Làng Bần, tên chữ là Bần Yên Nhân, nay thuộc phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên, nằm bên quốc lộ 5; Báo Hưng Yên tính từ Hà Nội theo quốc lộ này khoảng 25 km. Tên làng đi vào câu ca "Dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần", và thứ tương nếp ủ trong chum sành là lý do người ta còn nhớ tới một làng nay đã thành phố thị.

VnExpress (tháng 7/2025) viết làng có nghề làm tương từ hơn 700 năm trước; tương truyền đây là sản vật tiến vua từ thế kỷ 13, đến đầu thế kỷ 20 mới nổi tiếng và được buôn bán rộng. Năm 2005 làng có khoảng 300 lao động làm tương, cả phố Bần nhà nào làm thì nhà nấy bán. Đến giữa năm 2025 còn khoảng 17 hộ giữ nghề, phần lớn làm nhỏ lẻ. Theo Thông tấn xã Việt Nam, từ đầu năm 2023 mỗi tháng làng làm khoảng 100.000 lít, tháng giáp Tết tăng chừng 20%.

Người làm tương ở đây kỹ từ nguyên liệu. Gạo phải là nếp cái hoa vàng, chỉ xát qua để giữ lớp mày cám, người làng gọi là xát trượt. Đỗ tương là loại ré hạt nhỏ, muối lấy từ Hải Hậu, chum sành Nho Quan, nắp chum Thổ Hà. Nước ngả tương là nước giếng làng, không dùng nước mưa hay nước đun sôi. Lá nhãn được dùng để ủ mốc và ủ miệng chum.

Nếu được chủ nhà cho vào sân, bạn sẽ thấy việc đi theo trình tự này: xôi đồ chín tãi ra nia, đưa vào nhà ủ; sau khoảng hai ngày thì bóp tơi cho lên mốc trắng, ủ thêm 2 đến 4 ngày tới khi mốc ngả màu vàng hoa hòe. Đỗ rang chín, xay nhuyễn, ngâm nước một tuần. Đến ngày ngả tương, mỗi chum 100 lít nhận 30 kg xôi mốc, 10 kg đỗ xay và 15 kg muối. Tháng đầu, sáng nào người làm cũng mở nắp khuấy đều; tương phơi nắng 3 đến 4 tháng mới chín. Sân xếp kín chum sành, có chum đã dùng 50 đến 70 năm.

Người làng Bần làm tương từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch vì cần nắng; thiếu nắng tương dễ bị khú, tức là không đạt mùi vị. Muốn xem ngả tương, khuấy tương thì nên đi trong khoảng này.

Cần biết trước: đây là nơi sản xuất của từng hộ, không có đơn vị đón khách, chưa có giờ tham quan hay giá vé được công bố. Làng nằm trong một phường đô thị hơn 50.000 dân, sát quốc lộ nhiều xe, nên đừng chờ một khung cảnh làng quê. Số hộ theo nghề cũng ít hơn hẳn so với hai mươi năm trước.

Sân tương là khu chế biến thực phẩm: bạn đừng tự mở nắp chum, đừng chạm tay vào mốc hay vào tương, và hỏi trước khi chụp ảnh người đang làm. Khi mua mang về, nên xem nhãn và ngày đóng chai.

Làng Bần hợp với người muốn xem tận nơi một nghề lên men thủ công khi đang đi quốc lộ 5. Nếu bạn cần một làng nghề có nhiều hộ cùng làm và nhiều thứ để xem ngoài trời, làng hương thôn Cao ở phường Sơn Nam, nơi báo tỉnh tả sân bãi phủ kín hương phơi vào những tháng cuối năm, sẽ hợp hơn.