Heritage spaces
Đền Vạn
Đền Vạn Cửa Rào thờ đốc tướng nhà Trần Đoàn Nhữ Hài trên quả đồi nơi hợp lưu sông ở miền Tây Nghệ An
Story
Đền Vạn, người địa phương gọi là đền Vạn Cửa Rào, nằm trên một quả đồi ở bản Cửa Rào 2, xã Tương Dương, miền Tây Nghệ An. Đồi đền ở ngã ba sông, nơi hai dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ hợp lại thành sông Cả. Quanh đền có nhiều cây cổ thụ, theo Báo Nghệ An đã được công nhận cây di sản.
Đền thờ Đốc tướng Đoàn Nhữ Hài, một danh nhân đời Trần. Theo Báo Nghệ An, năm 1335 ông theo Thượng hoàng đánh quân Ai Lao ở ấp Nam Nhung, vùng Tương Dương ngày nay; đạo quân bị phục kích bên sông Tiết La giữa lúc sương mù, ông và nhiều quân sĩ tử trận. Dân Nam Nhung vớt thi hài, chôn trên đồi Cửa Rào và lập miếu thờ. Ấn phẩm của tỉnh ghi miếu có từ thế kỷ XIV; đầu thế kỷ XIX, cư dân miền xuôi lên đây đánh cá, buôn bán góp công xây lại, và tên đền Vạn có từ đó. Đền là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh từ năm 2009.
Ngoài Đoàn Nhữ Hài và binh sĩ nhà Trần, đền còn phối thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo, Tam tòa Thánh Mẫu và Ngũ vị Tôn ông. Đồi đền còn là di chỉ khảo cổ thuộc sơ kỳ thời đại đồ đồng, nơi từng tìm thấy mũi tên đồng, rìu đá, chì lưới, đồ gốm.
Lễ hội đền Vạn diễn ra vào khoảng 20 đến 23 tháng Giêng âm lịch; ấn phẩm của tỉnh ghi 20-22, năm 2026 tổ chức 21-23 tháng Giêng (9-11/3 dương lịch). Phần lễ có khai quang, yết cáo, rước linh vị, đại tế, tạ ơn, có các thầy mo cùng làm lễ. Phần hội có kéo co, bắn nỏ, ném còn, chọi gụ, đi cà kheo, khắc luống, nhảy sạp, và gian hàng món ăn của đồng bào như moọc, nhọc, thịt chua, pịa.
Ngày thường, theo Báo Nghệ An, người trong vùng đến đền vào rằm và mùng một. Giờ mở cửa, giá vé, số liên hệ của đền chưa có công bố chính thức. Đây là vùng núi xa, nên hỏi trước đường đi và thời tiết, nhất là mùa mưa.
Đền thờ một vị tướng đời Trần quê Hải Dương, nhưng lễ hội là chỗ hội của đồng bào các dân tộc miền Tây Nghệ An như Thái, Mông. Khi xem lễ, bạn đứng ngoài hàng tế, không chụp cận mặt các thầy mo khi chưa xin phép.
Đền hợp với người đi tuyến miền Tây Nghệ An, muốn dự một lễ hội đầu xuân có trò chơi của đồng bào vùng cao. Nếu đi tiếp lên Kỳ Sơn, đền Pu Nhạ Thầu ở xã Hữu Kiệm cũng thờ Đoàn Nhữ Hài, lễ hội vào 24-25 tháng Giêng.
What to experience
- Tham quan, chiêm bái
- Dự Lễ hội đền Vạn (khoảng 20–23 tháng Giêng âm lịch)
Keywords