không phải kiến trúc nghìn năm. Tháng 3 âm lịch khách về rất đông. Giá vé và giờ mở cửa chưa có công bố chính thức.
Lên đồng là nghi lễ của người có căn đồng và bản hội; bạn đứng xem từ phía sau, hỏi trước khi quay phim, chụp ảnh. Ăn mặc kín đáo khi vào hậu cung.
Đền hợp với người đi lễ Mẫu, người thích hội làng Bắc Bộ và chạm khắc đá. Nếu bạn muốn một di tích dựa trên sử liệu thành văn hơn là thần tích, Khu lăng mộ và đền thờ các vua Trần ở xã Long Hưng là lựa chọn khác trong cùng vùng Hưng Hà cũ.
What to experience
- Dâng hương tại đền thờ Bát Nạn tướng quân Vũ Thị Thục
- Xem tòa trung tế bằng đá và chạm khắc gỗ ở tiền tế
- Dự lễ hội Tiên La tháng 3 âm lịch: rước nước, giã bánh dày
- Tìm hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu
Keywords