Làng cổ Vọng Nguyệt nằm bên bờ sông Cầu, thuộc xã Tam Giang, huyện Yên Phong, là một trong những làng Việt cổ của vùng Kinh Bắc. Theo văn bia do Hàn lâm học sĩ Trương Hán Siêu soạn thời Trần, vùng đất này từng có tên là xã Thứ Nhị và đã hình thành một cộng đồng cư dân từ nhiều thế kỷ trước. Không gian làng gắn với dòng sông Như Nguyệt và vùng chiến địa nổi tiếng trong cuộc kháng chiến chống Tống năm 1077, đồng thời lưu giữ quần thể di tích gồm đình, đền và chùa Vọng Nguyệt.

Điểm đặc biệt của Vọng Nguyệt còn nằm ở truyền thống khoa bảng nổi tiếng của dòng họ Ngô. Từ Hoàng Giáp Ngô Ngọc vào thế kỷ XV, dòng họ này có 5 đời liên tiếp đỗ đại khoa trong gần 200 năm, được Phan Huy Chú ghi nhận là trường hợp hiếm có trong lịch sử khoa cử. Nhà thờ 5 tiến sĩ họ Ngô hiện là di tích lịch sử cấp quốc gia, cùng với chùa Khai Nghiêm nơi còn lưu bia đá do Trương Hán Siêu soạn từ thời Trần và đền Vọng Nguyệt thờ các nhân vật gắn với lịch sử chống quân Tống. Những di tích và truyền thống khoa bảng ấy tạo nên bản sắc riêng của Vọng Nguyệt, một làng cổ ven sông mang đậm chiều sâu lịch sử và văn hóa Kinh Bắc.