Hồng Nam là tên một xã cũ của thành phố Hưng Yên, từ ngày 01/7/2025 nằm trong xã Tân Hưng, tỉnh Hưng Yên. Trong các nơi làm long nhãn của tỉnh, Báo Hưng Yên từng viết nghề tập trung ở đây: năm 2005 xã có gần 180 hộ sấy long, vào vụ thu hút khoảng 1.200 lao động và mỗi năm làm ra chừng 200 tấn long nhãn. Năm 2003, một hộ ở xã Thủ Sỹ đã sang học quy trình sấy lò của nông dân Hồng Nam trước khi mở lò riêng.

Long nhãn là cùi nhãn tách hạt rồi sấy khô. Người làm chọn quả cùi dày, ngọt, thơm như nhãn đường phèn, nhãn Hương Chi; bóc vỏ, dùng chiếc xoáy nhọn như ngòi bút tách hạt sao cho múi không rách; xếp múi lên phên rồi đưa vào lò. Một mẻ sấy trung bình khoảng 24 giờ, tới khi múi long có màu vàng cánh gián, cùi se lại. Cứ 9 đến 10 kg nhãn tươi mới được 1 kg long.

Cách sấy đã đổi nhiều lần. Trước những năm 1970 người ta phơi 3 đến 5 nắng; từ thập niên 1970 đến 1990 dùng lò than; từ khoảng năm 2000 có thêm sấy điện, sấy hơi. Ở Hồng Nam, một hợp tác xã lập năm 2022 đã dựng xưởng khép kín sấy bằng điện. Ngày 6/1/2026, "Tri thức trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên" được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; nghề xoáy và sấy long là một phần của tri thức ấy.

Nghề chỉ rộn theo mùa nhãn. Theo số liệu cũ, vụ thu hoạch chỉ kéo dài 35 đến 50 ngày; các bài báo về vụ sấy đều đăng vào cuối tháng 7 và tháng 8 dương lịch. Báo tả vùng nhãn Hưng Yên vào vụ: người già, trẻ em trong xóm cũng đi xoáy long, mỗi người một ngày xoáy được 30 đến 50 kg.

Điều cần nói thẳng: con số 180 hộ là của năm 2005, chưa có số liệu mới về số lò còn hoạt động ở Hồng Nam. Ngoài mùa nhãn gần như không có gì để xem. Các lò là cơ sở của từng hộ, chưa có nơi đón khách, chưa có giờ tham quan hay giá vé được công bố; báo tỉnh mới chỉ nhắc du lịch trải nghiệm xoáy nhãn, xếp khay như một hướng mở. Lò than, lò củi có khói và nóng.

Nếu được vào một lò sấy, bạn hỏi chủ nhà trước khi chụp ảnh, đừng bốc thử long trên phên và đứng xa cửa lò. Nơi này hợp với người muốn xem một nghề chế biến nông sản đúng mùa và mua long nhãn tại nơi làm. Nếu bạn đến trái mùa, làng hương thôn Cao ở phường Sơn Nam làm nghề quanh năm sẽ là lựa chọn chắc hơn.