Hồ Chí Minh

"Nguyên tiêu" là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. Với người Hoa ở Chợ Lớn, đó là dịp lớn nhất trong năm - ngày tưởng nhớ công ơn tổ tiên và các bậc hiền nhân, cầu cho gia đình những điều tốt đẹp ngay từ đầu năm. Năm 2020, Tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Nguyên tiêu của người Hoa Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội không gói trong một ngày. Các hoạt động trải suốt tuần lễ Nguyên tiêu, có thể kéo từ ngày 10 đến hết tháng Giêng âm lịch, tập trung chính vào đêm rằm; phần lễ hội chính tại các hội quán và Trung tâm Văn hóa Quận 5 diễn ra từ ngày 13 đến 15 tháng Giêng. Một chi tiết rất riêng: giờ bắt đầu các hoạt động cúng lễ và đấu đèn thường không cố định - phải là giờ được xem là may mắn thì mới khai mở, và giờ ấy đổi theo từng năm.

Nhịp lễ có những mốc khá rõ. Ngày 12 hoặc 13 tháng Giêng là lễ tế Thánh ở các hội quán Nghĩa An, Nghĩa Nhuận, Phước An, thuộc hệ thống tín ngưỡng thờ Quan Thánh. Đêm 15, các hội quán lần lượt cúng vị thần mà cộng đồng mình thờ tự, cũng là lúc các hoạt động nghệ thuật dồn về Trung tâm Văn hóa Quận 5. Ngày 17 hoặc 18 có đấu giá đèn lồng tại Hội quán Nghĩa An. Sau ngày 18 thì phần lớn chỉ còn ca kịch cổ truyền ở các hội quán, người dân vẫn đến thắp nhang.

Đấu đèn là thứ đáng kể nhất về mặt xã hội. Nó vừa mang tính nghi lễ - gắn với quan niệm về ánh sáng - vừa là một cuộc đấu giá. Đây là hình thức lạc quyên để tạo kinh phí cho hoạt động công ích của cộng đồng: trùng tu hội quán, xây nghĩa trang, trường học, giúp đỡ trẻ mồ côi. Điều thú vị là mô hình này không đến từ lễ Nguyên tiêu ở Trung Quốc, mà sinh ra từ chính nhu cầu của người di dân cần khoản kinh phí để hoạt động, về sau thành quỹ làm công tác xã hội của hội quán.

Đêm rằm là lúc cả khu phố trở thành sân khấu. Đoàn diễu hành đi dọc Nguyễn Trãi, Hải Thượng Lãn Ông, Triệu Quang Phục, Trần Hưng Đạo, Lương Nhữ Học, Châu Văn Liêm, Lão Tử, Trần Xuân Hòa rồi tập kết về Trung tâm Văn hóa Quận 5 - nay mang tên Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường An Đông, vẫn ở số 105 Trần Hưng Đạo. Người diễu hành mặc trang phục dân tộc, nam trường bào nữ thanh y, gánh hoa chúc tụng, gánh liễn chúc thọ, xếp hình nghệ thuật, đi cà kheo, hóa trang thành các nhân vật tích xưa; dàn đại la và trống lớn giữ chủ âm. Có đủ Việt kịch của người Quảng Đông, Triều kịch của người Triều Châu, Quỳnh kịch của người Hải Nam - tất cả đều hát bằng phương ngữ cổ - cùng nhạc lễ Phúc Kiến, lân sư rồng với điệu Mai Hoa Thung, và múa hẩu.

Kỳ gần nhất là Xuân Bính Ngọ 2026, diễn ra từ 1 đến 6/3/2026 với hoạt động chính vào đúng rằm tháng Giêng, ngày 3/3. Chiều hôm đó có diễu hành nghệ thuật đường phố từ 16h30 đến 18h30 với khoảng 1.200 diễn viên và nghệ nhân, năm xe hoa và nhiều đoàn lân sư rồng, chủ đề "Tứ linh khai hội - Phúc Lộc An Khang"; đêm hội bắt đầu lúc 19h, có con rồng vàng dài 68 mét. Lễ hội nay trải trên bốn phường: Chợ Lớn, An Đông, Minh Phụng và Bình Tây.

Nếu đi, hãy dành thời gian vào hẳn bên trong một hội quán để xem những tập tục nhỏ mà ít ai giải thích cho bạn: nhang vòng rất dài treo trước chính điện tượng trưng cho sức khỏe và vòng đời; giấy cầu an màu đỏ ghi "hợp gia bình an" kèm tên gia chủ dán lên tường, lên đèn lễ, lên đèn lồng; tục dâng dầu đèn, trong đó dầu rơi ra được hứng lại ở mâm dưới để khỏi lãng phí. Ngoài phố thì có chợ ẩm thực với bánh hẹ, bánh nếp, tàu hủ chiên, hột gà tiềm thuốc, trò vớt cá vàng và trò đố chữ - đố đèn. Đây là lễ của một cộng đồng đang sống, nên bạn xem và hỏi, đừng chen vào khu hành lễ.

Chùa Vĩnh Nghiêm là một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất Việt Nam và là một công trình tiêu biểu của kiến trúc Phật giáo Việt Nam thế kỷ XX. Hai Hòa thượng Thích Tâm Giác và Thích Thanh Kiểm từ miền Bắc vào Nam truyền bá đạo Phật đã cho xây chùa, lấy nguyên mẫu từ ngôi chùa gỗ cùng tên ở xã Đức La, tỉnh Bắc Giang, ngôi chùa kiến lập từ đời vua Lý Thái Tổ, vốn là trung tâm của Thiền phái Trúc Lâm. Người vẽ kiểu là kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, cùng các ông Lê Tấn Chuyên và Cổ Văn Hậu.

Chùa khởi công năm 1964 trên một khu đất thấp bên rạch Thị Nghè; người ta phải chở khoảng 40.000 m³ đất từ xa lộ Biên Hòa về san lấp mặt bằng, với kinh phí khoảng 98 triệu đồng thời ấy, hoàn toàn do Phật tử đóng góp. Năm 1971 chùa cơ bản hoàn thành. Kiến trúc theo lối cổ miền Bắc nhưng dựng bằng kỹ thuật và vật liệu hiện đại, trên khuôn viên khoảng 6.000 m².

Cổng tam quan kiểu cổ lâu mang câu đối bằng chữ quốc ngữ: "Tới cửa từ bi, chiêm bái Tổ đình nơi đất Bắc / Vào chùa giải thoát, hoằng dương Phật pháp tại Miền Nam." Đối diện cổng là tôn tượng Bồ tát Quán Thế Âm. Ba cầu thang rộng, mỗi cầu thang 23 bậc, dẫn lên sân thượng, nơi có tượng Thánh tăng Sivali đang khất thực và gác chuông treo đại hồng chung "Chuông Hòa bình" đường kính 1,8 m, đúc năm 1971, do chùa Entsu-in (Viên Thông viện) ở Fukushima, Nhật Bản cung tiến.

Phật điện xây theo kiểu chữ công, các góc mái uốn cong theo kiểu chùa miền Bắc, đỉnh nóc có bánh xe pháp luân. Bái điện dài 35 m, rộng 22 m, cao 15 m; giữa điện thờ Phật Thích Ca, hai bên là Bồ Tát Văn Thù và Phổ Hiền. Dọc tường là các bức tranh La Hán; các bao lam tứ linh, cửu long chạm gỗ, và phù điêu trên hương án khắc hình những ngôi chùa danh tiếng trong nước và châu Á.

Bên trái Phật điện là Tháp Quán Thế Âm bảy tầng, cao gần 40 m, đáy vuông mỗi cạnh 6 m, xây cùng lúc với chùa, thuộc hàng đồ sộ bậc nhất trong các bảo tháp Phật giáo Việt Nam. Vừa qua cổng, bên phải là Tháp đá Vĩnh Nghiêm cao 14 m, khánh thành tháng 12 năm 2003, thờ Hòa thượng Thích Thanh Kiểm; tính đến năm 2013, đây được xem là ngôi tháp đá đầu tiên ở miền Nam và là tháp đá lớn nhất, cao nhất Việt Nam.

Chùa đông nhất vào mùng 1 và rằm hằng tháng, dịp Tết Nguyên đán, rằm tháng Giêng, Phật đản, Vu lan. Ngày 8 tháng Chạp âm lịch là lễ kỷ niệm Phật thành đạo và giỗ Tổ Vĩnh Nghiêm.

Thành lập năm 1987 và mở cửa đón khách từ năm 1989, bảo tàng đặt trong quần thể dinh thự từng thuộc gia đình Hui Bon Hoa (chú Hỏa), được xây dựng theo phong cách kết hợp Á - Âu.

Quần thể gồm các tòa nhà mang nhiều dấu ấn kiến trúc khác nhau, trong đó có công trình phía trước do kiến trúc sư người Pháp Auguste Delaval thiết kế và khu nhà phía sau do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng thiết kế.

Bảo tàng lưu giữ hơn 22.000 hiện vật, được phân bố trong ba tòa nhà với các nhóm nội dung chính. Tòa nhà thứ nhất giới thiệu mỹ thuật hiện đại, gồm tác phẩm của các họa sĩ Trường Mỹ thuật Đông Dương và các sáng tác trước, sau năm 1975; Tòa nhà thứ hai dành cho các bộ sưu tập chuyên đề và trưng bày theo tác giả; Tòa nhà thứ ba tập trung vào mỹ thuật cổ và cận đại, được sắp xếp theo chất liệu như đá, gốm, gỗ và đồng.

Bảo tàng nằm trong không gian dinh thự cổ của chú Hỏa với sự kết hợp giữa kiến trúc châu Âu và các yếu tố Á Đông. Bảo tàng vẫn còn buồng thang máy bằng gỗ có hình dáng như một chiếc kiệu, một chi tiết kiến trúc hiếm gặp còn được bảo tồn.

Hai bảo vật quốc gia được lưu giữ tại đây là Vườn xuân Trung Nam Bắc của Nguyễn Gia Trí và Thanh niên thành đồng của Nguyễn Sáng đều là những tác phẩm sơn mài tiêu biểu, giúp du khách hình dung rõ hơn về vị trí của sơn mài trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại.

Bảo tàng còn có không gian nghệ thuật Lê Bá Đảng được thiết kế theo cảm hứng hang động, tạo một trải nghiệm khác với các phòng trưng bày thông thường. Không gian giới thiệu 27 tác phẩm được tuyển chọn từ bộ sưu tập do ông bà Lê Tất Luyện và Thụy Khuê hiến tặng.

Khách tham quan mặc trang phục lịch sự, đi nhẹ, nói khẽ để không làm ảnh hưởng đến không gian thưởng lãm của khách xung quanh. Có thể sử dụng điện thoại để chụp ảnh nhưng không được sử dụng đèn flash, gậy selfie, chân máy, các thiết bị phụ trợ khác và không đứng quá 15 giây tại một vị trí cố định nếu muốn chụp ảnh.

Bảo tàng có thu phí với các hình thức chụp ảnh, quay phim bằng các thiết bị không phải điện thoại, vui lòng tìm hiểu quy định trước nếu có nhu cầu sử dụng.

Giá vé: 30.000 VNĐ/người/lượt. Học sinh, sinh viên (có thẻ): 15.000 VNĐ/người/lượt. Miễn phí tham quan cho trẻ em dưới 6 tuổi và người trên 60 tuổi, có thể mua trực tiếp tại quầy bán vé của bảo tàng.

Điều hay nhất của tòa nhà này là nó chưa bao giờ ngừng làm việc. Hơn một trăm ba mươi năm sau ngày khánh thành, đây vẫn là một bưu cục thật, nơi người ta đến gửi thư và mua tem, chỉ là bên cạnh đó còn có dòng du khách ra vào mỗi ngày.

Công trình rộng 26.000 m² khởi công ngày 14 tháng 11 năm 1886 và hoàn thành năm 1891, theo bản thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Henri Auguste Vildieu cùng phụ tá Marie-Alfred Foulhoux, phong cách baroque và cổ điển châu Âu. Vòm mái bằng thép bên trong cùng các vật liệu thép của công trình do công ty Gustave Eiffel thiết kế và sản xuất. Từ khi xây đến nay, tòa nhà chính vẫn giữ nguyên thiết kế ban đầu.

Tòa nhà có ba tầng, tầng hầm, tầng trệt và tầng lầu, bố cục cân đối, đối xứng qua trục trung tâm. Cửa chính dạng vòm, chính giữa đắp nổi chân dung thần Mercure với vòng nguyệt quế bao quanh, vị thần tượng trưng cho sự liên lạc của loài người. Điểm nhấn là chiếc đồng hồ cổ trên vòng cung, sản xuất cuối thế kỷ XIX. Bên trong, mái tiền sảnh là những vòm cung đan chéo nhau, các điểm tiếp nối giữa trụ và kèo sắt chạm khắc hoa văn công phu, cách bố trí gợi nhớ nhà ga Orsay ở Paris.

Có mấy chi tiết ít người để ý. Giữa tiền sảnh là tên 35 nhà bác học danh nhân, Volta, Ampère, Ohm, Watt, Bell, Morse, ghi trên những tấm sứ tráng men có hoa văn. Hai bên mặt tiền, từng ô hình chữ nhật ghi danh các nhà phát minh ngành điện tín và ngành điện: François Arago, Alessandro Volta, Benjamin Franklin, Michael Faraday. Và ngay khi qua cổng chính, bên phải là bản đồ Sài Gòn cùng vùng phụ cận năm 1892, bên trái là bản đồ Nam Kỳ năm 1936, cả hai vẽ bằng sơn dầu ngay trên tường, hơn trăm năm rồi mà màu vẫn rõ nét.

Trước tiền sảnh có hai tượng đài dựng nhân kỷ niệm 300 năm Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh: bên trái là tượng đài Chiến sỹ Giao bưu – Thông tin, bên phải là tượng Bưu điện thời kỳ phát triển hiện đại.

Năm 2023, tạp chí Architectural Digest xếp nơi đây vào danh sách 11 bưu điện có kiến trúc đẹp nhất thế giới. Tòa nhà cùng Nhà thờ Đức Bà chỉ cách nhau vài bước chân, tạo thành cặp công trình quen thuộc nhất của trung tâm Thành phố. Bạn có thể tản bộ theo tuyến Hồ Con Rùa – Bưu điện Thành phố – Nhà thờ Đức Bà – Dinh Độc Lập.

Nằm trên đường Nguyễn Duy Cung, phường An Hội Tây, Thành phố Hồ Chí Minh, làng đúc lư đồng An Hội đã hơn một thế kỷ “đỏ lửa”, trở thành một dấu ấn đặc biệt của nghề thủ công truyền thống giữa lòng đô thị. Làng hình thành từ cuối thế kỷ XIX, gắn với cụ Trần Văn Kỉnh (Năm Kỉnh), người được xem là có công đưa nghề đúc lư đồng về An Hội và truyền lại cho các thế hệ sau.

Điều làm nên giá trị của lư đồng An Hội là kỹ thuật đúc khuôn sáp mất, hoàn toàn thủ công qua nhiều công đoạn. Từ tạo mẫu, làm khuôn đất, đắp sáp ong, rót đồng nóng chảy đến mài giũa và chạm khắc, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm. Những bộ lư tam sự, ngũ sự, tượng Phật, tượng linh vật nổi bật với đường nét tinh xảo, thường được sử dụng trong gia đình và các không gian đình, chùa, miếu.

Đến An Hội, du khách có thể cảm nhận rõ không khí của một xưởng nghề truyền thống ngay giữa khu dân cư: tiếng búa, tiếng chạm khắc và ánh lửa từ lò đúc tạo nên một không gian giàu tính trải nghiệm. Khoảng hai tháng trước Tết Nguyên đán là thời điểm các cơ sở hoạt động nhộn nhịp nhất.

Tuy nhiên, nghề đang đứng trước nguy cơ mai một khi đến năm 2026, từ hơn 20 cơ sở chỉ còn khoảng 4 cơ sở tiếp tục duy trì.

Đây là điểm đến phù hợp với những ai yêu thích làng nghề, nghề thủ công truyền thống và văn hóa tín ngưỡng Nam Bộ. Vì các xưởng nằm trong khu dân cư và là cơ sở sản xuất tư nhân, du khách nên liên hệ trước khi tham quan, xin phép khi chụp ảnh hoặc quay phim, đặc biệt trong lúc thợ đang đúc và rót đồng.

Rằm tháng 8, trong khi cả nước đón Trung thu, thì vùng biển Cần Giờ bước vào mùa lễ lớn nhất trong năm của mình. Từ ngày 15 đến 17 tháng 8 âm lịch, ngư dân khắp nơi đưa ghe về, sơn vẽ lại thuyền, và Lăng Ông Thủy Tướng ở khu phố Hưng Thạnh trở thành trung tâm của cả vùng. Năm 2013, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ngày rằm tháng 8 không phải mốc gốc. Theo sách Gia Định Thành Thông Chí, đầu thế kỷ 19 Cần Giờ đã có miếu thờ cá voi và người dân cúng vào tháng Giêng; đến năm 1816, triều đình cho dựng lăng thờ "Ông Thủy Tướng Nam Hải" trên nền cũ miếu Hải Thần, lễ Nghinh Ông làm vào rằm tháng 3. Mãi năm 1914, ông Vạn trưởng Trương Bá Tố mới dời ngày lễ: tháng 3 biển Cần Giờ nhiều sứa, ngư dân đánh bắt khó, trong khi từ tháng 4 đến tháng 8 lại được mùa, tháng 8 trời yên biển lặng. Dời sang rằm tháng 8 vừa hợp mùa cá, vừa trùng đêm hội trăng rằm của trẻ nhỏ. Cái lý rất đời thường ấy đã định hình một lễ hội hơn trăm năm.

"Ông" ở đây là cá voi. Tương truyền để ghi nhớ công ơn cứu mạng của cá Ông, vua Gia Long đã sắc phong cá Ông là Nam Hải Đại tướng quân; người Cần Giờ thì gọi là Ông Nam Hải hay Ông Thủy Tướng. Sách xưa tả: "cá voi đầu tròn, ở trán có lỗ phun nước, mũi miệng như con voi, mình trơn láng không có vẩy, đuôi chẻ như đuôi tôm, tính hiền lành hay cứu giúp người".

Ngày 15 mở đầu bằng lễ viếng nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác, rồi lễ Thượng Kỳ với lá cờ vuông mang màu sắc theo triết lý âm dương ngũ hành, lễ Mừng công ngư dân, và lễ Cúng bạn cũ lái xưa - tưởng niệm những người có công chế tạo phương tiện đi biển và những người làm nghề hạ bạc. Tối đến là lễ Cầu An, và khoảng 23 giờ là Hội hoa đăng, thả đèn cầu an lành cho cả người sống lẫn những vong linh đã khuất.

Sáng 16 là ngày quan trọng nhất. Trên tuyến đường đoàn nghinh đi qua, ngư dân lập bàn hương án trước nhà với nhang đèn, hoa quả, gạo, muối, rượu trà. Ghe nghinh do Hội Vạn Lạch chọn từ trước, trang trí lộng lẫy hơn mọi ghe khác; theo tục lệ, ghe được chọn phải là ghe mà chủ ghe không có tang chế. Đúng 10 giờ, đoàn rời Lăng Ông, xuống bến đò đi Vũng Tàu rồi ra "tam giang khẩu" - nơi gặp nhau của ba dòng Thị Vải, Soài Rạp và Lòng Tàu, cách bờ khoảng 4 hải lý. Đây chính là điểm khác biệt của Cần Giờ: nơi khác xin keo để chọn chỗ cúng, còn Cần Giờ chọn tam giang khẩu theo bài hò Các Lái có từ đầu thế kỷ XIX - chỗ ba con nước gặp nhau thì sinh vật phù du nhiều, mà cá Ông thì ăn sinh vật nhỏ.

Đoàn nghinh cập bến, kiệu Ông được rước về lăng yên vị, rồi tới Lễ Túc Yết - còn gọi là Đại lễ cổ truyền - gồm lễ Xây Chầu và lễ Đại Bội. Hát bội diễn tại võ ca, đối diện bàn thờ hội đồng, hát cho Ông xem. Ngày 17 khép lại bằng nghi lễ tạ ơn thần.

Một lưu ý về lịch nếu bạn định canh ngày: ấn phẩm của Sở ghi lễ diễn ra 15 - 17 tháng 8 âm lịch, nhưng hai kỳ gần đây lại rơi vào 14 - 16 tháng 8 âm lịch - kỳ 2025 tổ chức ngày 5 - 7/10/2025, kỳ 2026 ngày 24 - 26/9/2026 với chuỗi hoạt động kéo từ 19 đến 27/9. Vì vậy nên tra thông báo của từng năm thay vì tin vào một mốc cố định.

Ngoài mùa lễ, Lăng Ông Thủy Tướng mở cửa 8h00 – 17h00 hằng ngày và vẫn đáng ghé: nơi đây trưng bày ngư cụ xưa, mô hình ghe cào ghe chiếc, và một bộ xương cá Ông dài 12 m do Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh phục dựng năm 2001, mô phỏng theo bộ xương cá voi tại Viện Hải dương học. Người canh giữ lăng sẽ kể cho bạn nghe truyền thuyết cá Ông cứu ngư dân trên biển. Cần Giờ cách trung tâm Thành phố khoảng 50 km về phía Đông Nam - đi trong ngày được, nhưng dịp lễ rất đông, nên đi sớm và ăn mặc kín đáo khi vào khu hành lễ.

Cứ đến Tết, đường đi bộ Nguyễn Huệ lại có một cái tên khác: Đường hoa Nguyễn Huệ. Từ 28 tháng Chạp đến những ngày đầu năm mới, hơn 700 mét đường từ trước trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố và tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tới Bến Bạch Đằng được trang hoàng thành một không gian dành riêng cho người đi bộ thưởng ngoạn.

Cái tên "chợ hoa Nguyễn Huệ" có gốc từ thời con đường này còn là một dòng kênh đào nối sông Sài Gòn với dinh Đốc Lý - nay là trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố. Mỗi dịp Tết, hoa từ lục tỉnh theo ghe thuyền về tập kết ở bến, rồi các chậu hoa trải dài dọc bờ kênh. Kênh được lấp thành đại lộ Charner, sau đổi tên là Nguyễn Huệ, nhưng chợ hoa Tết vẫn tiếp nối sinh hoạt ấy cho tới những năm đầu thế kỷ 21: nhà vườn tập kết hoa ở Bến Bạch Đằng rồi phân bổ vào từng khu vực quy định sẵn trên đường. Người dân tới đó không chỉ để mua, mà còn để ngắm và hưởng cái hương vị riêng của những ngày giáp Tết.

Cuối thập niên 90, vì lý do trật tự ở trung tâm, chợ hoa chuyển sang công viên 23/9 - nhiều người tiếc. Đến năm 2003, Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận chủ trương tổ chức sự kiện Lễ hội Tết Nguyên đán với "Đường hoa Nguyễn Huệ", và Tết Giáp Thân năm 2004, chợ hoa Nguyễn Huệ trở lại với diện mạo mới. Không còn cảnh mua bán chào mời; suốt dọc con đường vẫn có hoa, nhưng hoa được bày biện, sắp đặt công phu theo nghệ thuật và có chủ đề, chỉ dành cho việc thưởng ngoạn của khách du xuân. Cũng từ năm ấy, con đường có thêm một cái tên.

Điều khiến người thành phố nôn nao mỗi năm là không biết Đường hoa sẽ mang "sắc áo" gì. Mỗi cái Tết một chủ đề khác nhau, theo con giáp của năm mới; hàng trăm loài hoa từ muôn nơi tụ về, các tiểu cảnh khổng lồ được những người thợ lành nghề chăm chút. Cách sắp đặt thường xoay quanh bản sắc văn hóa Việt Nam, đặc biệt là đặc trưng Nam Bộ và hình ảnh Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh từ thuở khẩn hoang: cảnh nông thôn thanh bình trù phú, con thuyền chở đầy hoa vượt sóng ra khơi.

Hai kỳ gần nhất cho thấy lịch đã nới rộng hơn mốc cũ. Tết Ất Tỵ 2025, Đường hoa mở từ 19 giờ ngày 27/01 đến 21 giờ ngày 02/02, tức từ 28 tháng Chạp đến hết mùng 5, chủ đề "Non sông gấm hoa, vui xuân thái hòa" với linh vật Rắn. Tết Bính Ngọ 2026 là lần thứ 23, mở từ 19 giờ ngày 15/02 đến 21 giờ ngày 22/02, tức đến hết mùng 6, chủ đề "Xuân hội tụ - Vững bước vươn mình", linh vật Ngựa với đại cảnh "Nhất mã thong dong" cao gần 7 mét. Kỳ này lần đầu tổ chức đồng thời ở ba địa điểm và riêng Đường hoa Nguyễn Huệ đón hơn 1,8 triệu lượt khách. Đường hoa do Ủy ban nhân dân Thành phố chỉ đạo, Saigontourist Group chủ trì thực hiện.

Đi Đường hoa thì nên tính giờ. Những ngày giáp giao thừa và mùng 1, mùng 2 là đông nhất, gần như phải nhích từng bước; muốn chụp ảnh thong thả thì đi sáng sớm. Ngay cạnh Đường hoa còn có Lễ hội Đường sách với nhiều nhà phát hành tham gia - hai sự kiện đi liền nhau, có thể xem trong cùng một buổi.

Mỗi năm, vào ngày 18 tháng 10 âm lịch, người dân Côn Đảo tổ chức lễ giỗ Bà Phi Yến rất long trọng tại An Sơn Miếu - ngôi miếu nhỏ nằm cạnh hồ An Hải, cách trung tâm Côn Đảo khoảng 2 km về phía tây nam. Lễ hội truyền thống diễn ra trong hai ngày 17 và 18 tháng 10 âm lịch, và là dịp lớn nhất trong năm của ngôi miếu này.

Năm 2022, lễ giỗ Bà Phi Yến được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, vào ngày 9/4 - di sản phi vật thể đầu tiên của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khi đó. Bản thân di tích An Sơn Miếu đã được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh từ ngày 18/4/2007, theo Quyết định số 1442/QĐ-UBND.

Miếu thờ Bà Phi Yến, thứ phi của Chúa Nguyễn Phúc Ánh (Nguyễn Ánh), tục gọi là bà Lê Thị Răm; cùng thờ quan Đô Đốc Ngọc Lân, một vị quan trung thần đối với Bà và Hoàng tử Hội An - con của Bà và Vua, tục gọi là Hoàng tử Cải. Câu chuyện được lưu truyền ở đảo kể rằng Bà đã dám can ngăn Vua chuyện nhờ sức mạnh của người ngoài để giải quyết vấn đề trong nhà, và vì lời khuyên ấy mà bị giam vào một hang đá trên hòn đảo hoang vắng phía tây nam quần đảo - Hòn Bà ngày nay. Tương truyền Bà được hai con vật trung thành là Hắc hổ và Vượn bạch cứu đưa về làng Cỏ Ống. Đây là truyền thuyết dân gian, không phải sử liệu, và chính các ấn phẩm của địa phương cũng kể ở mức "tương truyền".

Rằm tháng Mười năm Ất Tỵ 1785, dân làng An Hải mời Bà từ làng Cỏ Ống về dự lễ đàn chay. Tương truyền Bà qua đời trong đêm hôm đó, khi giữ trọn danh tiết của mình. Để ghi nhớ công ơn và đức độ của Bà, dân làng đã lập miếu thờ và lấy ngày này làm ngày giỗ Bà hằng năm. Ngôi miếu hiện nay được xây dựng năm 1958; lễ giỗ thể hiện tấm lòng thành kính của người dân Côn Đảo, đồng thời lưu giữ những giá trị văn hóa của di tích.

Kỳ lễ gần nhất, lần thứ 240, diễn ra từ ngày 5 đến 7/12/2025, tức 16 đến 18 tháng 10 âm lịch. Phần lễ có lễ Mộc dục - tắm tượng và thay y phục cho tượng Bà, làm vào tối trước - lễ rước linh vị Hoàng tử Hội An, rồi lễ tế chính vào sáng ngày 18 tháng 10 âm lịch; sau lễ có tiệc chay miễn phí. Phần hội có đoàn rước, hội thi làm bánh dân gian, hội thi cắm hoa, kéo co, múa lân và chương trình nghệ thuật về cuộc đời Bà. Miếu mở cửa hằng ngày 7h00 – 19h00 theo cổng du lịch của đặc khu Côn Đảo, nên ngoài dịp giỗ bạn vẫn ghé được.

An Sơn Miếu nằm trên tuyến tham quan quen thuộc của Côn Đảo: từ trung tâm đi theo đường Võ Thị Sáu, rồi theo con đường ven núi đến viếng miếu; chỉ một đoạn ngắn nữa là tới chùa Núi Một (Vân Sơn Tự). Nếu bạn đến đúng dịp giỗ, hãy chuẩn bị tinh thần là nơi này rất đông người địa phương - ăn mặc kín đáo, nhường lối cho người đang hành lễ, và hỏi trước khi chụp ảnh cận cảnh.

Cả ấp đảo Thiềng Liềng chỉ có một con đường độc đạo hình oval dài 4 km, uốn quanh ruộng muối, sông rạch và rừng ngập mặn. Không tiếng còi xe, không khói bụi, và các ấn phẩm gọi nơi này là "ốc đảo 3 không". Người dân sống chủ yếu bằng nghề làm muối, đánh bắt thủy hải sản và nuôi hàu ở cửa sông.

Tháng 12 năm 2022, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh công bố ấp Thiềng Liềng là điểm đến du lịch cộng đồng điển hình đầu tiên của Thành phố. Trước đó Sở cùng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch đã khảo sát nhiều lần để xây dựng kế hoạch phát triển ấp thành sản phẩm du lịch gắn với cộng đồng, giá trị tự nhiên và văn hóa đặc trưng Cần Giờ. Điều đáng nói là các điểm đến ở đây được hình thành từ chính bản sắc và điều kiện sẵn có của người dân, do các hộ trong mô hình tự tổ chức, tức là bạn ăn ở nhà họ, nghe họ hát, ra ruộng muối cùng họ.

Bốn không gian làm nên hồn của ấp đảo. Không gian nghề muối là nơi bạn tìm hiểu quy trình làm muối, các nông cụ, và có thể xuống ruộng làm cùng diêm dân để hiểu thông điệp "Hoa nở xứ vàng trắng". Không gian tài tử có tiếng đàn ghi ta, đàn kìm, đàn sến và giọng hát mộc mạc của thanh thiếu niên sau buổi lao động, và nơi này từng đào tạo những giọng ca trẻ đạt giải cao. Không gian hoài niệm là bộ sưu tập vật dụng đời sống thôn quê nhiều thập niên trước, mỗi món một câu chuyện. Và không gian tín ngưỡng là Miếu Bà Ngũ Hành, nơi có lễ vía Bà vào ngày 19 tháng 2 âm lịch hằng năm, cầu mưa thuận gió hòa, làm muối và nuôi trồng đều bội thu.

Trải nghiệm ở đây được chính người dân gọi là "ba cùng": cùng ăn, cùng ở, cùng ra đồng muối. Bạn có thể đạp xe dạo đường làng ngắm ruộng muối mùa thu hoạch, trekking cung đường rừng, chinh phục núi Giồng Chùa là ngọn núi đá duy nhất của Thành phố, thả diều trên ruộng muối, câu cá, làm sương sâm, ngâm chân muối hột với hơn 15 loại thảo dược gia truyền, rồi nghỉ lại ở homestay hoặc camping. Về ăn uống thì có sâm sâm làm từ lá sâm tươi hái quanh vườn, bánh lọt, nước nha đam, cà phê và kem dừa nước, đá me, chanh muối, cá kèo bông đỏ, hàu, và món cá kho truyền thống "Tư Tò" kho suốt 8 tiếng ăn với cháo trắng.

Đường đi có vài lựa chọn. Rẻ nhất là đi đò từ Cần Thạnh ra Thạnh An rồi bắt đò tiếp vào Thiềng Liềng. Nhanh hơn thì đi ca nô: từ bến Ban quản lý rừng phòng hộ Cần Giờ hoặc bến Tam Thôn Hiệp khoảng 30 phút, từ trung tâm Thành phố thì hơn một tiếng. Trên hành trình, nếu may mắn bạn có thể gặp đàn cá heo nhảy trên sóng nước.

Một lời khuyên thực tế: hãy liên hệ đặt trước. Các dịch vụ ở đây là bếp ăn, phòng nghỉ và trải nghiệm của từng hộ gia đình chứ không phải quầy dịch vụ mở sẵn, nên gọi trước là cách vừa chắc chỗ vừa để chủ nhà kịp chuẩn bị.

Qua rằm tháng Giêng vài hôm, đường Mai Văn Ngọc chạy dọc đường ray xe lửa bỗng đông hẳn lên: đình Phú Nhuận vào Đại Lễ Kỳ Yên, ngày lễ lớn nhất trong năm của đình. Lễ kéo dài ba ngày 16, 17 và 18 tháng Giêng, trong đó ngày 16 là chính lễ. Người dân mang lễ vật lớn nhỏ tới đình, và lễ vật chính cúng Thần là một con heo đen.

Đình được dựng khoảng năm 1818 ở xóm Kinh, sát kênh Nhiêu Lộc, rồi đến năm 1852 được xây lại trên địa điểm hiện nay - khu đất gọi là "Gò Kim Qui", phần đất do ông xã Tài cống hiến. Ông Lê Tự Tài, xã trưởng của Phú Nhuận, là một trong những người có công huy động dân khai phá vùng này vào giữa thế kỷ XIX. Ngày 29 tháng 11 năm Nhâm Tý, tức ngày 08 tháng 01 năm 1853, vua Tự Đức ban sắc phong cho Thần Thành Hoàng của đình. Sắc ấy nay vẫn đặt trên bàn thờ Thần ở chính điện, đựng trong một chiếc hộp.

Bước qua cổng, bên phải là miếu "Nhị Vị Công Tử" thờ hai người con trai của nữ thần Ponagar - nữ thần của người Chăm - và bên trái là miếu thờ "Ngũ Hành Nương Nương". Một ngôi đình làng Việt giữ trong khuôn viên mình dấu vết tín ngưỡng Chăm là điều không phải nơi nào cũng còn. Mặt tiền là bức bình phong đắp nổi hình Bạch Hổ, phía sau bình phong là dấu vết bệ thờ Thần Nông. Chính điện xây năm 1920 theo kiểu nhà tứ tượng, một gian hai chái, cột và kèo gỗ chạm hình đuôi rồng; trên bàn thờ Thần có lư hương gốm cổ men xanh lam và một lư hương đồng. Ở đây còn bốn cặp câu đối và ba bức hoành phi chạm khắc tinh xảo, trong đó có cặp câu đối chữ Hán "Hộ quốc tý dân" niên đại 1860 và "Hộ quốc bảo dân" niên đại 1901. Đình lưu giữ 33 hiện vật cùng sắc phong của vua Tự Đức.

Trải qua các đợt trùng tu năm 1930, 1966, 1989 và 1998, đình vẫn giữ nét kiến trúc cổ của đình Nam Bộ thế kỷ XIX, và được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia theo Quyết định số 3744/QĐ-VHTT ngày 29 tháng 01 năm 1997. Hơn 200 năm là quãng đủ dài để ngôi đình trở thành một phần đời sống tâm linh của người Phú Nhuận: cứ đến Đại Lễ Kỳ Yên, người trong vùng lại dẫn con cháu vào đình cúng bái, xem hát và cầu an cho gia đình.

Phần được chờ nhất vẫn là hát bội. Người ta đến không chỉ để cúng mà còn để quây quần xem hát, gặp nhau, trò chuyện - lượng khách thăm đình tăng dần theo từng năm, đủ mọi lứa tuổi. Nếu muốn xem phần nghi thức trang trọng nhất, hãy đến vào sáng ngày 16 tháng Giêng. Đình nằm ngay mặt đường Mai Văn Ngọc, đoạn từ Nguyễn Văn Trỗi tới Huỳnh Văn Bánh, nên dễ tìm; ngày lễ đông, bạn nên gửi xe ở ngoài rồi đi bộ vào, ăn mặc kín đáo và hỏi một tiếng trước khi chụp cận cảnh người đang hành lễ.

Rằm tháng 8, khi phố xá lo Trung thu, thì ở khu Gò Vấp có một nhịp khác: ngày 14 và 15 tháng 8 âm lịch là Lễ Kỳ Yên - lễ cầu an - của đình Thông Tây Hội, bên cạnh một số ngày lễ phụ rải rác trong năm.

Đình được xây dựng khoảng năm 1698 ở làng Hạnh Thông, vùng đất Gò Vấp thuộc tỉnh Gia Định, nằm trong số những ngôi đình đầu tiên của người Việt ở phương Nam. Lưu dân vào Nam lập làng ở đâu thì dựng đình ở đó, như một cách ghi dấu chủ quyền về lãnh thổ và văn hóa, và để mang theo truyền thống từ quê hương bản quán. Năm 1944, hai làng Hạnh Thông Tây và An Hội sáp nhập; đình trở thành nơi thờ cúng chung của cả hai làng và mang tên Thông Tây Hội từ đó.

Có một điều ở ngôi đình này mà ít người để ý: vị Thần chính được thờ không phải một nhân vật Nam Bộ, mà là Đông Chinh Vương và Dực Thánh Vương - hai hoàng tử con vua Lý Thái Tổ. Một ngôi đình phương Nam thờ hai hoàng tử nhà Lý chính là dấu vết của những lưu dân mang ký ức đất Bắc theo mình vào vùng đất mới. Bên cạnh đó, đình còn thờ Thành Hoàng theo tục thờ Thần của người Việt ở Nam Bộ và một số vị thần khác theo tín ngưỡng dân gian.

Qua hai lần trùng tu lớn năm 1896 và 1927, đình vẫn giữ được gần như nguyên vẹn cấu trúc và vật liệu của một ngôi đình cổ Nam Bộ thế kỷ XVIII - XIX, và năm 1998 được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Phần đáng xem nhất là chính điện: hai tòa nhà kiểu tứ trụ, mái ghép trùng nhau theo lối "trùng thiềm điệp ốc", trên nóc có tượng "lưỡng long tranh châu" bằng gốm men xanh. Trước chính điện là ba án gỗ hình vuông kiểu chân quì khảm mảnh trai hình chim, hoa; ở giữa là bàn thờ Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh bằng gỗ làm năm 1927, chạm lọng và chạm nổi hình rồng chầu mặt trời.

Trình tự hai ngày lễ, theo tường thuật của Trang tin Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh về các kỳ gần đây, gồm lễ Khai môn, Trình lễ, lễ Cầu an rồi Chánh lễ; buổi chiều có múa lân và hát bội tại đình. Lịch và quy mô từng phần có thể xê dịch theo năm, nên nếu muốn xem đúng phần nghi thức thì hỏi ban quý tế trước.

Nếu đi vào ngày thường, hãy dành vài phút đọc các bức hoành phi - thứ kể chuyện ngôi đình rõ hơn bất cứ tấm biển giới thiệu nào. "Kính như tại" (cung kính như thần có tại chỗ) niên đại 1881 và "Chung linh dục tú" (linh khí hội tụ) niên đại 1906 nằm ở chính điện; trong miếu Bà Chúa xứ có "Quốc thái dân an" và "Ân quang phổ chiếu" niên đại 1931. Các hoành phi, câu đối, liễn đối chữ Hán ở đây có niên đại trải từ 1881 đến 1906. Đến dịp Kỳ Yên thì nên tới từ sáng, ăn mặc kín đáo và hỏi ban quý tế một tiếng trước khi chụp cận cảnh người đang hành lễ.

Ngày 23 tháng 3 âm lịch, khu Chợ Lớn có một nhịp riêng. Đó là ngày vía Thiên Hậu Thánh Mẫu - vị thần bảo hộ ngư phủ, thương nhân trên biển và những người tha hương theo đường sông biển. Lễ không chỉ diễn ra ở một nơi: Hội quán Tuệ Thành, Hội quán Quỳnh Phủ, Hội quán Hà Chương và Hội quán Tam Sơn đều tổ chức, còn Hội quán Nghĩa Nhuận thì lấy ngày vía Thiên Hậu làm một trong ba ngày cúng lớn của năm.

Nơi được biết đến nhiều nhất là Hội quán Tuệ Thành ở số 710 Nguyễn Trãi - người Sài Gòn quen gọi là chùa Bà. Đây là một trong những ngôi chùa miếu lâu đời nhất của người Hoa ở Thành phố, do nhóm người Hoa gốc Tuệ Thành, tức Quảng Châu thuộc tỉnh Quảng Đông, góp vốn góp công dựng nên khoảng thế kỷ XVIII, giữa khu trung tâm của lớp người Hoa đầu tiên lập nên Chợ Lớn. Đại hồng chung trong chánh điện ghi năm Càn Long 60, tức 1796; lần trùng tu cuối ghi năm Hàm Phong thứ 10, tức 1859. Niên đại xây dựng chính xác đến nay vẫn chưa xác định được. Năm 1993, hội quán được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Lễ cúng Bà có múa rồng, hát hội của cả người Hoa lẫn người Việt, và tục kết hình nhân tiên đồng, ngọc nữ. Trong sân hội quán có hai tủ kính: bên phải đặt kiệu của Bà - khi nào Bà xuất chùa thì dùng kiệu này rước đi - bên trái là bộ chạm khắc tả cuộc gặp của các thiên thần với Ngọc Hoàng Thượng Đế; cả hai đều bằng gỗ mạ vàng. Sân trước dành cho sinh hoạt văn hóa và lễ hội.

Ngay cả khi không đi đúng ngày vía, ngôi chùa vẫn đáng vào. Chùa xây theo hình ấn, tổ hợp bốn ngôi nhà nối nhau thành mặt bằng giống chữ "khẩu" - kiểu đặc trưng của người Hoa. Toàn bộ vật liệu, từ viên gạch, tấm ngói đến đồ gốm gắn trên nóc, đều do thuyền buồm chở từ Trung Hoa sang; gạch xây liền mí, không tô hồ, đếm rõ từng tấm, mạch hồ thẳng như vẽ. Mặt tiền có nhiều tượng từ dòng gốm Cây Mai trứ danh; trên nóc là hàng trăm hình bằng sứ tả cảnh vua lâm triều và sinh hoạt của dân chúng. Trước chùa là hồ Phóng Sanh, còn gọi giếng Cam Tuyền, rộng 30 mét mỗi bề, nước ngọt quanh năm - hồ tượng trưng cho biển cả, nhắc lại chuyện người Hoa vượt biển tới đây làm ăn cùng cộng đồng người Việt.

Một điều nên biết để hiểu đúng nơi mình đến: chùa và miếu của người Hoa không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng. Hội quán đặt ở đây còn là chỗ Hoa kiều điều phối quan hệ trong và ngoài bang hội, tụ họp, bàn việc kinh doanh, gìn giữ truyền thống và gắn kết cộng đồng. Chùa Bà chính là trụ sở hành chính của Hội người Quảng Đông. Khi vào, bạn ăn mặc kín đáo, đi nhẹ, và hỏi trước nếu muốn chụp cận cảnh người đang khấn.

Galerie Quynh là phòng tranh nghệ thuật đương đại tại 118 Nguyễn Văn Thủ, phường Tân Định, Quận 1, vừa là gallery vừa là một tổ chức văn hóa, bên cạnh triển lãm còn có trò chuyện nghệ thuật, xuất bản và các chương trình giáo dục. Galerie Quynh bắt đầu năm 2000, nhưng không phải như một phòng tranh: Quỳnh Phạm và Robert Cianchi lập ra nó trước hết như một nguồn tài nguyên giáo dục trực tuyến phi lợi nhuận, nhằm ghi chép và lưu trữ đời sống nghệ thuật đương đại Việt Nam vào thời điểm gần như chưa ai làm việc đó một cách hệ thống, và phải đến tháng 12/2003, không gian vật lý dành cho chương trình triển lãm luân phiên mới mở cửa. Người sáng lập, Quỳnh Phạm, sinh ở Đà Nẵng, sang Mỹ tị nạn vào cuối cuộc chiến, lớn lên ở California và học Lịch sử, Phê bình Nghệ thuật tại Đại học California, San Diego, và việc bà quay về mở phòng tranh ở Sài Gòn là một phần lý do Galerie Quynh được giới quốc tế biết tới sớm, gallery liên tục được nhắc đến trên Artforum, Frieze và các hội chợ nghệ thuật quốc tế, và được mô tả là phòng tranh đương đại hàng đầu Việt Nam sau hơn hai thập kỷ hoạt động. Một điểm ít người để ý là Galerie Quynh còn là bệ đỡ cho các dự án nghệ sĩ trẻ độc lập, trong đó có Sao La (do Nguyễn Kim Tố Lan và Tùng Mai dẫn dắt) và CáRô (các giám tuyển Thái Hà và Linh Lê), và Sao La về sau trở thành một nhóm nghệ sĩ có tên riêng trong bản đồ nghệ thuật Sài Gòn.

Gallery mở cửa thứ Ba đến thứ Bảy, 10:00 đến 19:00, nghỉ Chủ Nhật và thứ Hai, ngoài giờ có thể đặt hẹn, vào cửa miễn phí, và chương trình triển lãm thay đổi theo đợt nên mỗi lần đến là một nội dung khác.

Về thông tin thực dụng, địa chỉ là 118 Nguyễn Văn Thủ, Tân Định, Quận 1, giờ mở cửa thứ Ba đến thứ Bảy 10:00 đến 19:00, Chủ Nhật, thứ Hai và ngày lễ đóng cửa, điện thoại +84 28 3822 7218, vé miễn phí, và có thể theo dõi qua galeriequynh.com cùng Facebook galeriequynh.

Nơi này phù hợp với người muốn xem nghệ thuật đương đại Việt Nam ở chuẩn quốc tế, người mới bắt đầu tìm hiểu nhờ truyền thống làm giáo dục của gallery, và nhà sưu tầm, nhưng không nên kỳ vọng có bộ sưu tập cố định vì nội dung xoay theo lịch triển lãm, và có thể kết hợp ghé khu Tân Định, Đa Kao, gần chợ Tân Định và các phòng tranh khác ở Quận 1. Cần lưu ý gallery nghỉ hai ngày đầu tuần là Chủ Nhật và thứ Hai nên dễ đi nhầm ngày, và vì là không gian trưng bày nên không chạm vào tác phẩm, hỏi trước khi chụp ảnh.

MoT+++ là một không gian nghệ thuật đương đại độc lập do chính nghệ sĩ vận hành tại Thành phố Hồ Chí Minh, kèm theo một chương trình nghệ sĩ lưu trú quốc tế. Địa chỉ ghi nhận trong báo cáo là La Astoria 2, lầu 2, phòng 02.08, 383 Nguyễn Duy Trinh, Quận 2.

Không gian được nghệ sĩ Cam Xanh lập năm 2015, sau đó mở rộng thành tập thể MoT +1 với các thành viên Kim Duy, Cian Duggan, Wu Chi-Tsung và Aliansah Caniago. Cách nhóm tự đặt vấn đề khá rõ ràng: xem chính địa điểm gallery như một chỗ nữa để thử nghiệm, chứ không phải nơi trưng bày thành phẩm. Chương trình ở đây được mô tả là linh hoạt và phản ứng nhanh, gồm triển lãm, sắp đặt, trình diễn, thuyết trình, workshop, sự kiện âm thanh, mở xưởng và lưu trú, thay đổi tùy theo nhu cầu của nghệ sĩ đang làm việc cùng. MoT+++ cũng là đơn vị quản lý A. Farm, chương trình lưu trú nghệ thuật quốc tế dành cho nghệ sĩ Việt Nam và nước ngoài, có cả suất được tài trợ, suất tự túc và suất trao đổi.

Một điểm cần lưu ý là trang chính thức hiện mô tả MoT+++ theo mô hình phân tán, tức một bộ sưu tập trải khắp thành phố, đặt trong nhà riêng, cơ sở kinh doanh, xưởng và không gian công cộng, với cách nói rằng tấm bản đồ chính là sơ đồ mặt bằng còn thành phố chính là tòa nhà. Điều này có nghĩa địa chỉ La Astoria trong báo cáo có thể không còn là nơi duy nhất để tìm đến, và việc địa chỉ này còn hoạt động hay không, cũng như cách đăng ký xem tác phẩm theo mô hình phân tán, vẫn cần được xác nhận thêm.

Vì chương trình thay đổi liên tục và mô hình hiện tại mang tính phân tán, cách tiếp cận đúng nhất là hỏi trước qua email hoặc fanpage để biết đang có hoạt động gì và ở đâu. Địa chỉ theo báo cáo Hội đồng Anh là La Astoria 2, lầu 2, phòng 02.08, 383 Nguyễn Duy Trinh, Quận 2, mở cửa vào các buổi tối thứ Ba, thứ Sáu và thứ Bảy, từ 18 giờ 30 đến 21 giờ. Có thể liên hệ qua số điện thoại +84 904 497 769, email museum@motplusplusplus.com hoặc info@motplusplusplus.com, cùng các kênh motplusplusplus.com, trang Facebook MoTplusplusplus và hồ sơ trên Artsy và TransArtists. Không gian này phù hợp với người theo dõi nghệ thuật đương đại thể nghiệm, nghệ sĩ tìm cơ hội lưu trú và người làm giám tuyển; không nên đến đây như một gallery thương mại vì đây là nơi thử nghiệm, có thể sẽ không có gì đang trưng bày vào đúng thời điểm ghé thăm. Có thể kết hợp tham quan thêm các không gian nghệ thuật khác ở Quận 2.

Mỗi năm một lần, vào ngày 16 tháng 2 âm lịch, con hẻm 475 Cách Mạng Tháng Tám đổi nhịp. Từ sáng sớm, người trong vùng Hòa Hưng đã tụ về sân đình Chí Hòa chờ đoàn thỉnh sắc. Khoảng 8 đến 9 giờ, Ban thỉnh sắc gồm Chánh tế và Bồi tế vào bái lạy xin lệnh Thần, học trò lễ giàn chầu khiêng long xa - nghi thức mở màn của Lễ Kỳ Yên, tức lễ cầu an, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Ngày 16 tháng 2 không phải chọn ngẫu nhiên. Ngày 16 tháng 2 năm Nhâm Tý 1852, đình được vua Tự Đức ban sắc phong Thần, và dân làng lấy luôn ngày ấy làm ngày Kỳ Yên hằng năm. Đình Chí Hòa - người quanh đây vẫn gọi là đình Hòa Hưng - là một trong những ngôi đình cổ nhất Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 300 năm tuổi, gắn với lớp cư dân đầu tiên lập làng ở vùng này. Từ thời chúa Nguyễn, năm 1698, khi Thống soái Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lược, thiết lập xã, thôn, làng, thì hễ có làng là phải có đình; "đình làng" đi liền với nhau là vậy.

Nơi đây còn là chỗ cụ Võ Trường Toản mở lớp dạy học vào khoảng năm 1785 - 1792. Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh - những tên tuổi sau này của đất Gia Định - đều từng là học trò của cụ. Một chi tiết nhỏ trên mái đình kể tiếp câu chuyện thứ bậc: bốn đầu đao là bốn đầu rồng chân xòe ba móng, dấu hiệu của ngôi đình có sắc phong, thờ vị Trung đẳng thần. Ngoài mặt võ ca có "Lưỡng long chầu nguyệt", bàn thờ và tượng đắp nổi Thần Hổ, hai bên là tượng Kỳ lân phủ phục.

Ngày lễ chính, giờ xuất hành được chọn lúc con nước đang lên - biểu hiện của sự hưng thịnh. Khi xưa đoàn thỉnh sắc đi bộ, nay vì đường sá đông đúc nên long xa được đưa lên ô tô, chạy tới Từ đường gần chợ Vườn Chuối, nơi giữ sắc thần. Tại Từ đường có lễ bái phụng thỉnh sắc, rồi sắc được đặt trong long đình trở về đình. Sau phần cúng tế là lễ xây chầu hát bội tuồng cổ, dựng ngay trên sân khấu gạch cao 1,2 mét trong võ ca, mặt quay vào chánh điện - người dân đến đình dịp này vừa cúng bái vừa xem hát. Trước khi lễ kết thúc, Ban thỉnh sắc đưa sắc phong hoàn lại Từ đường.

Nếu bạn muốn xem trọn phần nghi lễ, hãy đến từ sáng sớm ngày 16 tháng 2 âm lịch và ở lại tới buổi xây chầu. Ngày thường, hàng cửa sắt ngăn chánh điện với võ ca và hai cửa hông chỉ mở khi có lễ, nên bên trong chánh điện không phải lúc nào cũng vào được. Ăn mặc kín đáo, đi nhẹ nói khẽ trong khu hành lễ, và hỏi ban quý tế một tiếng trước khi chụp cận cảnh người đang hành lễ.

Là bảo tàng đầu tiên ở Nam Bộ, tòa nhà phía trước do kiến trúc sư người Pháp Auguste Delaval thiết kế, khánh thành ngày 1/1/1929 với tên Bảo tàng Blanchard de la Brosse. Năm 1956 đổi thành Viện Bảo tàng Quốc gia Việt Nam tại Sài Gòn, và mang tên hiện nay từ ngày 23/8/1979.

Phần nhà phía sau hình chữ U do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng thiết kế, xây năm 1970. Công trình theo phong cách kiến trúc Đông Dương với sảnh trung tâm hình bát giác và mái ngói âm dương, tổng khuôn viên 6.057 m², được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 2012.

Bảo tàng lưu giữ hơn 40.000 đơn vị hiện vật, được giới thiệu trong 18 phòng trưng bày. Bên trong có tám phòng tái hiện Lịch sử Việt Nam từ thời Nguyên thủy đến thời Nguyễn, trải dài từ thời nguyên thủy, thời dựng nước và giữ nước, qua Ngô – Đinh – Tiền Lê, Lý, Trần – Hồ, Lê sơ – Mạc – Lê trung hưng, Tây Sơn đến nhà Nguyễn.

Mười phòng còn lại là chuyên đề: Văn hóa Champa, văn hóa Óc Eo, điêu khắc đá Campuchia, sưu tập Dương Hà, gốm một số nước châu Á, xác ướp Xóm Cải, sưu tập Vương Hồng Sển, văn hoá các dân tộc phía Nam, tượng Phật một số nước châu Á và khu ngoài trời trưng bày súng thần công thế kỷ 18–19.

Bảo tàng hiện lưu giữ 12 bảo vật quốc gia, trong đó có nhiều tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của văn hóa Champa và Óc Eo như tượng Phật Đồng Dương, tượng Nữ thần Devi và tượng Thần Vishnu.

Bảo tàng có bộ Sưu tập 849 cổ vật do học giả Vương Hồng Sển hiến tặng, phản ánh một phần giá trị của các bộ sưu tập cổ vật tư nhân tại Nam Bộ.

Hiện vật Xác ướp Xóm Cải được phát hiện năm 1994 tại khu Xóm Cải, là một trong những hiện vật đặc biệt thu hút sự quan tâm của khách tham quan, cung cấp tư liệu về kỹ thuật mai táng và xử lý thi hài của người xưa. Du khách có thể cân nhắc trước khi tham quan nếu không quen với loại hình hiện vật này.

Không gian bảo tàng gồm nhiều phòng nối tiếp nhau, nên đi theo trình tự các phòng để dễ theo dõi mạch lịch sử, khi tham quan cần giữ trật tự và tuân thủ quy định của bảo tàng, đặc biệt không tự ý chạm vào hiện vật.

Giá vé: 30.000 VNĐ/người/lượt. Học sinh, sinh viên (có thẻ) và một số đối tượng chính sách được giảm 50% phí tham quan.

Miễn phí tham quan đối với trẻ em dưới 6 tuổi và một số đối tượng khác, mua vé trực tiếp tại quầy bán vé của bảo tàng.

Có một tháng trong năm mà áo dài ở Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ xuất hiện trong đám cưới hay ngày lễ: tháng 3. Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh được tổ chức định kỳ vào tháng 3 hằng năm kể từ năm 2014, quy tụ hàng trăm mẫu thiết kế từ truyền thống đến hiện đại, với sân khấu chính đặt ngay trên đường đi bộ Nguyễn Huệ.

Điều khiến lễ hội này khác các sự kiện thời trang là nó không diễn ra trong một hội trường kín. Chuỗi hoạt động trải khắp các di tích lịch sử, điểm đến du lịch và công trình kiến trúc của Thành phố: chương trình khai mạc, diễu hành áo dài, các cuộc thi Duyên dáng áo dài, vẽ áo dài, áo dài online, cùng triển lãm và giao lưu văn hóa. Có cả một chương trình tên "Thân quen Áo dài Việt" phát động cán bộ, công chức, giáo viên, học sinh sinh viên, nhân viên khách sạn nhà hàng, hướng dẫn viên và tiểu thương các chợ cùng mặc áo dài suốt tháng 3 - nên nếu bạn đến thành phố vào dịp này, áo dài bạn thấy ngoài đường phần nhiều là người đi làm thật, không phải diễn viên.

Kỳ 2025 là lần thứ 11, diễn ra từ 2 đến 9/3/2025 với khẩu hiệu "Áo dài Việt Nam - Vươn cao Việt Nam": 10 hoạt động trên 20 địa điểm, hơn 50 nhà thiết kế từ ba miền và hơn 30 đại sứ áo dài. Sân khấu chính đặt ở đoạn đường đi bộ Nguyễn Huệ từ Ngô Đức Kế đến Mạc Thị Bưởi. Sáng 8/3 có chương trình đồng diễn dân vũ với áo dài quy tụ 50.000 người, và Diễu hành Việt phục "Bách Hoa Bộ Hành".

Kỳ gần nhất - lần thứ 12, năm 2026 - kéo dài suốt tháng 3, từ ngày 1 đến 31/3, cao điểm từ 6 đến 8/3, với chủ đề "Sợi tơ vàng son - Dệt nên khát vọng", do Sở Du lịch Thành phố phối hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố tổ chức. Đêm khai mạc 6/3 có 37 nhà thiết kế, gần 400 bộ áo dài và hơn 600 người trình diễn trên sân khấu tạo hình "kén tơ". Kỳ này lễ hội đi vào cả các ga tuyến Metro số 1 với triển lãm "Áo dài và Metro", và mở rộng ra khu vực Tháp Tam Thắng ở Vũng Tàu.

Phần lớn hoạt động vào cổng tự do; một vài chương trình như lễ khai mạc và nghi thức dâng hoa thì theo thư mời. Nếu muốn thử áo dài, showroom số 92 – 96 Nguyễn Huệ có không gian trải nghiệm mặc thử miễn phí. Và một mẹo thực dụng: nhiều bảo tàng, Thảo Cầm Viên cùng các điểm tham quan có ưu đãi hoặc miễn phí vé cho du khách mặc áo dài trong dịp lễ hội - mặc áo dài đi chơi tháng 3 ở thành phố này là hợp lý theo đúng nghĩa đen.

Noirfoto Darkroom-Studio-Gallery là không gian ba-trong-một dành cho nhiếp ảnh gồm buồng tối (darkroom), studio và phòng trưng bày, hiện đặt tại 131 Dương Văn An, Khu đô thị An Phú An Khánh, phường Bình Trưng, đã chuyển từ địa chỉ cũ 199bis Nguyễn Văn Hưởng, Thảo Điền. Noirfoto được nhiếp ảnh gia Phạm Tuấn Ngọc lập vào đầu năm 2017, và điều khiến nơi này đặc biệt không nằm ở phòng tranh mà ở buồng tối, được ghi nhận là buồng tối mở được trang bị chuyên nghiệp hiếm hoi ở Việt Nam, dành cho việc in ảnh thủ công và các kỹ thuật in ảnh cổ điển, thay thế (alternative process), và trong thời đại ảnh số, giữ một buồng tối hoạt động là việc rất ít nơi làm được vì tốn kém và đòi hỏi tay nghề. Triết lý làm việc Phạm Tuấn Ngọc nêu ra là làm chủ và cân bằng kỹ thuật, chất liệu và yếu tố tự nhiên để tạo ra tác phẩm trên chất liệu nhạy sáng, nghĩa là ảnh ở đây được hiểu như một vật thể được làm ra bằng tay, không phải một tệp tin. Ngoài in ảnh, Noirfoto tổ chức tọa đàm, dạy nhiếp ảnh cho nhiều trình độ, và các khóa thử nghiệm nghệ thuật, đồng thời duy trì chương trình Triển lãm nhóm Noirfoto, hoạt động định kỳ tạo cơ hội trưng bày cho người sáng tác bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh.

Không gian được chia làm hai phần rõ rệt gồm khu gallery và studio sáng sủa, nhiều cây, kiến trúc mộc, và buồng tối là phần lõi, tối và được trang bị chuyên dụng, còn vị trí mới cách ga metro An Phú khoảng 5 phút đi bộ.

Về thông tin thực dụng, địa chỉ là 131 Dương Văn An, Khu đô thị An Phú An Khánh, Bình Trưng, giờ mở cửa thứ Hai đến thứ Sáu 10:00 đến 17:00, nghỉ thứ Bảy và Chủ Nhật, điện thoại +84 345 170 401, và có thể theo dõi qua noirfoto.com cùng Facebook noirfoto.gallery.

Nơi này phù hợp với người chụp phim, người muốn học in ảnh thủ công, và người xem triển lãm nhiếp ảnh, nhưng không nên đến vào cuối tuần vì đóng cửa, và cũng đừng kỳ vọng một phòng tranh lớn vì đây trước hết là nơi làm nghề, có thể kết hợp ghé khu An Phú, Thảo Điền và đi metro tới ga An Phú. Cần lưu ý nơi này đóng cửa cả thứ Bảy và Chủ Nhật, khác thông lệ phòng tranh nên rất dễ đi nhầm, nhiều bài viết trên mạng vẫn ghi địa chỉ cũ ở Thảo Điền, và vì buồng tối là khu vực làm việc chuyên môn nên cần hỏi trước khi vào, không tự ý bật đèn.

Hằng năm vào ngày 15 và 16 tháng 11 âm lịch, đình Tân Túc mở lễ hội Kỳ Yên - một tín ngưỡng dân gian của cư dân nông nghiệp vùng này. Lễ được tổ chức để cúng thần và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, một năm được mùa; lời cầu ấy nói thẳng ra gốc gác của cả vùng đất: đây vốn là xứ làm ruộng.

Đình Tân Túc được xây dựng khoảng năm 1836 trên khuôn viên 3.106,9 m², khi đó thuộc thôn Tân Túc, tổng Long Hưng Trung, huyện Tân Long, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định - một vị trí thuận lợi cả đường thủy lẫn đường bộ. Năm 1852, vào ngày 29 tháng 11, đình nhận sắc phong của vua Tự Đức. Đây là một trong những di tích cổ xưa nhất trên địa bàn Bình Chánh.

Điểm khiến ngôi đình này khác với nhiều đình Nam Bộ nằm ở đối tượng thờ. Ngoài thần Thành Hoàng Bổn Cảnh - vị quan tinh thần cai quản khu vực, ban may mắn cho người dân - đình còn thờ "những người mở đất lập làng" bên cạnh những vị thần siêu nhiên. Nói cách khác, ở đây người có công khẩn hoang được đặt ngang hàng với thần linh trong cùng một không gian thờ tự.

Đình cũng mang một lớp lịch sử khác. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đình là trụ sở của Ủy ban kháng chiến Hành chánh và Quốc vệ đội (Công an) tỉnh Chợ Lớn, là nơi đóng quân của đại đội Tân Túc thuộc bộ đội Chợ Đệm, và là nơi tập kết, cung cấp lương thực, thực phẩm cho mặt trận Chợ Đệm. Ở bờ sông sau đình có một hầm cá trê bí mật, từng dùng làm hộp thư bí mật và nơi trú ẩn của du kích. Năm 2003, đình được xếp hạng di tích lịch sử cấp Thành phố theo Quyết định số 325/2003/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố.

Các hạng mục hiện nay gồm cổng tam quan, bia Thần Hổ, bệ thờ Thần Nông, Võ ca, Võ qui, Chính điện và Nhà túc. Ban đầu đình dựng bằng cột gỗ, mái ngói; qua nhiều lần tu bổ, nóc mái Chính điện và Nhà túc vẫn giữ được cặp rồng chầu bảo tháp và "lưỡng long tranh châu" bằng gốm men xanh, còn cách bài trí bên trong vẫn theo nguyên tắc của đình Nam Bộ xưa. Đình còn lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm: hạc cưỡi qui, chiêng, trống, đao và kiếm bằng đồng, các bộ liễn. Đình cách trung tâm thành phố khoảng 20 km - đi được trong buổi, và nếu tới đúng dịp Kỳ Yên thì nên đến từ sáng, ăn mặc kín đáo, nhường lối cho ban tế ở khu hành lễ.

Căn nhà số 145 Trần Quang Khải nhìn từ ngoài vào không giống một bảo tàng. Đó là một tòa nhà ba tầng có sân thượng, xây năm 1963, mà mặt tiền tầng trệt từng là trụ sở Nghiệp đoàn Ngọc Quế - cơ sở đóng mới và sửa chữa xích lô đạp quy mô lớn bậc nhất Sài Gòn thời đó. Chính cái vẻ rất đỗi bình thường ấy là lý do nơi này tồn tại được.

Ông Trần Văn Lai - Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, người quen gọi là ông Năm Lai - đã hợp tác với chủ nhà, lập ở đây một cơ sở gia công màn rèm và đồ nội thất cho Dinh Độc Lập. Vỏ bọc đó cho phép căn nhà thường xuyên đón cán bộ lãnh đạo, chỉ huy Quân khu Sài Gòn – Gia Định và lực lượng Biệt động đến hội họp, trao đổi tài liệu, đóng góp thuốc men mà không bị chú ý. Sau Xuân Mậu Thân 1968, ông Năm Lai bị lộ và phải bỏ lại nhiều cơ sở đã dày công gầy dựng, trong đó có căn nhà này.

Sau năm 1975, tòa nhà bị xây tường chia làm ba căn, bán cho những người chủ khác. Gia đình ông Năm Lai mua lại được một phần tầng trệt, tầng 2 và tầng 3, rồi phục dựng thành bảo tàng. Đó là một hành trình rất dài đi tìm, sưu tầm và dựng lại kỷ vật của đồng đội. Bảo tàng được thành lập năm 2019 và chính thức hoạt động năm 2023.

Không gian hơn 100 m² trưng bày hơn 100 hiện vật, chia thành 7 bộ sưu tập: các hầm bí mật chứa vũ khí và ém quân, những chiếc xe các chiến sĩ dùng để đi lại, vũ khí, vật dụng sinh hoạt gắn với quá trình hoạt động. Đồ đạc trong nhà vẫn được bài trí gần giống trước kia. Bạn có thể đi chiếc thang máy từ thời Pháp thuộc - chiếc duy nhất còn được giữ lại, xem phim tư liệu ngắn, thử bàn xoay và kính thực tế ảo, nghe kể chuyện chiếc xe Solex của ông Trần Văn Lai, rồi chụp hình với khung cảnh Sài Gòn thập niên 1960 – 1970.

Bảo tàng vận hành theo mô hình quán cà phê kết hợp bảo tàng, và là điểm chính của chương trình tham quan "Theo dấu chân Biệt động Sài Gòn". Nếu còn thời gian, các cơ sở khác trong cùng hệ thống nằm rải khắp Thành phố: hộp thư bí mật trên đường Đặng Dung, garage xe hơi trên Cách Mạng Tháng Tám, căn nhà trên Nguyễn Thị Huỳnh, và căn hầm ở Nguyễn Đình Chiểu đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

Fablab Saigon là một không gian chế tạo mở dành cho cộng đồng (makerspace), hiện đặt tại 9/3 Lý Văn Phức, Quận 1, gộp chung ba chức năng dưới một mái: xưởng chế tạo số, quán cà phê và chỗ làm việc chung.

Không gian này khởi động từ tháng 3 năm 2014 và được xem là fablab, makerspace đầu tiên ở Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời là không gian làm việc do cộng đồng tự vận hành đầu tiên tại Việt Nam. Đây là một mắt xích trong mạng lưới Fab Lab toàn cầu, có đăng ký trên fablabs.io, mô hình xưởng chế tạo khởi nguồn từ MIT nơi ai cũng có thể đến dùng máy móc để tự làm ra đồ vật. Nhóm tự nêu sứ mệnh là phổ cập năng lực đổi mới thông qua chế tạo số, cổ vũ phong trào Maker như một cách nghĩ khác về tiêu dùng, kinh tế và xã hội; Hội đồng Anh cũng xếp Fablab Saigon vào nhóm không gian sáng tạo, đổi mới kỹ thuật số dạng Maker Space, với các hoạt động chính là workshop, trò chuyện chuyên đề và sự kiện chế tạo. Không gian đã chuyển địa điểm vài lần (trước đây ở Nguyễn Văn Đậu, Bình Thạnh và Phan Văn Đáng, Quận 2); địa chỉ hiện tại là 9/3 Lý Văn Phức, Quận 1.

Đây là nơi để làm chứ không phải để ngắm: người đến thường tham gia workshop, trực tiếp dùng máy móc trong xưởng, hoặc dự các buổi trò chuyện về công nghệ và chế tạo. Xưởng có các thiết bị in 3D, cắt laser, cắt decal và làm mạch điện tử; mức phí sử dụng máy và việc khách vãng lai có được vào tham quan tự do hay không nên hỏi trực tiếp trước khi đến.

Không gian này phù hợp với người mê chế tạo, kỹ thuật, in 3D, điện tử, với người khởi nghiệp cần làm mẫu thử, và với các nhóm học sinh, sinh viên kỹ thuật; tuy nhiên không nên xem đây như một điểm tham quan thuần túy vì giá trị thực sự nằm ở việc tham gia làm. Có thể kết hợp ghé khu Tân Định, Đa Kao ở Quận 1, hoặc Toòng Teng Ceramic cũng nằm trên đường Lý Văn Phức. Nên gọi điện trước khi tới; hotline liên hệ là +84 365 713 381, email hello@fablabsaigon.org. Nơi này mở cửa từ thứ Ba đến thứ Sáu, 10 giờ đến 18 giờ, và thứ Bảy từ 9 giờ đến 17 giờ, nghỉ Chủ Nhật và thứ Hai. Vì xưởng có nhiều máy móc, khách đến cần tuân thủ các quy định an toàn của nơi này.

Chùa Long Hoa khởi đầu chỉ là một cái am nhỏ. Năm 1902 chùa được mở rộng bằng vật liệu nhẹ và thô sơ, vách ván, mái lá. Năm 1957 chùa được xây dựng và trùng tu quy mô lớn, thiết kế đơn giản theo kiểu nhà ở thông thường, tường gạch mái tôn. Con số 1957 ấy vẫn còn đắp nổi trên đầu hồi ngôi chính điện cũ, bên dưới ba chữ "Long-Hoa-Tự". Năm 2014, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố.

Vị trụ trì đầu tiên là Hòa thượng Thích Đức Long, tên thế tục Phạm Trung Tuyên, sinh năm 1906 tại quận Cái Bè, tỉnh Định Tường, nay thuộc Tiền Giang. Năm 1954 ông đến khu vực Nhà Bè và tu học tại chùa. Từ năm 1965, chùa trở thành cơ sở cách mạng của Huyện ủy Nhà Bè, là nơi nuôi giấu cán bộ và là điểm liên lạc của lực lượng du kích địa phương, địa thế bấy giờ rất kín, bao quanh là kênh rạch chằng chịt và rừng cây um tùm.

Trong chùa có hai căn hầm bí mật do chính Hòa thượng cùng các cán bộ Huyện ủy đào. Một căn nằm dưới tượng Phật Di Lặc, cách vách tường bên trái ngôi chính điện cũ khoảng 5 mét, nay đã bị lấp, chỉ còn dấu tích miệng hầm. Căn còn lại nằm dưới bệ thờ Phật Thích Ca tại chính điện cũ, dấu tích gần như còn nguyên vẹn, thuộc khu vực bảo vệ 1 của di tích.

Sau khi Hòa thượng Thích Đức Long mất năm 1980, chùa một thời gian dài không có trụ trì và xuống cấp. Năm 1986 chùa được giao cho Giáo hội Phật giáo huyện Nhà Bè quản lý, Hòa thượng Thích Viên Giác trụ trì; ông có công xây chùa Long Hoa chính điện mới năm 1997 và lập khu trường nuôi dạy trẻ mồ côi.

Khuôn viên có cổng Tam quan, sân Rồng, rồi tới chính điện mới; bên phải là ngôi chính điện Long Hoa Cổ Tự và khu trường nuôi dạy trẻ mồ côi. Chính điện cũ còn giữ tượng Phật Thích Ca, bộ Di Đà Tam Tôn, năm tượng La Hán đặt trong khung kính gắn hai bên vách, tượng Tổ Sư Đạt Ma và tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát cưỡi Thanh Sư.

Trường nuôi dạy trẻ mồ côi của chùa thành lập năm 1995, nhận nuôi trẻ từ 4 đến 10 tuổi. Năm 2000 chùa lập thêm Phòng chuẩn trị y học cổ truyền từ thiện. Hằng năm Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Quận 7 tổ chức Đại lễ Phật Đản tại đây.

Thành phố Hồ Chí Minh vốn là một đô thị sông nước, nhưng phải tới năm 2023 mới có một lễ hội lấy chính dòng sông làm sân khấu. Lễ hội Sông nước Thành phố Hồ Chí Minh là sự kiện văn hóa – du lịch mang đậm bản sắc sông nước Nam Bộ, hướng tới quảng bá du lịch đường thủy - thứ mà Thành phố xem là sản phẩm du lịch tiềm năng của tương lai.

Điểm nhấn của kỳ đầu tiên là chương trình nghệ thuật "Dòng sông kể chuyện" tại cảng Sài Gòn – cảng hành khách tàu biển: một vở diễn tái hiện sự hình thành của tự nhiên và con người qua các thời kỳ Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định – Thành phố Hồ Chí Minh, với dòng sông là nhân chứng. Cái khác biệt nằm ở chữ "thật": diễn trên dòng sông thật, thương cảng thật, những con thuyền thật và con người thật, kết hợp âm nhạc, ánh sáng, nhạc nước và công nghệ trình diễn hiện đại.

Xung quanh sân khấu chính là chuỗi hoạt động trải khắp mặt nước và bờ sông: thể thao và giải trí dưới nước, đua thuyền truyền thống, trò chơi dân gian, chương trình mua sắm và biểu diễn nghệ thuật. Không gian "Trên bến dưới thuyền" trưng bày nông sản, đặc sản, trái cây vùng miền để người dân mua sắm và hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm; kèm nghệ thuật dân gian và đờn ca tài tử. Du khách còn được trải nghiệm không gian chợ nổi và ẩm thực sông nước.

Một lưu ý quan trọng nếu bạn định canh lịch: lễ hội chưa có mốc thời gian cố định. Kỳ thứ nhất diễn ra 4 – 6/8/2023; kỳ thứ hai kéo dài hơn hẳn, từ 31/5 đến 9/6/2024 với chủ đề "Chuyến tàu huyền thoại"; kỳ thứ ba dự kiến cuối năm 2025 đã được dời sang năm 2026 và đến tháng 9/2026 vẫn chưa công bố ngày chính thức. Vì vậy hãy tra thông báo của Sở Du lịch Thành phố trước khi sắp chuyến đi.

Các kỳ đã tổ chức đều mở cửa tự do; riêng chương trình nghệ thuật khai mạc phát vé miễn phí cho người đăng ký trước, số chỗ có hạn. Địa điểm trải rộng nhiều nơi - cảng Sài Gòn, công viên Bến Bạch Đằng, khu vực kênh Thị Nghè, Bến Bình Đông - nên trước khi đi, bạn nên xem chương trình của từng kỳ để chọn đúng điểm mình muốn tới, thay vì đi một nơi rồi phải di chuyển vòng.

Luziger Saigon là một không gian nghệ thuật nằm ở tầng 3, block B của chung cư 95 Pasteur, phường Bến Nghé, Quận 1, một tòa chung cư cũ bên trái đường Pasteur hướng ra Dinh Độc Lập. Không gian này không có biển hiệu lớn ngoài mặt đường nên khách phải biết mà tìm đến.

Nơi này do hai họa sĩ người Pháp lập nên. Ban đầu đây chỉ là xưởng vẽ riêng của một họa sĩ, sau đó được mở rộng thành không gian sáng tạo dùng chung, không chỉ để treo tranh mà còn tổ chức DJ, beatbox, yoga và nhiều hoạt động sáng tạo khác. Nhóm tự mô tả Luziger là không gian dành cho việc thưởng thức nghệ thuật ở nhiều hình thức cảm giác khác nhau, qua triển lãm, âm nhạc và sân khấu. Điểm đáng chú ý nằm ở chính bối cảnh của nó: một căn hộ trong chung cư cũ Sài Gòn được giữ nguyên nét kiến trúc rồi chuyển công năng thành phòng tranh, khiến một bài viết từng mô tả cảm giác bước vào đây như một studio nhỏ ở Paris, kín đáo, không phô trương và trẻ trung.

Cách ghé đúng là nhắn hẹn trước qua fanpage rồi mới lên, vì đây không phải một gallery mở cửa tự do; việc phải hẹn trước cũng là một phần của trải nghiệm, khiến buổi xem tranh thường riêng tư và có người trò chuyện cùng. Cách hẹn hiện tại, thời gian phản hồi cũng như triển lãm đang diễn ra vào thời điểm nào thì chưa có thông tin xác nhận cụ thể, nên tốt nhất là liên hệ trực tiếp qua fanpage trước khi đến.

Không gian này phù hợp với người thích tìm những không gian nghệ thuật giấu trong các chung cư cũ, hoặc muốn xem tranh trong bối cảnh đời sống thật thay vì trong phòng trưng bày trắng tinh; không nên ghé ngẫu hứng mà chưa hẹn trước vì có thể sẽ không có ai mở cửa. Địa chỉ ở tầng 3, block B, 95 Pasteur, phường Bến Nghé, Quận 1; giờ mở cửa phụ thuộc vào lịch hẹn nên chưa có khung giờ cố định, giá vé cũng chưa được công bố rõ ràng. Có thể liên hệ qua luziger.com hoặc trang Facebook luziger.saigon, và có thể kết hợp ghé các chung cư cũ có quán xá, cửa hàng quanh khu Pasteur, Đồng Khởi, hoặc Dinh Độc Lập chỉ cách đó vài phút.

Vy Gallery là phòng tranh nằm ở tầng 1, shophouse A3.004, block Aqua 3, khu Vinhomes Golden River, số 02 Tôn Đức Thắng, phường Bến Nghé, Quận 1, ngay trung tâm thành phố, trong một khu phức hợp hiện đại chứ không phải nhà phố truyền thống. Cách gallery tự định nghĩa công việc của mình khá cụ thể là tìm kiếm và lưu giữ những bức tranh có tính thơ và bình yên, tập trung vào vẻ đẹp và văn hóa Việt Nam, đây là một tiêu chí tuyển chọn rõ ràng, khác với các gallery thiên về thử nghiệm hay nghệ thuật ý niệm. Không gian được mô tả là toà nhà nhiều tầng trưng bày nhiều loại tác phẩm, chia theo từng cụm chủ đề nhỏ gồm tượng, sách, tranh, ảnh và tác phẩm trừu tượng, và bên cạnh việc trưng bày và bán tác phẩm, Vy Gallery còn làm ba việc ít gallery ở Việt Nam làm cùng lúc là tư vấn chọn tranh theo nhu cầu từng người, xuất bản, và sản xuất podcast về nghệ thuật. Sứ mệnh nhóm nêu ra là tôn vinh nghệ sĩ và kết nối những người đồng điệu, giúp tranh Việt Nam được biết đến nhiều hơn.

Gallery mở cửa thứ Ba đến Chủ Nhật, 09:00 đến 19:00, khung giờ dài và có mở cuối tuần nên thuận tiện hơn nhiều phòng tranh khác, và vào cửa miễn phí.

Về thông tin thực dụng, địa chỉ là tầng 1, shophouse A3.004, block Aqua 3, Vinhomes Golden River, 02 Tôn Đức Thắng, Bến Nghé, Quận 1, giờ mở cửa thứ Ba đến Chủ Nhật 09:00 đến 19:00, nghỉ thứ Hai, hotline 0915.086.611, vé miễn phí, và có thể theo dõi qua vygallery.com.

Nơi này phù hợp với người muốn mua tranh về treo nhà, người thích hội họa Việt Nam theo hướng trữ tình, và khách ở trung tâm muốn ghé nhanh, nhưng không nên đến nếu tìm nghệ thuật thể nghiệm hay sắp đặt đương đại vì định hướng ở đây khác, và có thể kết hợp ghé Bến Bạch Đằng, Bason cùng khu trung tâm Quận 1 ngay gần. Cần lưu ý gallery nghỉ thứ Hai, nằm trong khu phức hợp có bảo vệ nên hãy gọi hotline trước để được hướng dẫn lối vào và chỗ gửi xe, và vì là phòng tranh thương mại với tác phẩm bày để bán nên không chạm vào tranh.

Cần biết trước khi đi: từ ngày 22 tháng 6 năm 2026, một phần Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã được rào lại, trong đó có lối vào nhà truyền thống, ngay cạnh khu bia tưởng niệm. Chưa có thông báo nào cho biết khu bia có nằm trong vùng rào hay không, nên nếu bạn định đến viếng thì nên hỏi trước. Phần còn lại của công viên vẫn mở bình thường.

Bia tưởng niệm cố Tổng Bí thư Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, được dựng trong khuôn viên công viên. Đây cũng chính là nơi Đảng, Nhà nước và gia đình đã tìm được phần mộ của ông vào ngày 4 tháng 1 năm 1999, sau gần 68 năm, rồi đưa về an nghỉ tại quê hương Đức Thọ, Hà Tĩnh.

Công trình khởi công năm 2004 nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông, do Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quận 10 thực hiện, khánh thành năm 2005 với quy mô đầu tư hơn 2 tỷ đồng. Bốn hạng mục chính gồm đường dẫn, sân làm lễ, đường công viên và đài bia tưởng niệm. Trên đài bia bằng đá hoa cương nguyên khối, chân dung ông được tạc nổi trên khối phù điêu mang hình cờ Đảng, cùng câu nói đã theo nhiều thế hệ: "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu".

Trần Phú sinh ngày 1 tháng 5 năm 1904 tại thành An Thổ, phủ Tuy An, tỉnh Phú Yên; nguyên quán ở làng Tùng Sinh, nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Ông xuất thân trong một gia đình nhà Nho yêu nước. Năm 1922 đỗ đầu kỳ thi Thành Chung nhưng không ra làm quan mà đi dạy học ở Trường tiểu học Cao Xuân Dục tại Vinh, nổi tiếng dạy giỏi, yêu trò, và ở đó bắt đầu con đường hoạt động. "Luận cương chính trị" do ông dự thảo được Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 10 năm 1930 thông qua; cũng tại hội nghị đó ông được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng.

Trong công viên còn có một cụm công trình văn hóa khác nằm gần nhau: Bia tưởng niệm Liệt sĩ Lê Thị Riêng – Liệt sĩ Trần Văn Kiểu, Nhà bia ghi danh Liệt sĩ Quận 10 và Nhà truyền thống Quận 10. Đây là chặng mở đầu của sản phẩm du lịch về nguồn "Quận 10 – Nơi lịch sử ghi dấu".

Chủ nhân bảo tàng đã dùng những ngôi nhà gỗ ở đồng bằng Bắc Bộ có từ thế kỷ 18 – 19 để dựng nên nơi này, nên bước vào là gặp ngay cái cổ kính, ấm cúng của gỗ cũ và chạm khắc. Tổng diện tích 600 m², gồm 5 tầng và 16 phòng trưng bày, theo kiến trúc truyền thống Việt Nam với nhiều họa tiết tinh xảo. Đây là bảo tàng y học cổ truyền đầu tiên tại Việt Nam, thành lập theo Quyết định số 241/QĐ-SVHTT ngày 11 tháng 7 năm 2022 của Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh.

Hơn 3.000 hiện vật ở đây kể lại quá trình hình thành và phát triển của y học cổ truyền, trong đó có những hiện vật niên đại lên đến 3.500 năm. Bảo tàng cũng lưu giữ và trưng bày các mẫu cây thuốc, động vật và khoáng vật làm thuốc quý hiếm của Việt Nam.

Có vài thứ đáng dừng lại: 15 bức tranh sơn son thếp vàng về các danh y và tác giả y học cổ truyền Việt Nam từ thế kỷ XIII đến thế kỷ XIX; một bức chạm gỗ trên cây đại thụ gắn tên tuổi 100 danh y từ thế kỷ XII đến đầu thế kỷ XX; và tập tranh "Việt Nam bản thảo" gồm 12 trang cao 1,6 m, vẽ gần 2.000 cây thuốc. Bên cạnh đó là các cuốn sách tiêu biểu về dược học, châm cứu học, phụ khoa, nhi khoa, nhãn khoa và dưỡng sinh.

Phần hiện vật đời thường cũng nhiều: thuyền tán, dao cầu, chày, cối, hũ, siêu sắc thuốc, cân ta, cân tây, bào thuốc, ván gỗ và triện gỗ để in đơn thuốc - sưu tầm từ khắp các tỉnh. Bảo tàng còn tái hiện khá công phu các hoạt động khám bệnh, trị bệnh, bốc thuốc, sắc thuốc của các vị lương y, thái y từ xưa đến nay, cùng những vật dùng trong nghề bán thuốc như cân, tủ thuốc, bảng quảng cáo, khuôn in, hồ lô rượu, ấm trà, bát uống thuốc và bình vôi.

Ở tầng 3, bạn có thể mặc trang phục truyền thống để thành thầy thuốc xưa, bắt mạch, bốc thuốc và chụp ảnh. Bảo tàng chiếu phim tài liệu về lịch sử ngành y học cổ truyền Việt Nam bằng tiếng Việt, Anh, Đức, Pháp và Nga. Tầng trệt có cửa hàng lưu niệm bán trà, rượu, dầu và các loại thuốc y học cổ truyền - dùng thử được trước khi mua.

Thạnh An là xã đảo duy nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, nằm cách trung tâm khoảng 70 km, và muốn tới thì chỉ có một cách: đi đò. Chính câu "qua biển thì phải lụy đò" ấy định hình mọi thứ ở đây, từ nhịp sống, giờ giấc, cho tới cảm giác của khách khi đặt chân lên bờ.

Đảo hút người đến nhờ khung cảnh làng chài bình yên và cánh rừng ngập mặn ngút ngàn. Rừng ngập mặn ở đây rộng khoảng 6.000 ha, chiếm một nửa diện tích tự nhiên của xã, với hệ động thực vật phong phú. Bao quanh xã là bờ kè đá chắn sóng, chỗ đẹp nhất để đi dạo và ngắm biển lúc chiều xuống.

Đời sống tinh thần của người dân gắn với biển. Xã đảo có tục thờ cúng cá Ông, và lễ hội truyền thống mừng công Ngư – Diêm dân diễn ra vào rằm tháng 10 âm lịch hằng năm, được tổ chức long trọng. Đó là dịp cả đảo tụ lại, và cũng là lúc bạn thấy rõ nhất Thạnh An là một cộng đồng nghề biển chứ không phải một điểm nghỉ dưỡng.

Thạnh An gồm ba ấp: Thạnh Bình, Thạnh Hòa và Thiềng Liềng, hiện có khoảng 1.161 hộ với hơn 4.200 nhân khẩu. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính ngày 1/7/2025, Thạnh An là một trong số ít xã của Thành phố được giữ nguyên, không nhập với nơi nào, vì vị trí biệt lập. Đến Thạnh An thì đừng bỏ lỡ ấp Thiềng Liềng cách trung tâm xã gần 7 km, ấp đảo có những cánh đồng muối trắng xóa, núi Giồng Chùa là núi đá duy nhất của Thành phố, và mô hình du lịch cộng đồng do chính người dân làm.

Về đường đi: đò chạy từ bến Tắc Suất ở trung tâm Cần Thạnh, quãng đường khoảng 14,6 km, mất chừng 45 phút. Đò chạy sáu chuyến mỗi ngày, lúc 6h30, 9h, 10h30, 12h, 14h và 17h. Không cần mua vé trước, đăng ký trực tiếp với chủ đò, nhưng nên có mặt trước giờ chạy khoảng 20 phút.

Một lưu ý thật lòng: khi biển động thì việc đi lại rất khó khăn, và chiều tối lúc triều cường dâng, sóng to gió lớn thì càng nguy hiểm hơn. Hãy xem dự báo thời tiết trước khi đi, tính toán để không mắc kẹt, và đừng cố bắt chuyến muộn nếu trời xấu.

Mỗi khi miền Nam vào mùa trái chín, Khu du lịch Văn hóa Suối Tiên lại mở Lễ hội Trái cây Nam Bộ - sự kiện văn hóa, du lịch thường niên của Thành phố Hồ Chí Minh, tổ chức lần đầu năm 2005 cùng đợt với Ngày hội Du lịch Thành phố, Hội chợ Du lịch Quốc tế ITE HCMC và Liên hoan Món ngon Các nước.

Lễ hội giới thiệu nét đặc sắc và sự đa dạng của các chủng loại trái cây vùng sông nước Nam Bộ, đồng thời tôn vinh thành quả lao động của nhà nông ở Thành phố và các tỉnh lân cận. Trong khuôn khổ lễ hội có Hội thi "Trái Ngon An Toàn Nam Bộ" - sân chơi để các nhà vườn giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, khuyến khích áp dụng tiến bộ kỹ thuật và lai tạo giống mới, đồng thời quảng bá thương hiệu trái cây Việt.

Phần được nhiều người chờ nhất lại là Hội thi "Nghệ thuật tạo hình bằng trái cây", tổ chức liên tục từ năm 1997 tới nay. Các nghệ nhân dựng nên những tác phẩm tạo hình tinh xảo từ rất nhiều loại quả khác nhau, mỗi năm một chủ đề - một nghề khéo mà ngoài dịp này khó gặp ở đâu.

Kỳ gần nhất là lần thứ 22, diễn ra từ 31/5 đến 30/8/2026 với chủ đề "Thanh âm dòng phù sa - Dòng chảy nguồn cội - Tiếp nối văn hóa". Chợ trái cây đặc sản quy tụ hàng trăm tấn trái từ đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và duyên hải miền Trung; bên cạnh đó là đường trái cây tạo hình khổng lồ, khu nông nghiệp công nghệ cao với trái cây đạt chuẩn VietGAP, trải nghiệm hái trái và đạp xe tại Suối Tiên Farm. Như vậy tên gọi "tháng 6" trong các ấn phẩm chỉ đúng với thời điểm khai mạc - lễ hội thực tế kéo dài gần trọn mùa hè.

Một điều nên biết trước khi đi: lễ hội nằm trọn trong Khu du lịch Văn hóa Suối Tiên, tức nơi có bán vé vào cổng, và không có vé riêng cho lễ hội. Giá vé cổng thay đổi theo chương trình từng thời điểm nên bạn hãy kiểm tra trên kênh chính thức của khu du lịch trước khi đi. Khu du lịch nằm ở 120 Xa lộ Hà Nội, phường Tăng Nhơn Phú, cách trung tâm thành phố chừng nửa giờ xe.

Cứ khoảng 14 tháng Chạp, khuôn viên Nhà Văn hóa Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh đổi hẳn diện mạo: mai vàng dựng dọc lối đi, cây nêu dựng lên, và hàng chục ông đồ trẻ trải chiếu mực tàu giấy đỏ dọc mặt đường Phạm Ngọc Thạch. Đó là Lễ hội Tết Việt Thành phố Hồ Chí Minh - sự kiện thường niên diễn ra trước và trong dịp Tết cổ truyền, kéo tới khoảng mùng 5 Tết.

Điểm khác của lễ hội này so với các đường hoa là bạn không chỉ xem. Theo cách ban tổ chức nói, du khách được "xem Tết - chơi Tết - ăn Tết" và cả "sắm Tết". Lễ hội tái hiện không gian nhà rường đặc trưng của ba miền Bắc - Trung - Nam và trưng bày mâm cỗ đón Tết cổ truyền; ở khu trải nghiệm ẩm thực, các đầu bếp và nghệ nhân từ ba miền trình diễn món ăn truyền thống của địa phương mình. Khu gian hàng bày trí theo phong cách chợ Việt, bán vật phẩm, hàng hóa và đặc sản của nhiều tỉnh thành.

Nổi tiếng nhất vẫn là Phố ông đồ. Kỳ gần đây có hơn 50 ông đồ trẻ ngồi viết thư pháp dọc đường Phạm Ngọc Thạch và Nguyễn Thị Minh Khai - chữ xin về treo Tết là thứ nhiều gia đình ở thành phố vẫn giữ thói quen mỗi năm. Bên cạnh đó là đờn ca tài tử, nhã nhạc cung đình Huế, ca trù, lân sư rồng, trình diễn thời trang và nghệ thuật truyền thống ba miền; cùng làng nghề truyền thống và hội chợ đặc sản các tỉnh.

Kỳ gần nhất là lần thứ 19, Tết Bính Ngọ 2026, diễn ra từ 1 đến 21/2/2026 với chủ đề "Đẹp xưa trong rạng rỡ hôm nay", có triển lãm linh vật ngựa "Đại mã khai Xuân". Kỳ trước đó, Tết Ất Tỵ 2025, là lần thứ 18, diễn ra 13/1 – 2/2/2025. Cả hai kỳ đều bắt đầu từ 14 tháng Chạp và kết thúc vào mùng 5 Tết, nên bạn có thể lấy mốc âm lịch đó mà tính cho năm mình đi.

Vào cửa miễn phí, và theo thông tin của kỳ 2026 thì lễ hội mở từ 8 giờ sáng tới 10 giờ tối. Đi buổi tối đèn lồng lên đẹp hơn nhưng rất đông, nhất là những ngày giáp Tết; muốn chụp ảnh thong thả thì nên đến vào sáng sớm các ngày trong tuần.

Ở khu trung tâm Cần Thạnh cũ, phía bắc giáp biển Cần Giờ, Lăng Ông Thủy Tướng, còn gọi là Thạnh Phước Lạch hay Hải Thần miếu, là một trong những lăng thờ cá Ông (cá voi) lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh. Lăng thờ Nam Hải Đại Tướng Quân, vị phúc thần của ngư dân vùng biển. Tương truyền, để ghi nhớ công ơn cứu mạng của cá Ông, vua Gia Long đã sắc phong cá Ông là Nam Hải Đại tướng quân; người Cần Giờ gọi thân thuộc là Ông Nam Hải hay Ông Thủy Tướng. Năm 2012, lăng được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Theo Gia Định Thành Thông Chí, từ đầu thế kỷ XIX Cần Giờ đã có miếu thờ cá voi. Theo lời kể của các bô lão, năm 1816 triều đình cho dựng lăng thờ Ông Thủy Tướng Nam Hải trên nền miếu Hải Thần cũ. Năm 1905, sau một cơn bão, miếu được dời đến vị trí gần đó; năm 1914, Vạn trưởng Trương Bá Tố dời ngày cúng Ông từ rằm tháng 3 sang rằm tháng 8 âm lịch, mùa trời yên biển lặng, ngư dân được mùa; đến năm 1952, lăng về vị trí hiện nay.

Lăng theo lối kiến trúc tứ trụ, cách bố trí thờ tự mang nét đặc trưng của đình, miếu Nam Bộ, gồm điện thờ, võ ca, sân khấu hát bội trong ngày lễ, phòng trưng bày và nhà tiếp khách. Trong phòng trưng bày, bộ xương cá Ông dài 12 m được đặt trong tủ kính và thờ cúng nghiêm trang, bên dưới là mô hình ghe cào, ghe chiếc của ngư dân Cần Giờ; xung quanh là ngư cụ xưa và hình ảnh các mùa lễ hội.

Mỗi năm vào dịp rằm tháng Tám âm lịch (phần lễ chính từ ngày 14 đến 16 tháng 8 âm lịch), Lễ hội Nghinh Ông Thủy Tướng, lễ hội truyền thống lớn nhất Cần Giờ, được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013, diễn ra tại lăng và ngoài biển: đoàn nghinh Ông xuất phát từ lăng, xuống bến đò rồi theo ghe ra "tam giang khẩu" làm lễ cúng Ông; trong lăng có lễ Xây Chầu và lễ Đại Bội với hát bội dâng Ông. Ngày thường, du khách có thể nghe người trông coi lăng kể truyền thuyết cá Ông giúp ngư dân trên biển.

Ba ngày 15, 16 và 17 tháng 12 âm lịch - thường rơi vào tháng 1 dương lịch, khi năm cũ sắp hết - đình Cần Thạnh bước vào kỳ lễ lớn duy nhất trong năm. Lễ Kỳ Yên, còn gọi là lễ cầu an, là dịp cả vùng Cần Thạnh tụ về ngôi đình chung: ban nhạc lễ vào chỗ, học trò lễ dâng lễ theo nghi thức cổ truyền, và năm nào cũng có hát bội.

Đình Cần Thạnh được xây dựng vào năm Mậu Dần 1818, làm nơi hội họp và sinh hoạt văn hóa tinh thần của dân làng. Ngày 29 tháng 12 năm Nhâm Tý 1852, đình được vua Tự Đức sắc phong Thành Hoàng Bản Cảnh. Sắc phong ấy hiện vẫn còn: đình lưu giữ hộp đựng sắc phong cùng hai chữ Thần rất lớn cẩn chạm trên gỗ. Vị thần chính được thờ là Thần Thành Hoàng Bản Cảnh; ngoài ra đình còn thờ Tả ban, Hữu ban, Tiên Sư, Tiền hiền, Hậu hiền và Thần Nông.

Về kiến trúc tổng thể, đình gồm năm khối nhà: Võ ca; Tiền điện, Chính điện và Hậu điện chung một khối; Nhà sau; Nhà Khách. Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đình vẫn giữ được nét kiến trúc xưa cùng những hiện vật, di vật có giá trị hàng trăm năm, và trở thành một di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của vùng Cần Giờ. Năm 2006, đình được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Nếu để ý lời cầu trong lễ, bạn sẽ đọc ra chân dung của chính vùng đất này: lễ cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cầu cho nghề nông, nghề đánh bắt thủy hải sản và buôn bán được sung túc phát đạt. Một ngôi đình vừa cầu cho ruộng, vừa cầu cho biển, vừa cầu cho chợ - đúng cách Cần Thạnh sống bao đời.

Ngoài kỳ lễ, đình vẫn mở cửa cho khách ghé xem, theo ấn phẩm của địa phương là từ 8h00 đến 17h00 hằng ngày; giờ này đã có vài năm nên bạn cứ hỏi lại người trông đình cho chắc. Đến đúng dịp Kỳ Yên thì nên tới từ sáng, ăn mặc kín đáo, nhường lối cho ban tế và người trong làng ở khu hành lễ; muốn chụp cận cảnh người đang hành lễ thì hỏi một tiếng trước.

Trong khuôn viên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, tiền thân là Bệnh viện Chợ Quán, bệnh viện xưa nhất ở Sài Gòn, mở cửa đón bệnh nhân từ ngày 13 tháng 2 năm 1861, có một dãy nhà hình chữ U lợp ngói vảy cá. Đó là khu trại giam của bệnh viện, nơi đồng chí Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), hy sinh ngày 6 tháng 9 năm 1931. Năm 1988, khu trại giam được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Khu nhà này lúc đầu không được xây để làm trại giam mà để đáp ứng nhu cầu của bệnh viện, dành cho bệnh nhân tâm thần, nên có các phòng biệt lập và song cửa sắt chắc chắn; về sau nơi đây trở thành chỗ giam giữ những người tù bị bệnh. Ngày 26 tháng 8 năm 1931, đồng chí Trần Phú được đưa từ Khám Lớn Sài Gòn về trại giam này. Trong hai cuộc kháng chiến, nhiều chiến sĩ cách mạng khác như Trần Não, Hà Huy Tập, Trần Bạch Đằng, Nguyễn Văn Trỗi cũng từng bị giam giữ ở đây.

Di tích còn khá nguyên vẹn: tường gạch cao 2,5 m bao quanh, tháp canh nhỏ ở góc, phòng gác lợp ngói móc trước cửa, các phòng giam với bục nằm và cửa gỗ có lưới sắt, cùng mảng ngói vảy cá nguyên bản đã gần 150 năm tuổi. Trên các bức tường vẫn còn rõ những khẩu hiệu đấu tranh. Tượng cố Tổng Bí thư Trần Phú được đặt trong khuôn viên di tích.

Tháng 4 năm 2024, khu trại giam hoàn thành tu bổ giai đoạn 1 theo nguyên trạng và mở cửa đón khách từ ngày 1 đến ngày 10 tháng 5 năm 2024; giai đoạn 2 dự kiến mở rộng khu di tích với Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh và nhà trưng bày. Hiện chưa có thông tin chính thức về lịch mở cửa thường xuyên, vì vậy du khách nên hỏi trước khi đến. Lối vào khu trại giam đi qua cổng bệnh viện; vì đây là bệnh viện đang hoạt động, du khách nên giữ trật tự khi đi qua các khu khám chữa. Nơi đây là một chặng trong tour "Ký ức Sài Gòn – Chợ Lớn", dễ ghép với Hội quán Tuệ Thành và Hội quán Nghĩa An.

Chùa Xá Lợi, còn gọi chùa Phật học Xá Lợi, do Hội Phật học Nam Việt xây dựng để thờ ngọc Xá lợi Phật. Chùa khởi công năm 1956 theo thiết kế của hai kiến trúc sư Trần Văn Đường và Đỗ Bá Vinh, hoàn thành ngày 2 tháng 5 năm 1958. Kiến trúc hiện đại nhưng vẫn nổi bật sắc thái truyền thống: chùa hai tầng trên thửa đất rộng 2.500 m², mái lợp ngói Tây, bên cạnh là tháp chuông bảy tầng cao 32 m.

Chính điện dài 30 m, rộng 15 m, cao gần 9 m, chỉ thờ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni: pho tượng cao 4 m thếp vàng, ngự trên tòa sen hình chữ nhật cao 1,63 m. Dọc hai bên tường là mười bốn bức tranh minh họa cuộc đời Đức Phật, từ lúc Đản sinh đến khi nhập Niết Bàn. Trước điện thờ, đỉnh trầm hình cầu được ba con rồng vươn mình đỡ lấy, xung quanh thêm bốn tượng rồng.

Tháp chuông xây khối vuông, các góc vạt lõm vào nên nhìn như hình bát giác, đầu các góc mái có hoa văn rồng cách điệu. Tầng cao nhất treo đại hồng chung đúc năm 1961 tại làng Dương Biều, Huế, theo mẫu chuông chùa Linh Mụ, nặng 2 tấn, đường kính 1,2 m, cao 1,6 m, quai chuông đúc hình rồng.

Chùa giữ nhiều hiện vật quý do Phật giáo các nước trao tặng: tháp vàng đựng ngọc Xá lợi Phật do danh tăng Tích Lan Narada Mahathera mang sang; pho kinh chữ Pali chép trên lá bối hơn một nghìn năm tuổi do Giáo hội tăng già Tích Lan tặng; tượng đầu Phật bằng đồng đỏ do Phật tử Pakistan tặng; và cây bồ đề trồng từ năm 1958, chiết từ cây bồ đề gốc ở Tích Lan, cũng do Narada Mahathera mang sang.

Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, chùa có vị trí quan trọng: là tòa soạn Tạp chí Từ Quang của Hội Phật học Nam Việt, là giảng đường đầu tiên của Viện Cao đẳng Phật học Sài Gòn (1964 – 1966), là trụ sở Văn phòng II Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ năm 1981 đến 1993, và là nơi chứng kiến tiến trình thống nhất Phật giáo Việt Nam. Năm 2005, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố.

Trên đường Trần Hưng Đạo giữa lòng Chợ Lớn, Đình Minh Hương Gia Thạnh, còn gọi là Minh Hương Hội quán, là một trong những ngôi đình xưa nhất Thành phố, ghi dấu những lớp người Hoa lưu dân đầu tiên đặt chân đến vùng đất mới. Cộng đồng Minh Hương lập làng từ năm 1698; ngôi đình tương truyền được tạo dựng năm Kỷ Dậu 1789 trên vùng Đề Ngạn. Năm 1993, đình được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Chữ "Hương" trong tên đình được hiểu theo hai lớp nghĩa: "hương" là làng, nơi chúa Nguyễn cho người lưu dân lập thành xã Minh Hương, và "hương" là hương khói, thể hiện ý thức giữ gìn hương hỏa tổ tiên. Đình thờ bốn vị thần làng: Ngũ thổ, Ngũ cốc, Đông trù tư lệnh và Bổn cảnh thành hoàng. Hai khám thờ hai bên dành cho các bậc tiền hiền: bên văn là Trịnh Hoài Đức và Ngô Nhân Tịnh, hai trong "Gia Định tam gia"; bên võ là Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh và Trần Thượng Xuyên. Việc đặt một võ tướng Việt và một võ tướng Hoa trong cùng một khám thờ cho thấy lưu dân không chỉ nhớ ơn thủ lĩnh của mình mà còn ghi nhớ người Việt có công khai phá vùng đất.

Khuôn viên đình dài 50 m, rộng 30 m, gồm võ ca, chính điện, sân thiên tỉnh và hậu điện, nơi còn giữ nguyên kiến trúc thế kỷ XVIII. Trong đợt trùng tu năm 1962, chính điện được xây thêm một tầng lầu và lợp kính màu trên mái để lấy sáng. Võ ca treo 21 tấm hoành phi xếp thành năm lớp, quý nhất là bức "Thiện Tục Khả Phong" (tục tốt đáng khen) do vua Tự Đức ban năm thứ 17 (1864). Nhiều câu đối được đục từ một thân gỗ xẻ đôi, chạm nổi đôi rồng nhô cao 10 – 15 cm khỏi mặt gỗ. Hai tấm bia dựng năm 1839 ghi tên 29 người đỗ Tú tài đến Cử nhân ở Gia Định và những người Minh Hương tiêu biểu.

Lễ lớn nhất của đình là lễ Kỳ yên ngày 16 tháng Giêng âm lịch. Đình là một điểm trong tour "Ký ức Sài Gòn – Chợ Lớn", cùng Hội quán Nghĩa An và phố Đông y Hải Thượng Lãn Ông.

Thành lập ngày 11/2/1991 trên cơ sở sáp nhập Bảo tàng Danh Thắng và Bảo tàng Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo, đơn vị mang tên Bảo tàng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ năm 1995. Tòa nhà hiện nay được khởi công xây năm 2011, hoàn thành năm 2015 và mở cửa đón khách từ tháng 7/2020.

Công trình do Tiến sĩ, kiến trúc sư Đỗ Anh Dũng thiết kế, mang dáng một con tàu hướng ra biển, gắn với đặc trưng văn hóa biển của địa phương. Không gian trưng bày được thiết kế như lòng một con thuyền, nơi tám bộ sưu tập cổ vật trục vớt từ vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu kể câu chuyện về hoạt động giao thương trên biển trong quá khứ.

Hệ thống trưng bày thường xuyên gồm hơn 2.500 hiện vật gốc và hình ảnh, giới thiệu lịch sử thiên nhiên, văn hóa và con người Bà Rịa – Vũng Tàu từ thời Tiền – Sơ sử đến nay.

Tầng một giới thiệu thiên nhiên, cư dân, dấu tích khảo cổ và quá trình khẩn hoang, mở đất từ thế kỷ XVII, tầng hai tập trung vào thời kỳ kháng chiến chống Pháp và Mỹ, với hiện vật, hình ảnh và mô hình gắn với Côn Đảo, Địa đạo Long Phước, Minh Đạm, Bình Giã, tầng ba giới thiệu quá trình phát triển sau năm 1975 và bộ sưu tập cổ vật trục vớt từ vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu.

Du khách có thể tham quan Địa đạo Long Phước được phục dựng theo tỷ lệ 1:1, tái hiện hệ thống địa đạo từng được quân dân địa phương sử dụng trong kháng chiến chống Mỹ.

Cần mặc trang phục lịch sự, không hút thuốc và giữ trật tự trong khu vực trưng bày. Mọi hoạt động ghi âm, ghi hình phải được xin ý kiến Giám đốc Bảo tàng. Khách đi đoàn nên đăng ký tham quan theo hướng dẫn của bảo tàng.

Giá vé: 40.000 VNĐ/người; Học sinh, sinh viên, người trên 60 tuổi và một số đối tượng khác: 20.000 VNĐ/người; Miễn phí tham quan đối với người khuyết tật và trẻ em dưới 6 tuổi. Du khách mua trực tiếp tại quầy bán vé hoặc website chính thức của bảo tàng.

Chùa Long Thạnh do Hòa thượng Trí Tâm, húy Tổ Đạt, xây dựng năm 1740, và từng là một trong những ngôi chùa nguy nga, tráng lệ nổi tiếng phía Tây Nam đất Gia Định xưa. Hơn 280 năm với 09 đời trụ trì, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố vào năm 2005.

Giai đoạn rực rỡ nhất về mặt Phật học là từ năm 1878 đến 1915, khi chùa trở thành Trung tâm Hoằng pháp, nơi đào tạo tăng tài nổi tiếng của Phật giáo Nam Kỳ. Nhiều bậc cao tăng uy tín thời ấy, Tổ Long Quang – Đạt Thanh, Hòa thượng Khánh Hòa, Tổ Từ Phong của chùa Giác Hải, Hòa thượng Từ Vân của chùa Hội Khánh, Hòa thượng Như Bằng của chùa Từ Ân, thường về đây cùng Hòa thượng Hoan Hỷ, vị trụ trì lúc bấy giờ, đàm đạo và giảng bài cho các lớp tăng sinh.

Ngôi chùa cũng gắn với nhiều mốc lịch sử của vùng đất. Năm 1885, trong cuộc khởi nghĩa của nông dân 18 thôn vườn trầu do Phan Công Hớn (Quản Hớn) lãnh đạo, Hòa thượng Hoan Hỷ được giao lo lương thực, hậu cần cho nghĩa binh. Năm 1913, chùa là nơi hội họp của tổ chức Thiên Địa Hội. Cuối năm 1945, chính điện được tháo dỡ di dời theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến; tổ đường và nhà giảng sau đó bị đốt, nhiều di vật, cổ vật quý của chùa bị mất, và phải đến năm 1950 chùa mới được tu bổ lại. Trong những năm kháng chiến, chùa là nơi bộ đội Anh Ty đặt sở chỉ huy và tập kết hậu cần, rồi là cơ sở cách mạng của chi bộ xã Tân Tạo.

Năm 2009, chùa được nâng nền, tôn tạo tu bổ nhưng vẫn giữ kiểu dáng kiến trúc chùa Nam Bộ với chính điện, tổ đường, giảng đường và nhà trù. Ngày nay, cổng chùa sơn đỏ mang biển "Chùa Tổ đình Long Thạnh" nằm ngay mặt đường Tỉnh lộ 10, và chùa vẫn là nơi chư tăng về an cư kiết hạ mỗi mùa. Chùa là một điểm dừng trong chương trình "Quận Bình Tân – Sắc màu Bình Tân" do Sở Du lịch giới thiệu, cùng với di tích đình Bình Trị Đông và chùa Huệ Nghiêm.

Lái Thiêu có một mùa mà cả vùng thay đổi nhịp: mùa trái chín. Khi măng cụt, sầu riêng, chôm chôm cùng vào vụ, các nhà vườn quanh đây mở cửa đón khách, và địa phương tổ chức Lễ hội "Lái Thiêu mùa trái chín" - lễ hội văn hóa thường niên gắn với dịp Tết Đoan Ngọ, mùng 5 tháng 5 âm lịch.

Lễ hội được tổ chức tại phường Lái Thiêu và địa bàn lân cận; phường An Phú cũng là một địa bàn tổ chức. Mục đích ban đầu rất rõ ràng: giữ gìn và phát triển thương hiệu vườn cây ăn trái Lái Thiêu, quảng bá nét văn hóa miệt vườn của vùng Thuận An, và đưa các trái cây đặc sản của địa phương - măng cụt, sầu riêng, chôm chôm - đến gần người mua hơn.

Trong không gian lễ hội, du khách tham quan, thưởng thức và mua trái cây tươi tại chỗ, trải nghiệm văn hóa miệt vườn, xem các chương trình biểu diễn nghệ thuật và tham gia những hoạt động giao lưu. Bên cạnh đó là các hoạt động giao lưu văn hóa, ẩm thực và thương mại. Ở những kỳ gần đây, chương trình còn có hội chợ trái cây, trưng bày trái cây tạo hình, gian hàng OCOP và gốm sứ, liên hoan đờn ca tài tử Nam Bộ, giải việt dã và các hội thi ảnh - quy mô mỗi kỳ do ban tổ chức quyết định nên không năm nào giống năm nào.

Một lưu ý thực tế trước khi bạn lên đường: lịch lễ hội không cố định như tên gọi gợi ý. Kỳ năm 2024 diễn ra từ 15 đến 22/6, tức ngay sau Tết Đoan Ngọ, với khu vực trung tâm là Cầu Ngang. Kỳ 2025 được địa phương tính toán lại vì thời tiết ảnh hưởng tới vụ măng cụt, và kỳ giữa năm 2026 đến nay vẫn ở mức dự kiến. Vì vậy hãy tra thông báo của địa phương cho năm bạn đi, thay vì tin vào một mốc ngày cố định.

Nếu đi vào đúng mùa nhưng không trúng lễ hội, vùng vườn Lái Thiêu vẫn đáng ghé. Mùa trái chín ở đây thường vào khoảng giữa năm; nhà vườn bán tại chỗ, và món gỏi gà măng cụt - làm từ măng cụt xanh - là thứ chỉ gặp đúng mùa này.

Trong một con hẻm nhỏ đường Ngô Gia Tự là căn nhà gỗ vách ván rộng 62 m² mang một bí mật dưới lòng đất: "Hầm B", cơ sở in ấn của Hội ủng hộ Vệ quốc đoàn thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Căn nhà ngày ấy được ngăn đôi, một bên để ở và in tài liệu bí mật phía dưới, một bên là cơ sở làm đàn để che mắt người ngoài, xung quanh rào tre.

Căn hầm được đào từ ngày 3 tháng 2 đến ngày 19 tháng 5 năm 1952. Hầm chính dài 3,5 m, rộng 3,2 m, cao 1,7 m, nóc dày 1,7 m, tường và nền trát xi măng chống thấm. Cách hầm 2 m là một giếng nước; dưới miệng giếng nửa mét có lỗ thông hơi đường kính 10 cm đưa không khí vào hầm. Lối xuống là một ngăn tủ gỗ treo đầy quần áo. Phía trên hầm chính còn có một hầm phụ đào ngược lên để đánh lạc hướng, nối với hầm chính bằng một địa đạo ngắn vừa một người chui lọt, nắp địa đạo che bằng kệ sách.

Từ tháng 2 năm 1952 đến tháng 7 năm 1954, đây là văn phòng B của Hội ủng hộ Vệ quốc đoàn và Trung đoàn Đồng Nai. Hội viên thay phiên nhau nghe đài "Tiếng nói Việt Nam", "Tiếng nói Nam Bộ kháng chiến", biên tập lại rồi in ronéo thành truyền đơn gửi đi khắp nơi. Từ tháng 8 năm 1954, nơi này trở thành Ban ấn loát của Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, in các nghị quyết kêu gọi thi hành Hiệp định Genève. Cơ sở bị lộ vào cuối năm 1957; sau năm 1975, căn hầm được trùng tu để bảo tồn.

Năm 1988, nơi đây được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Hôm nay, hầm chính vẫn đặt máy in ronéo Gestetner, máy đánh chữ, radio, đèn và hệ thống báo động bằng đèn chớp tắt. Khoảnh khắc đáng nhớ nhất là khi mở cánh tủ gỗ, đẩy miếng chắn sang bên và thấy một cầu thang tối dẫn xuống lòng đất.

Di tích nằm trong khu dân cư, có người trông coi, và thường được ghé thăm trong tour về nguồn "Quận 10 – Nơi lịch sử ghi dấu". Chưa có giờ mở cửa công bố, nên liên hệ trước hoặc đi theo tour.

Trên một giồng đất đỏ giữa rừng ngập mặn Cần Giờ là di chỉ khảo cổ Giồng Cá Vồ, có niên đại cách nay trên 2.000 năm, được xếp hạng Di tích khảo cổ học cấp quốc gia năm 2000. Nơi đây vừa là di chỉ cư trú có tầng văn hóa lâu đời, vừa là một khu mộ táng phong phú, mang dấu tích văn hóa Sa Huỳnh và Óc Eo.

Di chỉ được phát hiện năm 1993, khai quật lần đầu năm 1994 và thám sát năm 2018. Khu vực trung tâm rộng 7.000 m², nằm trên giồng đất cao hơn xung quanh khoảng 1,5 m, cách bờ tả ngạn sông Hà Thanh, một nhánh của sông Dinh Bà, chừng 100 m, được bao quanh bởi sông rạch và rừng ngập mặn. Toàn khu theo hồ sơ khoanh vùng bảo vệ năm 2000 rộng 29.000 m².

Chỉ với hơn 200 m² khai quật, các nhà khảo cổ đã tìm thấy 224 mộ chum và 15 mộ đất. Người xưa ở đây được an táng trong chum theo tư thế ngồi bó gối, một tục táng đặc biệt của vùng đất ngập mặn, và di cốt được bảo tồn khá tốt, có niên đại khoảng 2.300 năm. Chum táng ở Giồng Cá Vồ có hai loại, cả hai đều chưa thấy ở bất kỳ di tích mộ chum nào khác đã biết ở Đông Nam Á.

Đồ tùy táng rất phong phú: gốm mang phong cách văn hóa Đồng Nai và Sa Huỳnh; khuyên tai hai đầu thú, khuyên tai ba mấu; vòng đá, hạt chuỗi mã não; trang sức vàng, đồng, thủy tinh, vỏ nhuyễn thể; lưỡi câu, lao, rìu kim loại; và cả cà ràng, bếp lò gốm quen thuộc của cư dân sông nước Nam Bộ. Tất cả là dấu vết của một cảng thị sơ khai ở "cửa ngõ mặt tiền" Cần Giờ, trên luồng giao thương, di cư trên biển Đông hơn 2.000 năm trước.

Lưu ý trước khi đi: di chỉ hiện chưa có nhà trưng bày hay lối tham quan cho khách lẻ, và theo ấn phẩm của huyện Cần Giờ cũ thì chỉ đón các đoàn nghiên cứu. Nên xem Giồng Cá Vồ như một câu chuyện nền của vùng đất Cần Giờ khi đi các điểm khác trong tuyến văn hóa – lịch sử như Lăng Ông Thủy Tướng hay Khu căn cứ Rừng Sác.

Lăng Võ Tánh là một công trình mang đậm đặc trưng kiến trúc mộ cổ Nam Bộ đầu thế kỷ XIX ngay giữa quận Phú Nhuận cũ. Năm 1802, theo lời thỉnh cầu của dân Gia Định, vua Gia Long ra sắc chỉ lập miếu thờ và lăng mộ Võ Tánh tại thôn Phú Nhuận để dân chúng xa gần tiện việc cúng lễ. Cổng tam quan được xây thêm năm 1951; năm 2006 – 2007, đền và mộ được trùng tu, khuôn viên quy hoạch lại. Ngày 30 tháng 12 năm 2019, lăng được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố, và từ tháng 6 năm 2020 chính thức mở cửa đón khách tham quan.

Võ Tánh quê gốc ở huyện Phước An, trấn Biên Hòa, sau dời về huyện Bình Dương thuộc Phiên Trấn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh). Chưa đầy 20 tuổi, ông đã chiêu mộ nghĩa quân lập đạo quân Kiến Hòa (Gò Công ngày nay); từ năm 1788 ông theo Nguyễn Ánh, năm 1799 được giao trấn giữ thành Bình Định, và mất năm 1801 khi mới ngoài 30 tuổi. Vua Gia Long truy tặng ông tước Quận Công; đời Minh Mạng truy phong Hoài Quốc Công, nên người đời sau quen gọi là Võ Quốc Công.

Lăng xây bằng hợp chất và gạch, thành phần chủ yếu là hợp chất ô dước; mộ dài 16 m, rộng nhất 12 m, cao nhất khoảng 3 m, có đủ các bộ phận của một ngôi mộ cổ: bình phong tiền, trụ cổng, sân thờ, bệ thờ, nấm mộ, bình phong hậu và tường bao. Toàn khu xây kiên cố, không cầu kỳ, đường nét thẳng góc. Điểm nhấn là bình phong hậu đắp nổi hình chim đang bay giữa vòng mây cuộn, hai bên tường hậu đắp rồng cách điệu với nét đắp sâu, sắc sảo mà mềm mại.

Đền thờ Võ Tánh dựng theo lối đình làng Nam Bộ, còn lưu giữ hoành phi, câu đối, bao lam có giá trị; bao quanh đền và lăng là sân vườn rộng, thoáng mát với nhiều hoa và cây kiểng. Lăng nằm trong chương trình "Một vòng Phú Nhuận, cảm nhận bình yên nơi đô thị nhộn nhịp", dễ ghép với Đình Phú Nhuận và phố ẩm thực Phan Xích Long.

Trong Công viên Lịch sử – Văn hóa Dân tộc ở phường Long Bình, Đền tưởng niệm các Vua Hùng là một trong hai công trình lịch sử – văn hóa đã được xây dựng tại đây, cùng với Đền thờ Đức Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh. Đền khởi công ngày 21 tháng 4 năm 2002 và khánh thành ngày 4 tháng 4 năm 2009, tọa lạc trên một ngọn đồi cao 21 m, nơi được xem là có độ cao cao nhất Thành phố.

Với diện tích xây dựng hơn 5.000 m², ngôi đền mang phong cách kiến trúc hiện đại, phóng khoáng của người Nam Bộ: cả công trình là hình chim Lạc cách điệu đang vươn cánh bay về phương Bắc, gửi gắm tấm lòng của những người con phương Nam hướng về Quốc tổ và cội nguồn dân tộc. Đền gồm ba phần: sân lễ, sân vọng và sân hội. Sân lễ là không gian chính với chín gian thờ, Quốc tổ Hùng Vương, Lạc Hầu, Lạc Tướng, An Dương Vương, Trưng Nữ Vương, Tản Viên Sơn Thánh, Phù Đổng Thiên Vương và hai gian thờ Lạc Dân. Ở hai góc sân vọng, 54 cột đá xếp thành hình bàn tay ôm lấy nhà trống đồng bên dưới, tượng trưng cho 54 dân tộc Việt Nam đoàn kết, đùm bọc nhau. Sân hội phía dưới là nơi diễn ra các hoạt động lễ hội.

Trong khuôn viên có phòng trưng bày gần 200 m² với hình ảnh, tư liệu, hiện vật, sa bàn và mô hình về quy hoạch công viên, về thời đại Hùng Vương và nền văn hóa Đông Sơn, cùng các địa danh thờ Quốc tổ, nổi bật là quần thể Đền Hùng ở Phú Thọ. Du khách có thể đi qua Quảng trường, Nghi Môn, Đường Tre và Nhà Văn bia trước khi lên đền.

Đền là nơi Thành phố tổ chức Lễ Giỗ Quốc Tổ hằng năm vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, gồm phần Lễ theo nghi thức truyền thống và phần Hội với hội trại "Tự hào Nòi giống Tiên Rồng", thi gói và nấu bánh chưng, biểu diễn nghệ thuật, trò chơi dân gian, trưng bày thư pháp, tôn vinh "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương", di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Có những nơi người ta đến để ăn một bữa ngon, và có những nơi người ta đến để lòng mình chậm lại. Bến Thời Gian – Harbour of Time thuộc về vế thứ hai.

Bến Thời Gian là chương mới trong hành trình 20 năm của nhà hàng Tuấn & Tú, địa chỉ vốn được biết đến với những công thức gìn giữ ký ức gian bếp Hà Nội xưa. Cùng đồng hành vận hành là Vietnam Legacy Business Center (VLBC), đơn vị nghiên cứu và ứng dụng văn hóa Việt trong kinh doanh bền vững.

Sự kết hợp này định hình nên tính cách của Bến: một điểm đến nơi kiến trúc, ẩm thực và nghệ thuật hòa quyện, chứ không đơn thuần là một nhà hàng.

Buổi tối ở đây được chăm chút như một nghi lễ nhỏ: Ánh hoa đăng trên mặt nước, hương trầm thoảng nhẹ, âm thanh dìu dịu, và những món ăn theo mùa do người bếp Phủ đệ chế biến công phu.

Mỗi dịp mang một sắc thái riêng: Đêm rằm gợi tinh thần thiền, tĩnh, thanh; sáng cuối tuần lại đưa thực khách về hương vị thân quen của Phố Hàng Hà Nội xưa. Điểm nhấn của trải nghiệm là những mâm tiệc tinh tuyển: nguyên liệu theo mùa, chế biến cầu kỳ nhưng thanh nhẹ, đúng tinh thần ẩm thực Việt mà Tuấn & Tú theo đuổi từ ngày đầu.

Bến Thời Gian còn duy trì các chương trình nghệ thuật định kỳ, nơi vẻ đẹp lịch sử và văn hóa Việt được tái hiện qua điệu múa, âm nhạc và ánh sáng.

Không gian cũng thường xuyên đón các đoàn văn hóa du lịch, nghệ sĩ quốc tế và đối tác nước ngoài muốn tiếp cận văn hóa Việt ở chuẩn mực cao, với các hình thức tiếp tân, chiêu đãi và không gian riêng tư cho đối thoại, kết nối.

Khách nên đến sớm đón hoàng hôn bên sông với một ly rượu, ở lại xem một buổi diễn, hoặc chọn sáng cuối tuần để bắt đầu ngày bằng tách trà và hương vị phố cổ. Bến cách chợ Bến Thành khoảng 20 phút đi xe, nên đặt bàn trước để có trải nghiệm trọn vẹn nhất.

Trên đường Thống Nhất, Đình Thông Tây Hội được ấn phẩm du lịch của Thành phố giới thiệu là "ngôi đình cổ nhất vùng đất Gia Định". Theo ấn phẩm, đình được xây dựng khoảng năm 1698 ở làng Hạnh Thông, do lưu dân miền Trung vào khẩn hoang dựng lên. Năm 1944, hai làng Hạnh Thông Tây và An Hội sáp nhập, đình trở thành nơi thờ chung và mang tên Thông Tây Hội. Qua hai lần trùng tu lớn năm 1896 và 1927, đình vẫn giữ gần như nguyên vẹn cấu trúc và vật liệu của một ngôi đình cổ Nam Bộ thế kỷ XVIII – XIX. Năm 1998, đình được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Đình có hình chữ "đinh" với hai trục song song: trục chính gồm võ ca, tiền điện, trung điện, chính điện; trục phụ là nhà Hội sở. Nét độc đáo nhất nằm ở chính điện: hai tòa nhà tứ trụ có mái ghép trùng nhau theo kiểu "trùng thiềm điệp ốc", trên nóc là tượng "lưỡng long tranh châu" bằng gốm men xanh. Trước chính điện có ba án gỗ vuông chân quỳ khảm trai hình chim, hoa; ở giữa là bàn thờ Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh (làm năm 1927) chạm rồng chầu mặt trời, và trang thờ Thần chạm đề tài "lưỡng long triều nguyệt".

Đình lưu giữ nhiều hoành phi, câu đối chữ Hán niên đại 1881 – 1906, trong đó có những bức tiêu biểu của các di tích kiến trúc nghệ thuật Thành phố như "Kính như tại" (1881) và "Chung linh dục tú" (1906) ở chính điện, cùng "Quốc thái dân an" và "Ân quang phổ chiếu" (1931) trong miếu Bà Chúa Xứ. Vị thần chính được thờ là Đông Chinh Vương và Dực Thánh Vương, hai hoàng tử con vua Lý Thái Tổ.

Lễ Kỳ yên (lễ cầu an) diễn ra ngày 14 và 15 tháng 8 âm lịch với các nghi thức khai môn, trình lễ, cầu an và chánh lễ. Đình nằm trong chương trình du lịch "Vòng quanh Gò Vấp với những điều cổ xưa và hấp dẫn", cùng Phù Châu cổ miếu và Nhà thờ Hạnh Thông Tây.

Dưới nền một căn nhà trên đường Ba Tháng Hai là căn hầm của đơn vị "Bảo đảm" mang bí danh J9/T700 thuộc Biệt động thành. Giữa năm 1964, đơn vị tìm và quyết định mua căn nhà này vì vị trí phù hợp: nằm đối diện cơ quan Viện trợ Quân sự Mỹ, cách Biệt khu Thủ đô khoảng 800 – 1.000 m đường chim bay. Bà Nguyễn Thị Cúc, cán bộ giao liên, trinh sát của J9/T700, đứng tên mua nhà, một phần bằng tài sản gia đình, một phần vay thêm của bà con. Chồng bà, ông Đỗ Văn Căn (Ba Mủ), đưa gia đình về ở, mở cơ sở ép đế giày bằng mủ cao su làm vỏ bọc, và bí mật đào hầm dưới nền nhà.

Sau 25 đêm, tháng 5 năm 1965 căn hầm hoàn thành: ngang 1,8 m, dài 2,2 m, sâu 1,7 m, xây gạch, tô xi măng. Nắp hầm chỉ 0,4 × 0,6 m, gồm hai miếng gạch khớp khít miệng hầm; phía trên, một bộ salon ở phòng khách được đặt ngay trên nắp để che giấu, còn phía sau là chỗ ép đế giày.

Từ tháng 7 năm 1965, ba chuyến hàng được đưa về cất giấu, gồm thuốc nổ, súng, đạn, lựu đạn và quân trang. Giữa năm 1967, ông Căn còn chuẩn bị thuốc và bông băng cứu thương với số lượng lớn cất sẵn dưới hầm cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Suốt mười năm, từ tháng 7 năm 1965 đến ngày 30 tháng 4 năm 1975, kho vũ khí nằm sát nhiều cơ quan quân sự mà không bị lộ.

Năm 1988, căn hầm được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Hôm nay, trong nhà vẫn giữ dụng cụ ép đế giày và các khuôn ép, bộ salon, cùng hiện vật và nhiều hình ảnh, tư liệu trên tường.

Năm 2014, gia đình được bố trí nơi ở mới và di tích được bàn giao để mở cho khách tham quan; nay do Ủy ban nhân dân phường Vườn Lài quản lý. Hầm nằm trong tour liên quận "Biệt động Sài Gòn – Những căn hầm huyền thoại" ra mắt cuối năm 2024. Chưa có giờ mở cửa công bố, nên liên hệ trước hoặc đi theo tour.

Nằm trên đường Nguyễn An Ninh, Nghĩa trang Hàng Dương là nơi yên nghỉ của các chiến sĩ cách mạng kiên trung đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc tại Côn Đảo. Nghĩa trang gắn với Khu di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Côn Đảo, được Thủ tướng Chính phủ công nhận ngày 10 tháng 5 năm 2012.

Khuôn viên nghĩa trang rộng gần 20 ha, chia làm bốn khu. Khu A là nơi an nghỉ của Cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong và chí sĩ yêu nước Nguyễn An Ninh; khu B của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu và ông Lưu Chí Hiếu; khu C của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Lê Văn Việt; khu D là nơi quy tập các phần mộ từ nghĩa trang Hàng Keo, Hòn Cau, trong đó có Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Thời. Từ năm 1992, nghĩa trang được trùng tu, tôn tạo và trở thành nơi quy tập các anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ cách mạng và người yêu nước đã hy sinh tại Côn Đảo.

Hệ thống công trình tưởng niệm gồm khu hành lễ với tượng đài chính và phù điêu lịch sử Côn Đảo; khu vườn đá với phù điêu Bất Khuất, tượng Thủy chung và tượng Hy vọng. Phía trước nghĩa trang là Đền thờ Côn Đảo, nơi tưởng nhớ các bậc tiền nhân, các anh hùng liệt sĩ và đồng bào đã hy sinh cho độc lập, tự do.

Nghĩa trang thường là chặng đầu của tuyến tham quan Nghĩa trang Hàng Dương – Đền thờ Côn Đảo – Miếu Bà Phi Yến – chùa Núi Một. Từ tháng 1 năm 2026, trục đường Nguyễn An Ninh dẫn vào nghĩa trang có thêm "Đường cờ Tổ quốc – Đường hoa Côn Đảo". Khi đến viếng, du khách nên mặc trang phục lịch sự, giữ im lặng, không mang theo thú cưng, không dùng túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần và không đốt vàng mã; không mua hàng của người bán rong quanh khu di tích. Các đoàn muốn tổ chức lễ viếng nên đăng ký trước một buổi với ban quản lý.

Dinh Độc Lập, còn được gọi là Hội trường Thống Nhất, là một trong những chứng tích lịch sử quan trọng nhất của Thành phố Hồ Chí Minh. Trên nền Dinh Norodom được xây dựng từ thời Pháp thuộc, công trình hiện nay do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế, khởi công năm 1962 và hoàn thành năm 1966, đánh dấu sự chuyển mình từ kiến trúc thuộc địa sang một công trình hiện đại mang bản sắc Việt. Qua nhiều thời kỳ, nơi đây từng là dinh của Thống đốc Nam Kỳ, trụ sở của Toàn quyền Đông Dương, dinh tổng thống và trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Đây cũng là một trong những tác phẩm tiêu biểu của kiến trúc hiện đại Việt Nam thế kỷ XX, nổi bật với sự kết hợp giữa tư duy kiến trúc hiện đại và triết lý phương Đông. Mặt bằng dinh được tổ chức theo hình chữ Cát (吉), cùng hệ thống biểu tượng chữ Vương, Khẩu, Tam và các chi tiết rèm hoa đá lấy cảm hứng từ kiến trúc truyền thống, vừa tạo dấu ấn thẩm mỹ vừa thích ứng với khí hậu nhiệt đới.

Đặc biệt, vào lúc 11 giờ trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, hai chiếc xe tăng mang số hiệu 843 và 390 thuộc Lữ đoàn 203, Quân đoàn 2 của Quân Giải phóng đã húc đổ cổng Dinh Độc Lập. Bộ Tổng tham mưu ngụy và tướng Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện, cờ đỏ sao vàng tung bay trên nóc dinh, Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng và đất nước hoàn toàn thống nhất. Năm 2009, di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, trở thành nơi giao thoa giữa lịch sử, kiến trúc và ký ức của dân tộc.

Giá vé tham quan hiện tại, áp dụng từ ngày 1 tháng 8 năm 2025, khoảng 40.000 đồng cho người lớn và 20.000 đồng cho học sinh, sinh viên, trẻ dưới 6 tuổi được miễn phí; du khách nên kiểm tra lại thông tin giá vé trước khi đến vì có thể thay đổi theo thời gian.

Đi dọc bờ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, giữa những dãy nhà phố quen thuộc, bỗng gặp một khối màu vàng cam với ba ngọn tháp nhọn vút lên. Đó là Chantarangsay, trong tiếng Khmer nghĩa là "Ánh trăng", ngôi chùa Khmer đầu tiên ở Thành phố Hồ Chí Minh, dựng năm 1946.

Chùa thuộc hệ phái Phật giáo Nam Tông, đặc trưng trong văn hóa tín ngưỡng của người Khmer Tây Nam Bộ. Ở Thành phố có những ngôi chùa Việt theo Phật giáo Đại thừa và chùa Khmer theo Phật giáo Tiểu thừa; sự khác biệt trong kiến trúc nhận ra rất dễ, chùa Khmer nổi bật với sắc vàng và tháp nhọn cao vút, như có thể thấy ở chùa Bửu Long, Candaransi hay chùa Pothiwong.

Chánh điện hướng chính Đông, kết cấu hai tầng với cầu thang ở cả trước và sau. Ba tầng mái chồng lên nhau, trên đỉnh là ba ngọn tháp kiểu Angkor tượng trưng cho Tam bảo, mỗi tháp tám cấp tượng trưng cho Bát chính đạo. Bàn thờ Phật bố cục năm cấp với phù điêu năm vị Phật hiền kiếp. Khắp nơi là hoa văn Khmer Nam Bộ: rắn Naga uốn trên mái, chim thần Krut, tượng chằn canh cửa, hoa sen. Khuôn viên khoảng 4.500 m² gồm chánh điện, sala, tháp cốt, cột cờ và tăng xá.

Nếu bạn muốn thấy chùa đông và sống động nhất thì đi vào dịp lễ. Tết Chol Chnam Thmay diễn ra trung tuần tháng 4 dương lịch trong ba ngày, ngày cuối có lễ tắm Phật. Sene Dolta rơi vào khoảng tháng 9 dương lịch. Ok Om Bok, lễ cúng trăng, vào rằm tháng 10 âm lịch, khoảng tháng 11, với cốm dẹp và đèn hoa đăng. Ngoài ra còn lễ Dâng y Kathina và lễ Phật đản rằm tháng 4 âm lịch.

Chùa là điểm tham quan trong hai chương trình du lịch đặc trưng của Quận 3 cũ: "Lái Vespa khám phá Quận 3 đa sắc màu" và "Du ngoạn sử xanh", cả hai đều ghép với tour đường thủy nội đô trên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Người Phú Nhuận quen gọi đây là chùa bà Đầm. Chùa do bà Lý Thị Ly, vợ một công chức người Pháp, khởi lập vào thời Pháp thuộc, nên có cái tên dân gian ấy; tên khác của chùa là Lý Dương Sanh Tự. Vị trụ trì đầu tiên là Hòa thượng Thích Thiện Tòng.

Năm 1941, Hòa thượng Thích Thiện Tòng tham gia hoạt động cách mạng cùng lực lượng Thanh niên Tiền Phong, dân quân kháng chiến do Phạm Ngọc Thạch lãnh đạo; việc bại lộ, chùa bị đốt. Năm 1942, bà Ly cho xây lại ngôi chùa mới và mời ni sư Thích Nữ Như Đức (nhũ danh Hồ Thị Ân) về trụ trì. Tại đây, ni sư cùng bà Thái Thị Nhạn, Hội trưởng Hội Phụ nữ Cứu quốc Sài Gòn – Chợ Lớn, tổ chức rải truyền đơn giải thích bản tạm ước ngày 6/3/1946 và vận động quần chúng góp sức nuôi quân ở các căn cứ An Phú Đông, Bưng Sáu Xã.

Trong kháng chiến chống Mỹ, chùa là nơi tập hợp Phật tử và quần chúng yêu nước tham gia phong trào đấu tranh của Phật giáo Sài Gòn năm 1963; khu giảng đường nối sau Tổ đường là nơi họp bàn kế hoạch xuống đường mùa hè năm ấy. Chùa còn là trạm giao liên đưa cán bộ ra khu và đón cán bộ về nội thành. Năm 2007, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố.

Kiến trúc hôm nay đã khác xưa. Chính điện chia ba gian, có hai hàng cột đá, mái lợp ngói, diềm mái trang trí gốm men xanh lưu ly. Gian giữa thờ Phật Thích Ca, A Nan, Ca Diếp, Quan Âm Bồ Tát, Thích Ca Sơ Sinh; hai gian bên thờ Quan Âm Nam Hải, Địa Tạng Vương Bồ Tát và bàn thờ Anh hùng liệt sĩ. Cách chùa không xa, ở số 49 cũng trên đường Phan Xích Long, là Khu mộ Nhà họ Lý, nơi an vị bà Lý Chánh Từ và bà Lý Thị Ly, với hai ngôi mộ đá, một mộ tháp và một mộ hình chữ nhật giật cấp, mang đặc trưng mộ cổ Nam Bộ, niên đại khoảng cuối thế kỷ XIX.

Cách chợ Bến Thành vài bước về hướng Tây, Đền Mariamman, còn gọi là Đền Sri Mariamman hay "chùa Bà Ấn", là ngôi đền nổi tiếng nhất trong ba ngôi đền Hindu của Thành phố Hồ Chí Minh. Đền do cộng đồng người Ấn sinh sống quanh chợ Bến Thành dựng nên từ hơn một thế kỷ trước; năm 1958, đền được xây lại như hiện nay trên diện tích khoảng 1.000 m². Tháng 3 năm 2025, đền được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Theo tín ngưỡng của người Ấn, Mariamman là hóa thân của Parvathy, mẹ của vũ trụ, nữ thần mưa, phù hộ mùa màng bội thu và đất đai màu mỡ; người dân đến đây cầu bình an, gia đình, con cái. Dù là đền Hindu, nơi đây được nhiều người Việt thân thuộc gọi là "chùa Bà".

Mặt trước đền có một cổng chính và hai cổng phụ; trên cổng chính là tháp bảy tầng trang trí tượng thần Ganesha, thần Murugan, thiên thần và vũ nữ. Điện thờ đặt giữa khuôn viên, cao hơn mặt đất khoảng 0,5 m, bao quanh là ba dãy nhà hình chữ U với 19 tượng thần đặt trong các ô tròn. Phía sau điện là ba tháp thờ bằng đá: tháp giữa thờ nữ thần Mariamman, hai bên thờ nam thần Madurai Veeran và nữ thần Pechiamman. Trước điện, bên trái lối vào là tượng sư tử Simma Vahanam, mỗi dịp lễ hội, tượng thần Mariamman được đặt lên lưng sư tử để rước kiệu. Về đêm, tường đỏ và tháp cổng nhiều màu được chiếu sáng nổi bật giữa phố.

Mỗi ngày đền có lễ dâng lửa; sáng thứ Sáu và ngày 11, 15 âm lịch hằng tháng, lễ cúng trang trọng hơn với sự tham dự của người Việt gốc Ấn và người Ấn đang sống, làm việc tại Việt Nam. Lễ hội lớn nhất là lễ Vía Bà với nghi thức rước kiệu quanh các con phố gần đền, ngoài ra còn lễ hội Ánh sáng Divali. Đền khuyến khích mỗi người chỉ thắp một cây nhang.

Nằm trên cù lao Long Phước, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30 km, mở cửa từ ngày 22/1/2014, đây là bảo tàng ngoài công lập do nhà thiết kế Sỹ Hoàng gây dựng.

Trong khuôn viên khoảng 20.000 m² bảo tàng có các khu vực gồm nhà gỗ truyền thống, nhà từ đường thờ tổ nghề may và khu nhà mang phong cách nhà rường Quảng Nam. Bảo tàng hiện do bà Huỳnh Ngọc Vân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, điều hành.

Bảo tàng hiện lưu giữ hơn 300 mẫu áo dài, được trưng bày theo dòng thời gian và gắn với câu chuyện của những nhân vật cụ thể. Bộ sưu tập giới thiệu quá trình biến đổi của áo dài qua nhiều giai đoạn, từ áo tứ thân, áo ngũ thân đến áo Lemur, áo Raglan và Miniraglan.

Bên cạnh đó là những chiếc áo từng thuộc về các nhân vật như bà Nguyễn Thị Định, bà Tôn Nữ Thị Ninh, NSƯT Thành Lộc, NSND Kim Xuân và Hoa hậu H'Hen Niê. Một số chuyên đề còn kết hợp áo dài với các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam được UNESCO ghi danh.

Du khách có thể trải nghiệm mặc áo dài và chụp ảnh trong không gian nhà vườn, và tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa vào dịp đặc biệt. Với các hoạt động trải nghiệm, chụp ảnh hoặc sử dụng dịch vụ tại bảo tàng, nên kiểm tra quy định, chi phí tại thời điểm tham quan và giữ gìn vệ sinh chung.

Bảo tàng có các khu vực trưng bày hiện vật và không gian sinh hoạt văn hóa, du khách nên giữ gìn hiện vật, không tự ý chạm vào các hiện vật trưng bày và tuân thủ hướng dẫn của bảo tàng khi chụp ảnh.

Giá vé tham khảo: 50.000 VNĐ/người; Học sinh, sinh viên (có thẻ) và trẻ em: 30.000 VNĐ/người. Miễn phí tham quan đối với trẻ dưới 2 tuổi và người khuyết tật, mua vé trực tiếp tại cổng bảo tàng.

Thành lập từ năm 1976, sau đó được xây dựng trụ sở mới tại địa chỉ hiện nay và khánh thành ngày 22/12/2004. Qua quá trình sưu tầm, bảo quản và nghiên cứu, bảo tàng trở thành nơi giới thiệu tương đối toàn diện lịch sử và văn hóa của vùng đất Bình Dương (cũ).

Không gian trưng bày khoảng 2.000 m², giới thiệu lịch sử Bình Dương qua 8 chuyên đề, từ lịch sử tự nhiên, thời tiền sử, quá trình khai phá lập làng đến các giai đoạn kháng chiến, phát triển và hội nhập.

Đặc biệt, có một chuyên đề riêng giới thiệu các ngành nghề truyền thống, giúp du khách tìm hiểu thêm về đời sống và hoạt động sản xuất của cư dân địa phương.

Bảo tàng hiện lưu giữ 3 bảo vật quốc gia gồm Tượng động vật Dốc Chùa, Mộ chum gỗ nắp trống đồng Phú Chánh và Bộ dụng cụ dệt gỗ Phú Chánh. Ngoài nhà, khu trưng bày hiện vật khối lớn giới thiệu các phương tiện, khí tài như máy bay trực thăng, xe tăng và súng thần công.

Tượng động vật Dốc Chùa là dấu tích của cư dân cổ ở Đông Nam Bộ với từ hơn 2.000 năm trước. đối với Mộ chum gắn với một phát hiện quan trọng tại vùng đất Bình Dương. Ngoài ra bảo tàng lưu trữ bộ dụng cụ dệt 23 hiện vật bằng gỗ. Từ khảo cổ, các làng nghề đến những năm tháng chiến tranh, bảo tàng kể câu chuyện về vùng đất này qua nhiều lớp lịch sử.

Bảo tàng có cả không gian trong nhà và khu ngoài trời, vì vậy nên dành đủ thời gian nếu muốn tham quan toàn bộ. Tùy từng đợt trưng bày, bảo tàng có thể tổ chức các hoạt động thực hành như làm gốm, làm guốc và bánh tráng, giúp du khách trực tiếp tìm hiểu nghề truyền thống thay vì chỉ quan sát hiện vật.

Bảo tàng miễn phí tham quan, nên liên hệ trước nếu có nhu cầu đến tham quan vào thứ Bảy và Chủ Nhật.

Căn nhà số 91 Phạm Văn Chí trông như bao căn nhà phố khác ở Chợ Lớn, nhưng từng là một cơ sở bí mật của Thành ủy Sài Gòn – Gia Định. Chủ nhà là ông Lưu Vinh (còn gọi Lưu Vinh Phong), một doanh nhân người Hoa, tham gia Hoa kiều Giải phóng Liên hiệp Hội từ năm 1949. Việc sản xuất kinh doanh vừa là kế sinh nhai, vừa là bình phong để ông xây dựng cơ sở, vận động tài chính, tiếp tế thuốc men cho Ban Hoa vận T4.

Điều khiến nơi này đặc biệt là vị trí: căn nhà nằm ngay trước mặt bót cảnh sát Quận 6 và bên hông Tòa Hành chính Quận 6 thời đó. Vậy mà ông Lưu Vinh vẫn xây hai hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, theo ý tưởng "nơi nguy hiểm nhất cũng là nơi an toàn nhất": một hầm dưới gầm bếp rộng 2 m², miệng hầm là chỗ để củi; một hầm trên gác lửng, kẹp giữa hai tấm vách ngăn tường, chỉ rộng 0,54 m², đủ chỗ cho hai người.

Nơi đây từng che giấu nhiều cán bộ như Trần Bạch Đằng, Nghị Đoàn (Sáu Lâm), Ngô Liên, Lâm Tư Quang (Ba Toàn), Trần Văn Tựu. Từ cuối năm 1968 đến năm 1975, căn nhà là nơi ở và làm việc của ông Trần Bạch Đằng, và cả ông Mai Chí Thọ cùng một số cán bộ lãnh đạo Ban Hoa vận. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, ông Lưu Vinh hiến căn nhà cho Nhà nước.

Ngày 27 tháng 4 năm 1997, căn nhà chính thức mang tên Nhà Truyền thống cách mạng người Hoa Thành phố Hồ Chí Minh, kể về truyền thống của đồng bào người Hoa qua hai cuộc kháng chiến. Năm 2008, nơi đây được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố.

Nhà truyền thống chủ yếu đón khách theo đoàn và theo chương trình tham quan "Quận 6 – Chuyện nhỏ trong lòng Chợ Lớn", cùng chợ Bình Tây, chùa Giác Hải và phố người Hoa. Chưa có giờ mở cửa công bố cho khách lẻ, nên gọi trước khi đến.

Dinh Chúa Đảo, còn gọi Dinh ông lớn, Dinh tỉnh trưởng, hay Nhà Chúa Đảo, nằm trên đường Tôn Đức Thắng, đối diện Cầu tàu 914. Dinh hình thành khoảng năm 1862 – 1876, cùng lúc với các cơ sở hạ tầng đầu tiên trên đảo, trong một khuôn viên rộng chừng 2 ha gồm nhà chính, nhà phụ và sân vườn.

Trong 113 năm, từ 1862 đến 1975, đã có 53 đời Chúa đảo sống và làm việc tại đây. Đây là đầu não của hệ thống nhà tù Côn Đảo: toàn bộ bộ máy quản lý trên đảo đều dưới quyền Chúa đảo. Năm 2019, dinh được trùng tu và phục dựng nội thất tái hiện sinh hoạt của các đời Chúa đảo; ngày nay di tích được giới thiệu với du khách như một phòng trưng bày, và thuộc Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10 tháng 5 năm 2012. Nhà Công Quán, xây từ cuối thế kỷ XIX, cũng đã được trùng tu trong quần thể này.

Đừng vội bỏ qua khoảng sân: quần thể cây bàng trong khuôn viên nằm trong số 79 cây cổ thụ của Côn Đảo được công nhận Cây di sản Việt Nam năm 2012. Những cây hàng trăm năm tuổi này đã đi qua bao thăng trầm của đảo, gốc cây từng là hộp thư liên lạc bí mật của tù nhân.

Dinh là một chặng trong tuyến tham quan tiêu biểu của Côn Đảo: Bảo tàng – Nhà Chúa Đảo – Cầu tàu 914 – Nhà Công Quán – Trại Phú Hải – Chuồng cọp Pháp – Chuồng cọp Mỹ; từ đây khoảng 5 phút đi bộ là tới trại Phú Hải và trại Phú Sơn. Khi tham quan các điểm di tích, nên mặc trang phục lịch sự, gọn gàng.

Dinh nằm trong vé tham quan chung của cụm di tích Côn Đảo. Một số nguồn du lịch từng ghi dinh tạm đóng để trùng tu trong năm 2025, trong khi cổng du lịch của đặc khu cuối năm 2025 vẫn giới thiệu giờ mở cửa, nên hỏi tại quầy vé cụm di tích trước khi đi.

Khởi nguồn từ tâm nguyện gìn giữ truyền thống của các thế hệ phụ nữ đi trước nhằm giữ gìn, giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ mai sau. Tiền thân là Nhà Truyền thống Phụ nữ Nam Bộ, lần đầu mở cổng vào 1985 sau đó được xây dựng và tái khánh thành vào 1990.

Không gian 5.410,5 m² sở hữu hơn 44.108 hiện vật và tài liệu khoa học đồ sộ. Tầng trệt trưng bày hình ảnh và tư liệu liên quan đến sự hình thành của phong trào phụ nữ miền Nam qua các thời kỳ lịch sử. Tầng 1 tập trung các hiện vật về bộ sưu tập áo dài, trang phục dân tộc, tầng 2 trưng bày các kỷ vật kháng chiến, các bức chân dung Mẹ Việt Nam Anh hùng và phòng trưng bày công nghệ 3D.

Bảo tàng trưng bày các kỷ vật vô giá, tiêu biểu như như bút ký Hiệp định Paris 1973 của bà Nguyễn Thị Bình, bộ 100 bức tranh chân dung các nữ nhà báo của nhà báo Huỳnh Dũng Nhân, kỷ vật bà Lê Thị Riêng và bà Nguyễn Thị Lựu. Thư viện bảo tàng lưu trữ hơn 12.000 đầu sách chuyên đề về phụ nữ, đã xuất bản 30 ấn phẩm và 5 bộ phim tư liệu.

Ngoài trưng bày các kỷ vật kháng chiến và chân dung, tầng 2 còn diễn ra 4 chuyên đề gồm: Đấu tranh chính trị và binh vận của phụ nữ miền Nam, Đấu tranh võ trang của phụ nữ miền Nam, Phụ nữ miền Nam trong công tác ngoại giao, Đấu tranh của nữ tù chính trị tại các nhà tù thực dân, đế quốc ở miền Nam.

Du khách cần mặc trang phục lịch sự, đi nhẹ, nói khẽ và không chạm vào hiện vật. Nhiều hiện vật là kỷ vật cá nhân của những người còn thân nhân đang sống, giữ thái độ đúng mực khi xem và chụp ảnh.

Du khách được vào cửa tham quan miễn phí và cần đến đăng ký trực tiếp tại quầy hướng dẫn là có thể khám phá không gian bảo tàng.

Cái tên Láng Le – Bàu Cò kể về vùng đất trước khi kể về lịch sử. Thuở xưa, phía tây nam Chợ Lớn là vùng sông ngòi, kênh rạch chằng chịt với những "cái láng", "cái bàu" nhiều cá tôm; le le, cò, diệc kéo về cư trú kiếm ăn. Đất lành chim đậu, người dân đến khai phá, định cư và gọi vùng này là Láng Le – Bàu Cò, về sau còn gọi là vùng "Tam Tân", gồm ba xã Tân Kiên, Tân Tạo, Tân Nhựt.

Vùng đất thuộc căn cứ Vườn Thơm, nằm ngay cửa ngõ tây nam Sài Gòn – Chợ Lớn. Ngày 15 tháng 4 năm 1948, các Trung đoàn 308 – Nguyễn An Ninh, 306 – Phạm Hồng Thái, 312 cùng Quốc vệ đội và dân quân du kích Trung Huyện đã đẩy lùi nhiều đợt tấn công lớn, bảo vệ được căn cứ Tỉnh ủy Chợ Lớn và Ủy ban Kháng chiến Hành chính Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định. Trận Láng Le – Bàu Cò năm 1948 trở thành một trận đánh tiêu biểu bằng chiến thuật du kích của những năm đầu Nam Bộ kháng chiến. Ngày 14 tháng 10 năm 1966, nơi đây lại ghi dấu một chiến thắng nữa của Đại đội 2, Tiểu đoàn 6 Bình Tân.

Năm 1988, Huyện ủy Bình Chánh quyết định xây dựng khu di tích trên diện tích khoảng 10.000 m², gồm nhà truyền thống, tượng đài Chiến thắng, nhà bia và bia tưởng niệm. Ngày 5 tháng 8 năm 2003, khu di tích được công nhận di tích lịch sử cấp Thành phố, và năm 2013 được trùng tu quy mô lớn, nâng cấp trưng bày. Tháng 10 năm 2025, ngành văn hóa Thành phố đã tổ chức hội thảo đề xuất nâng khu di tích lên di tích lịch sử cấp Quốc gia. Đến đây, du khách thắp hương trước tượng đài tưởng niệm các liệt sĩ và tìm hiểu lịch sử kháng chiến qua nhà trưng bày truyền thống.

Lưu ý: khu di tích lịch sử này khác với Công viên Văn hóa Láng Le ở gần đó.

Trên một cồn đất nhỏ giữa sông Vàm Thuật, Miếu Nổi, còn gọi là Phù Châu Miếu, được tạo dựng khoảng cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Trước năm 1975, đây đã là một trong những địa điểm hành hương nổi tiếng của người Sài Gòn – Gia Định. Năm 2014, miếu được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Thành phố.

Từ năm 1992, qua nhiều lần trùng tu, miếu trở nên khang trang với vật liệu hiện đại nhưng vẫn giữ kết cấu kiến trúc cổ đậm nét văn hóa Việt – Hoa. Miếu quay mặt về hướng Nam, cất theo kiểu chữ Tam với ba tòa nhà nối liền nhau bởi sân thiên tỉnh; mái lợp ngói âm dương tráng men xanh ngọc, hai tầng chồng khít. Toàn bộ công trình được trang trí bằng khảm gốm, cẩn sứ hình rồng, phượng rất công phu; hai bên tường cẩn sành mô tả các hình tượng tín ngưỡng dân gian.

Bên trong chia làm ba phần: tiền điện thờ Phật Di Lặc, Phật Tổ Như Lai, Địa Mẫu và Quan Âm Chuẩn Đề, dọc tường là hai bức phù điêu Thập Bát La Hán; trung điện thờ Tề Thiên Đại Thánh, bao quanh là bao lam gỗ chạm lọng tích tiên nữ dâng đào; chính điện thờ Ngũ Hành Thánh Mẫu, vị thần chính của miếu, cùng Bà Chúa Xứ Châu Đốc, Quan Công, Bao Công. Hằng năm miếu có ba ngày vía Ngũ Hành Nương Nương: rằm tháng 2, rằm tháng 4 và rằm tháng 8 âm lịch.

Để ra miếu, du khách đi đò ngang từ bến nhỏ cạnh bến phà An Phú Đông. Năm 2026, phường An Nhơn đã bàn hướng phát triển không gian văn hóa và du lịch di sản ven sông Vàm Thuật, với Miếu Nổi là điểm nhấn. Miếu cũng là một điểm dừng trong hành trình ca nô "Thành phố thanh bình từ dòng sông" trên sông Sài Gòn và chương trình "Vòng quanh Gò Vấp với những điều cổ xưa và hấp dẫn".

Trên đường Tôn Thất Tùng, Nhà thờ Huyện Sĩ, còn gọi là nhà thờ Chợ Đũi, là ngôi thánh đường hơn trăm tuổi của giáo xứ Chợ Đũi, khánh thành năm 1905, với không gian rộng vào loại nhất nhì Sài Gòn.

Tên gọi nhà thờ gắn với ông Lê Phát Đạt, đại điền chủ giàu có, được phong huyện hàm nên dân gian gọi là ông Huyện Sĩ, một người Công giáo hay công đức cho Giáo hội. Ông đã hiến đất và trích một phần bảy tài sản để xây nhà thờ; bản thiết kế do linh mục Boutier, người từng thiết kế nhà thờ Thủ Đức, thực hiện. Bổn mạng nhà thờ là thánh Philipphê, cũng là thánh bảo trợ của ông Huyện Sĩ.

Nhà thờ theo phong cách Gothic với những khung cửa hình lưỡi mác nhọn, dài 40 m, chia bốn gian, mỗi gian rộng 18 m. Mặt tiền và các cột trong nhà thờ lát đá hoa cương Biên Hòa; chính giữa là tượng thánh Philipphê bằng đá cẩm thạch, tay cầm Thánh giá Phục sinh, cùng nhiều cửa kính màu vẽ ảnh thánh. Tháp chuông cao 57 m tính cả thánh giá và con gà trống Gaulois, treo bốn quả chuông đúc tại Pháp năm 1905.

Ở gian cạnh đầu nhà thờ là khu mộ cổ của ông bà Huyện Sĩ: hai ngôi mộ đá nguyên khối chạm trổ hoa văn, trên mỗi mộ có tượng người bằng đá, ông đội khăn đóng, mặc áo dài gấm; bà mặc áo gấm, hai tay đan trước ngực, đặt theo quan niệm nam tả nữ hữu. Bên trái nhà thờ là Hang đá Lộ Đức xây năm 1960. Năm 2017, nhà thờ được đưa vào danh mục kiểm kê di tích của Thành phố.

Thánh lễ ngày thường lúc 5:00, 15:00 và 17:30 (thứ Bảy thêm lễ 19:30); Chúa nhật có các lễ 5:00, 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 16:30, 18:00 và 19:30. Khi tham quan, du khách nên mặc trang phục kín đáo và giữ yên lặng, nhất là trong giờ lễ.

Căn nhà phố số 5 Châu Văn Liêm ở Chợ Lớn là nơi Nguyễn Tất Thành đã ở từ năm 1910 đến tháng 6 năm 1911, trước khi rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước. Năm 1988, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Năm 1906, từ ý tưởng của chí sĩ Phan Châu Trinh, Công ty Liên Thành được thành lập ở Phan Thiết, rồi mở Liên Thành phân cuộc tại các số 1, 2, 3 bến Testard – Chợ Lớn, nay là đường Châu Văn Liêm. Năm 1910, khi tới Sài Gòn với giấy tờ mang tên Văn Ba, Nguyễn Tất Thành được đưa đến ở nhà ông Lê Văn Đạt trên đường Dumortier (nay là đường Cô Bắc); hai ngày sau, Người chuyển về trụ sở Liên Thành. Trong thời gian này, Người vừa dạy học, vừa đi làm ở trường Thợ Máy, vừa bán báo quanh thương cảng để kiếm sống và tìm hiểu đời sống người lao động, cũng như các con tàu ra vào cảng Sài Gòn.

Sau năm 1911, căn nhà qua nhiều đời chủ. Sau năm 1975, chính quyền Quận 5 giữ lại một căn, sửa chữa và sưu tầm tư liệu, hình ảnh để làm di tích lưu niệm; năm 1997 di tích được trùng tu khang trang, và lần trùng tu gần nhất là năm 2018. Đây là một căn nhà phố có một tầng lầu, rộng 4 m, dài 8,8 m, mái ngói âm dương, nền lót gạch bông, cầu thang gỗ và ban công nhỏ phía trên.

Tầng trệt đặt bàn thờ Bác Hồ, hai bên trưng bày hình ảnh quê hương của Người, các cơ sở của Liên Thành Thương quán, bản đồ Sài Gòn – Chợ Lớn năm 1911 và hình con tàu Đô đốc Latouche Tréville; tầng hai trưng bày tư liệu, tranh vẽ về cuộc đời và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Di tích là chặng mở đầu của tour "Ký ức Sài Gòn – Chợ Lớn", cùng Hội quán Tuệ Thành và Khu trại giam Bệnh viện Chợ Quán.

Cách trung tâm Côn Đảo khoảng 2 km về phía tây nam, trên con đường mang tên Hoàng Phi Yến cạnh hồ An Hải, An Sơn Miếu, còn gọi là Miếu Bà Phi Yến, đứng đầu danh sách các điểm tham quan tiêu biểu của đảo. Miếu thờ Bà Phi Yến, thứ phi của chúa Nguyễn Phúc Ánh, tục gọi là bà Lê Thị Răm; cùng thờ Hoàng tử Hội An (Hoàng tử Cải) và quan Đô đốc Ngọc Lân. Năm 2007, miếu được công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Tương truyền, vì dám can ngăn chúa Nguyễn một việc hệ trọng trong cuộc chiến với Tây Sơn, Bà bị giam vào một hang đá trên hòn đảo hoang ở phía tây nam quần đảo, nay gọi là Hòn Bà, rồi được hai con vật trung thành là Hắc hổ và Vượn bạch đưa về làng Cỏ Ống. Tương truyền Bà qua đời năm Ất Tỵ (1785) khi ở làng An Hải; để ghi nhớ công ơn và đức độ của Bà, dân làng đã lập miếu thờ.

Ngôi miếu hiện nay nhỏ nhắn, xây năm 1958 theo hình chữ Nhất; bên ngoài có tấm bia đá ghi lại truyền thuyết về Bà Phi Yến và Hoàng tử Cải, hai người được xem là có công giúp đỡ cuộc sống của người dân Côn Đảo. Trong khuôn viên, quần thể cây thị cổ thụ là một phần của 79 cây cổ thụ Côn Đảo được công nhận Cây di sản Việt Nam năm 2012.

Hằng năm vào dịp 16 – 18 tháng 10 âm lịch, người dân Côn Đảo long trọng tổ chức lễ giỗ Bà tại miếu, chính giỗ vào ngày 18; trong những ngày lễ, linh vị Hoàng tử Hội An được rước từ Miếu Cậu về miếu Bà rồi hồi về sau lễ giỗ. Lễ giỗ Bà Phi Yến được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022, di sản phi vật thể đầu tiên của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Từ miếu, chỉ một đoạn đường ngắn nữa là đến chùa Núi Một (Vân Sơn Tự).

Trên mảnh đất ấp 1, xã Tân Nhựt, cách trung tâm thành phố khoảng 20 km, Khu truyền thống cách mạng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 là nơi tưởng niệm các cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công năm 1968, đồng thời là địa chỉ giáo dục truyền thống cho nhiều thế hệ. Công trình khởi công năm 2013; các hạng mục kiến trúc cảnh quan được khánh thành ngày 9 tháng 10 năm 2020.

Khu truyền thống rộng khoảng 12 ha, có một cổng chính và hai cổng phụ. Đặt trực diện cổng chính là bức phù điêu đúc bằng đồng đỏ cao 9 m, dài 90 m, tái hiện các trận đánh vào những cơ quan đầu não ở Sài Gòn qua hai đợt tấn công Xuân Mậu Thân; nhóm tượng chính giữa là thanh niên xung phong, quân giải phóng, lực lượng hậu cần và dân công hỏa tuyến. Quanh đó là nhà văn bia khắc thơ của Giáo sư Vũ Khiêu, ngọn lửa đúc đồng, bốn mũi tiến công theo bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, hồ sen và khu chào cờ.

Nhà truyền thống nằm dưới tầng hầm hình tròn, thấp hơn mặt đất 6 m, rộng 3.200 m², trưng bày theo bốn chuyên đề: bối cảnh và sự chuẩn bị; diễn biến cuộc Tổng tiến công tại Sài Gòn – Gia Định từ ngày 31 tháng 1 đến ngày 18 tháng 6 năm 1968; tri ân, tưởng niệm; và bước ngoặt lịch sử. Du khách còn xem sa bàn kết hợp phim tư liệu, 23 hộp hình tái hiện những căn hầm bí mật cất giấu vũ khí, cùng khu tái hiện cảnh chiến đấu trên đường Minh Phụng theo tỉ lệ 1:1.

Trong các hành trình "Bình Chánh – Xin chào" và "Bình Chánh – Những điều chưa kể", khu truyền thống là chặng nối liền sau Khu di tích lịch sử Láng Le – Bàu Cò.

Chính thức mở cửa đón khách từ ngày 6/9/2013, bảo tàng do Trung tâm Bảo tồn Di tích Quốc gia Côn Đảo quản lý

Nằm trong khuôn viên rộng hơn 20.000 m², bảo tàng là một phần của Khu di tích lịch sử Nhà tù Côn Đảo, nơi ghi dấu 113 năm tồn tại của hệ thống nhà tù (1862–1975). Khu di tích được xếp hạng di tích quốc gia năm 1979 và di tích quốc gia đặc biệt năm 2012.

Bảo tàng lưu giữ khoảng 2.000 tư liệu, hình ảnh và hiện vật về thiên nhiên, con người và lịch sử Côn Đảo. Nội dung trưng bày gồm một gian Khánh tiết và bốn chủ đề: Côn Đảo – Thiên nhiên và con người; Côn Đảo – Địa ngục trần gian; Côn Đảo – Trận tuyến và trường học; Côn Đảo ngày nay.

Mạch trưng bày tái hiện quá trình hình thành, lịch sử đấu tranh và những biến đổi của Côn Đảo, đặc biệt là lịch sử hệ thống nhà tù qua 113 năm. Cụm tượng cao 6m ở gian Khánh tiết khắc họa hình ảnh cánh tay vươn cao phá tan xiềng xích, kết hợp biểu tượng chim bồ câu, thể hiện khát vọng tự do và hòa bình.

Vé tham quan được sử dụng cho bảo tàng và các điểm thuộc Khu di tích Nhà tù Côn Đảo, du khách có cái nhìn đầy đủ hơn về lịch sử Côn Đảo.

Khi tham quan cần giữ trật tự, tuân thủ hướng dẫn và không chạm vào hiện vật, khách có thể tham quan theo chương trình có hướng dẫn viên để hiểu rõ hơn về lịch sử và nội dung trưng bày.

Giá vé tham khảo: 50.000 VNĐ/người, sử dụng cho 5 điểm tham quan bao gồm: Bảo tàng Côn Đảo, Nhà Chúa Đảo, Trại Phú Hải, Chuồng Cọp Mỹ, Chuồng Cọp Pháp. Khách có thể mua vé trực tiếp hoặc đặt vé điện tử trực tuyến trước khi tham quan.

Tết Nguyên Tiêu (Rằm tháng Giêng) là cái Tết của cộng đồng người Hoa Chợ Lớn. Diễn ra chủ yếu tại các hội quán, đền, miếu, những cơ sở tín ngưỡng đã gắn với từng nhóm ngôn ngữ (Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến...) suốt hàng trăm năm.

Tết Nguyên Tiêu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tháng 1/2020.

Chuỗi hoạt động tập trung từ ngày 12 đến Rằm tháng Giêng âm lịch.

- Mở màn thường là lễ Kỳ Yên ở chợ Bình Tây

- Ngày 13 tháng Giêng có lễ Nghinh Ông Quan Thánh Đế Quân tuần du với đoàn rước kiệu xuất phát từ Hội quán Nghĩa An đi qua các tuyến phố Chợ Lớn.

- Các hội quán diễn ra lễ Tế Thánh và nghi lễ "đấu thỉnh đèn lộc" (đấu đèn)

- Sân khấu chùa, miếu sáng đèn với hát Tiều (ca kịch tiếng Triều Châu) và hát Quảng (tiếng Quảng Đông).

- Ngoài phố là thư pháp, câu đố hoa đăng, triển lãm, Đêm thơ Việt Nam, tuần lễ ẩm thực.

Điểm nhấn lớn nhất là diễu hành nghệ thuật đường phố chiều ngày Rằm gồm:

- Múa lân – sư – rồng

- Bát tiên đi cà kheo

- Đại la cổ

- Các đoàn ca kịch trong trang phục tuồng cổ đi qua tuyến Hải Thượng Lãn Ông, Châu Văn Liêm, Lão Tử, Lương Nhữ Học, Nguyễn Trãi, Trần Xuân Hòa.

Các hội quán trung tâm của dịp này: Nghĩa An (678 Nguyễn Trãi), Tuệ Thành - chùa Bà Thiên Hậu (710 Nguyễn Trãi, di tích quốc gia 1993), Ôn Lăng (12 Lão Tử), Nhị Phủ (chùa Ông Bổn).

Diễu hành diễn ra trên đường phố công cộng, người xem đứng tự do dọc tuyến; khi vào hội quán dịp lễ, nên mặc trang phục kín đáo và giữ trật tự trong không gian thờ tự.

Giữa lòng Chợ Lớn, Nhà thờ Cha Tam, tên chính thức là Nhà thờ Thánh Phanxicô Xaviê, là ngôi thánh đường phục vụ cộng đồng người Hoa theo đạo Công giáo, đã hơn một thế kỷ tồn tại. Đây là một trong hai nhà thờ duy nhất ở Thành phố được trang trí hoành phi, liễn đối giống như đền miếu người Hoa.

Linh mục Pierre d'Assou, tên Hoa là Đàm Á Tố, đọc sang âm Việt thành Cha Tam, được cử đứng ra mua khu đất ở xóm Lò Rèn, ngay trung tâm Chợ Lớn, để xây nhà thờ. Ngày 3 tháng 12 năm 1900, nhân lễ Thánh Phanxicô Xaviê, Giám mục Mossard làm phép đặt viên đá đầu tiên, vì thế thánh đường mang tên vị thánh này, và lễ cung hiến thánh đường diễn ra ngày 10 tháng 1 năm 1902. Người dân quen gọi theo tên vị cha sở đầu tiên: nhà thờ Cha Tam.

Nhà thờ mang lối kiến trúc Gothic của châu Âu nhưng đậm yếu tố văn hóa Hoa: cổng xây kiểu tam quan, tên nhà thờ ghi bằng chữ Hán, mái lợp ngói âm dương với đầu đao cong, trên nóc gắn hoa sen, hai bên cây thánh giá là đôi cá chép. Bốn cột nơi chính điện sơn đỏ, màu hiếm gặp trong nhà thờ Công giáo; màu chủ đạo của công trình là vàng nhạt và trắng. Nơi treo tượng Chúa Giêsu chịu đóng đinh có đôi liễn sơn son thiếp vàng viết chữ Hán.

Năm 2024, nhà thờ hoàn thành đợt đại trùng tu. Cha Tam an nghỉ ngay bên tường, gần cửa ra vào nhà thờ. Thánh lễ ngày thường lúc 5:30 (tiếng Việt) và 17:30 (tiếng Hoa); Chúa nhật có các lễ 5:30, 7:15 (tiếng Hoa), 8:45, 16:00 và 17:30 (tiếng Hoa). Khi tham quan, du khách nên mặc trang phục kín đáo và giữ yên lặng, nhất là trong giờ lễ.

Bảo tàng được khởi nguồn từ niềm đam mê hơn 50 năm của ông Robert Taylor, một kỹ sư người Anh bắt đầu sưu tầm vũ khí từ năm 18 tuổi. Đến Việt Nam năm 1989, ông được cấp phép lập bảo tàng năm 2010 và mở cửa lần đầu năm 2012, ghi dấu ấn với kỷ lục bảo tàng vũ khí cổ tư nhân lớn nhất Việt Nam.

Bảo tàng sở hữu khoảng 4.000 hiện vật bố trí ở 5 phòng. Không gian được sắp xếp theo ba thời kỳ: Cổ đại, Trung cổ và Hiện đại, du khách sẽ được chiêm ngưỡng các bộ trang phục hoàng gia, trang phục cổ, đại bác cùng bộ sưu tập súng phong phú.

Nổi bật trong số đó là hơn 100 bộ quân phục Nam Phi do ông Andre Van Den Berg trao tặng, mang đến cái nhìn trực quan và sinh động về lịch sử trang phục quân sự qua từng thời kỳ.

Đây là nơi duy nhất tại Việt Nam sở hữu kho tàng vũ khí và quân trang đồ sộ do một cá nhân người Anh kiên trì sưu tầm suốt hơn nửa thế kỷ. Trang phục và trang bị không chỉ để trong tủ kính mà được khoác lên các hình nhân kích thước thực, giúp du khách dễ hình dung phong thái của chiến binh và tướng lĩnh qua từng thời kỳ.

Du khách nên dành từ 60 đến 90 phút để có thể xem hết các khu vực trưng bày. Không tự ý chạm, sờ vào các hiện vật, mô hình hoặc di chuyển vật dụng trưng bày. Tuân thủ các hướng dẫn về quay phim, chụp ảnh tại từng phòng triển lãm.

Thông tin tham quan

- Giá vé: Trẻ em từ 6 đến 11 tuổi: 50.000 VNĐ/người; Trẻ em từ 12 tuổi trở lên và người lớn: 100.000 VNĐ/người.

- Hình thức mua vé: Mua trực tiếp tại quầy bán vé hoặc đặt trước website chính thức của bảo tàng.

Cái tên đầu tiên của ngôi chùa này là tiếng Pháp: "Pagode des Matelots", chùa Thủy binh, mà người dân trong vùng đọc trại thành "chùa Mạch Lô". Chùa được thành lập khoảng năm 1920 do sĩ quan, binh lính Hải quân người Pháp và người Việt xây dựng; tương truyền để tạ ơn Phật Bà Quan Âm đã phù hộ họ qua một lần gặp nạn trên biển. Thuở ấy chùa rất nhỏ, vách gỗ lợp ngói, nằm trên khu đất lầy cạnh một con đường mòn, nay là đường Thích Quảng Đức, và đã qua nhiều đợt trùng tu.

Chùa Quán Thế Âm là ngôi chùa cuối cùng mà Hòa thượng Thích Quảng Đức làm trụ trì, cho đến ngày 11 tháng 6 năm 1963. Để tưởng niệm Ngài, chùa xây Phòng lưu niệm Bồ tát Quảng Đức, trưng bày các di vật Ngài từng sử dụng lúc sinh thời cùng bia tiểu sử; phía trên dãy nhà tăng là bảo tháp "Lửa Từ Bi" đặt tượng đồng Bồ tát Quảng Đức. Hằng năm, lễ tưởng niệm Ngài vẫn được tổ chức tại chùa.

Từ sau năm 1963 đến tháng 4 năm 1975, chùa là một cơ sở cách mạng nội thành. Đại đức Thích Thông Bửu, vị trụ trì kế nhiệm, tiếp tục nuôi giấu, bảo vệ cán bộ. Bên dưới Tổ đường có một căn hầm bí mật rộng khoảng 40 m²: năm 1966 đây là ấn quán "Phổ Đà Sơn" in và phát hành công khai tạp chí An Lạc; khoảng năm 1971 – 1972 căn hầm thành nơi in ấn bí mật tài liệu, truyền đơn của học sinh, sinh viên. Nay căn hầm là chỗ nghỉ ngơi của các cư sĩ. Năm 2015, chùa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Thành phố.

Trong khuôn viên còn có tượng Quán Thế Âm thập nhất diện đặt trong núi Phổ Đà, một góc yên tĩnh để dừng chân trước khi rời chùa.

Thành lập ngày 12/8/1978, tòa nhà được xây trong khoảng 1885–1890 theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Alfred Foulhoux. Ban đầu được sử dụng như một Bảo tàng Thương mại, mặt tiền được phỏng theo bảo tàng Louvre, có phù điêu thần Mercure của thương mại và phần mái mang dáng dấp Á Đông.

Về sau, tòa nhà lần lượt là dinh Thống đốc Nam Kỳ rồi tòa án tối cao, và quen được gọi là Dinh Gia Long theo tên con đường trước cửa. Ngày 19/5/2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng công trình là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Bảo tàng hiện quản lý 45.666 hiện vật, chia thành 133 bộ sưu tập, trong đó 14 sưu tập được xếp loại quý hiếm. Trưng bày thường xuyên gồm bảy phòng: Thiên nhiên – Khảo cổ; Địa lý – Hành chính Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh; Thương cảng – thương mại dịch vụ; Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp; Tiền Việt Nam; Văn hóa Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh; Kỷ vật kháng chiến.

Bảo tàng còn có hai không gian về đấu tranh cách mạng giai đoạn 1930–1954, 1954–1975, và bộ sưu tập tiền kim loại thời phong kiến có hơn 200 hiện vật gốc, trải từ niên hiệu Lê Cảnh Hưng (1740–1786) đến Bảo Đại (1926–1945), gồm cả tiền đồng và thoi bạc. Bảo tàng giữ 2 bảo vật quốc gia: Khuôn in tín phiếu mệnh giá 5 đồng năm 1947 và Ấn "Lương tài hầu chi ấn"

Điểm đáng chú ý là gày 13/7/2026 bảo tàng khai trương phòng trưng bày mới "Thành phố Hồ Chí Minh – 50 năm vinh dự, tự hào mang tên Bác", gồm hai phần "Hành trình vẻ vang" và "Siêu đô thị tích hợp – Động lực quốc gia".

Mùng 9 tháng Giêng âm lịch, con đường Mai Thị Lựu nhỏ hẹp gần như không còn chỗ trống. Đó là ngày vía Ngọc Hoàng - người quen gọi là ngày vía Trời - lễ lớn nhất trong năm của Điện Ngọc Hoàng, ngôi chùa mà nhiều người vẫn gọi bằng tên chùa Phước Hải, ở số 73 Mai Thị Lựu.

Vị thần tối cao được thờ ở đây là Ngọc Hoàng Thượng Đế. Phía dưới điện thờ Ngọc Hoàng đặt bảy bài vị; bài vị lớn nhất ở giữa ghi hàng chữ "Ngọc Hoàng đại thiên chuyên cung cao Thượng Đế". Các bài vị còn lại ghi tên một số vị thần khác: Nam Tào, Bắc Đẩu, Hoa Đà Tiên Sư, Tề Thiên Đại Thánh, Quan Đế Thánh Quân, Thần Nhật và Thần Nguyệt.

Ngôi chùa do sư tổ Lưu Minh, một người Hoa từ Trung Quốc sang, xây dựng vào năm Nhâm Thìn 1892 - nghĩa là điện đã đứng ở góc phố này hơn một thế kỷ, qua đủ các lớp đổi thay của khu Đa Kao. Kiến trúc mang đậm dáng vẻ đền miếu người Hoa: tường hồng, mái lợp ngói ống, tháp hương lớn giữa sân, khói nhang gần như không lúc nào dứt.

Ngày thường, chùa mở cửa từ 7 giờ đến 17 giờ 30; riêng những ngày rằm và ngày vía thì mở sớm hơn và đóng muộn hơn. Nếu đi đúng mùng 9, hãy xác định trước là rất đông - báo chí mô tả cảnh xếp hàng dài chờ vào khấn, nhà chùa phải bố trí người túc trực khu thắp hương. Đi sớm buổi sáng hoặc chọn một ngày thường gần đó sẽ dễ thở hơn nhiều.

Một lưu ý nhỏ về phép ứng xử: đây là nơi thờ tự đang hoạt động, không phải điểm chụp ảnh. Ăn mặc kín đáo, nhường lối cho người đang khấn, và hỏi trước nếu muốn chụp cận cảnh ai đó đang hành lễ.

Trên đường Quang Trung, Nhà thờ Hạnh Thông Tây gây ấn tượng với lối kiến trúc Byzantine hiếm gặp ở Thành phố: mái vòm bán cầu nhô cao, bên trên có tháp nhỏ để thông gió và lấy ánh sáng, công trình được mô phỏng theo Vương cung thánh đường San Vitale ở Ravenna, Ý. Nhà thờ được xây từ năm 1921 và khánh thành năm 1924, bằng toàn bộ kinh phí do ông Lê Phát An và vợ là bà Trần Thị Thơ hỗ trợ. Năm 2017, công trình được đưa vào danh mục kiểm kê di tích lịch sử – văn hóa của Thành phố.

Thánh đường dài 40 m, rộng 14 m, cao 16 m, vòm cao 20 m. Tháp chuông ban đầu cao 30 m, đến năm 1952 được hạ xuống 19,5 m vì lý do an ninh hàng không; bên trong treo ba chiếc chuông đúc ở Pháp năm 1925. Mái lợp ngói đỏ, mặt đứng đắp nổi gờ chỉ và hoa văn đơn giản.

Nội thất được trang trí công phu: trần vòm có những bức phù điêu hình vuông chạm hoa văn, hai hàng cột đắp nổi, xen giữa các ô cửa kính màu là phù điêu thếp vàng. Cung thánh có bàn thờ bằng đá cẩm thạch Ý, tường và trần phủ tranh khảm mosaic, vòm cung thánh có bức họa Chúa Giêsu. Hai bên cánh nhà thờ là mộ của ông bà Lê Phát An, cũng bằng đá cẩm thạch Ý, điêu khắc kỳ công.

Mùa Giáng sinh, nhà thờ rực rỡ với đèn trang trí, hang đá và cây thông Noel. Nhà thờ nằm trong chương trình "Vòng quanh Gò Vấp với những điều cổ xưa và hấp dẫn", cùng Miếu Nổi Phù Châu và Đình Thông Tây Hội. Thánh lễ từ thứ Hai đến thứ Bảy lúc 4:45 và 17:30; Chúa nhật lúc 5:00, 7:30, 9:30, 16:00, 17:30 và 19:00.

Có những buổi chiều ở Vũng Tàu mà bầu trời trên bãi biển đông hơn mặt đất: cá chép dài mấy chục mét, bạch tuộc nhiều màu, cờ Tổ quốc căng gió - tất cả đều là diều. Đó là Lễ hội Diều Vũng Tàu, sự kiện văn hóa - du lịch thường diễn ra vào dịp tháng 4 hoặc tháng 5 hằng năm, trên bãi biển lộng gió của thành phố biển này.

Lễ hội thu hút hàng trăm nghệ nhân trong và ngoài nước, đến từ khắp các quốc gia trên thế giới, mang theo đủ loại diều truyền thống lẫn hiện đại. Không gian hội trải dài trên bãi cát, và thứ đáng xem nhất chính là những con diều khổng lồ bay lượn trên nền trời - thường phải lùi ra xa vài chục mét mới thấy hết một con.

Kỳ gần nhất xác minh được là Liên hoan Diều nghệ thuật năm 2025, chủ đề "Thanh âm phong sắc - Vũ khúc của gió", diễn ra từ ngày 1 đến 3/5/2025 tại Bãi Sau, đường Thùy Vân, do Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu khi đó tổ chức, với những con diều dài từ 10 đến 60 mét. Vì lịch và quy mô thay đổi theo từng năm, bạn nên tra lịch của kỳ mới trước khi sắp chuyến đi thay vì tin vào một mốc cố định.

Ngoài là sân chơi nghệ thuật, đây còn là dịp quảng bá du lịch biển Vũng Tàu. Nếu đi, hãy tính giờ theo gió chứ không theo lịch trình: diều lên đẹp nhất vào buổi chiều, khi gió biển mạnh và nắng đã dịu. Bãi Sau là bãi công cộng, không rào chắn, nên bạn cứ đi dọc bờ mà xem; chỉ cần để ý tránh giẫm lên các cuộn dây diều đang căng trên cát.

Ngã Ba Giồng, còn gọi Ngã Ba Bằng Lăng vì nơi đây trồng nhiều cây bằng lăng, là một khu đất gò rộng hơn 2.300 m², bao quanh bởi ba con đường Phan Văn Hớn, Nguyễn Văn Bứa và tỉnh lộ 9, trên vùng đất 18 thôn vườn trầu Hóc Môn. Nơi đây gắn với cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, và là nơi tưởng niệm những người đã hy sinh vì độc lập, tự do. Năm 2002, Ngã Ba Giồng được công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ tuy không thành nhưng được xem là tiếng súng báo hiệu cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 năm năm sau đó. Cùng thời kỳ ấy, Hóc Môn còn hai địa điểm khác gắn với các lãnh đạo khởi nghĩa: Ngã Tư Giếng Nước (nay là Bệnh viện đa khoa Hóc Môn), gắn với các ông, bà Hà Huy Tập, Võ Văn Tần, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Thị Minh Khai; và khu vực gần rạp hát, gắn với các ông Phạm Văn Xứng, Đặng Công Bỉnh.

Sau năm 1975, di tích được dọn dẹp, phục hồi; năm 1980 huyện Hóc Môn quy hoạch lại toàn bộ khu di tích. Cách điểm di tích khoảng 300 m có nhà truyền thống trưng bày hình ảnh, tư liệu về giai đoạn Nam Kỳ Khởi nghĩa. Hằng năm vào các ngày lễ lớn, Thành đoàn thường tổ chức những đêm lửa trại ôn lại truyền thống tại đây; di tích cũng là điểm mở đầu của sản phẩm du lịch "Về Hóc Môn tự hào lịch sử Mười tám thôn vườn trầu".

Ngày nay, du khách đến viếng tại Khu tưởng niệm Liệt sĩ Ngã Ba Giồng; năm 2023, Sở Du lịch Thành phố công nhận nơi đây là điểm du lịch.

Nhà tù Côn Đảo là hệ thống trại giam tồn tại suốt 113 năm, từ năm 1862 đến năm 1975, và nay là Di tích quốc gia đặc biệt, một trong bốn di tích quốc gia đặc biệt của Thành phố Hồ Chí Minh, cùng Dinh Độc Lập, Địa đạo Củ Chi và Di tích đường Hồ Chí Minh trên biển Bến Lộc An. Các hạng mục của hệ thống được Thủ tướng Chính phủ công nhận ngày 10 tháng 5 năm 2012.

Từ năm 1862 đến năm 1940, người Pháp lần lượt xây các trại Banh 1, Banh 2, Banh 3, về sau gọi là trại Phú Hải, Phú Sơn, Phú Thọ, Phú Tường, cùng chuồng cọp Pháp và khu biệt lập Chuồng Bò. Giai đoạn sau có thêm các trại Phú Phong, Phú An, Phú Bình và Phú Hưng. Trung tâm điều hành cả hệ thống là Dinh Chúa đảo. Ngày nay, những di tích này là nơi giáo dục lòng yêu nước cho các thế hệ người Việt Nam.

Tuyến tham quan tiêu biểu đi qua Bảo tàng Côn Đảo, Dinh Chúa đảo, Cầu tàu 914, trại Phú Hải, chuồng cọp Pháp và chuồng cọp Mỹ (trại Phú Bình); tuyến thứ hai đến Nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo và di tích Chuồng Bò. Vé tham quan chung dùng cho năm điểm: Bảo tàng Côn Đảo, Dinh Chúa đảo, trại Phú Hải, chuồng cọp Pháp và trại Phú Bình. Nên tham quan vào buổi sáng, khi trời mát và nắng còn dịu; các đoàn nên đăng ký trước qua số điện thoại của ban quản lý.

Khi tham quan, du khách nên mặc trang phục lịch sự, không mang theo túi ni lông và không mua hàng của người bán rong tại các điểm di tích.

Hội quán Nhị Phủ, còn gọi Chùa Ông Bổn, Miếu Ông Bổn, nằm trên phố đông y Hải Thượng Lãn Ông, là một trong chín hội quán của người Hoa ở Quận 5 cũ. Vị thần được thờ chính là Ông Bổn, tức Phúc Đức Chính Thần, còn gọi Bổn Đầu Công, vị thần bảo hộ cộng đồng người Hoa ở hải ngoại. Tên "Nhị Phủ" chỉ hai phủ Tuyền Châu và Chương Châu của tỉnh Phúc Kiến, quê gốc của những người lập hội quán. Hội quán được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1998, và khánh thành đợt trùng tu gần nhất vào tháng 8 năm 2022.

Những người Hoa theo thuyền di dân chọn nơi đây làm quê hương mới đã lập hội quán để tụ họp đồng hương và thờ các vị thần bảo trợ cho đời sống, công việc của họ. Hội quán vừa là chốn thờ tự, vừa là nơi bàn việc làm ăn, gìn giữ truyền thống và gắn kết cộng đồng.

Điều đặc biệt nhất ở Nhị Phủ là cách cúng lễ: trong lễ tế thánh, hay cúng tổ, Ông Bổn được cúng ngay giữa sân hội quán, có hòa tấu cổ nhạc Phúc Kiến, múa lân và múa hẩu, và cả cộng đồng cùng cúng ở sân lễ chứ không chỉ riêng Ban Quản trị. Hai ngày lễ chính là rằm tháng Giêng và rằm tháng Tám âm lịch; vía Bổn Đầu Công rơi đúng đêm Trung thu. Hội quán cũng là một trong các điểm của Lễ hội Nguyên Tiêu người Hoa, từ 13 đến 15 tháng Giêng.

Trong lịch trình nửa ngày khám phá Chợ Lớn, Nhị Phủ thường được ghé vào buổi sáng, ghép với tuyến phố Đông y và Hội quán Tuệ Thành gần đó.

Saigon Tếu là nhóm hài độc thoại tiếng Việt chuyên nghiệp đầu tiên tại Việt Nam, thành lập vào tháng 4/2020, được xem là lực lượng tiên phong định hình văn hóa stand-up comedy đương đại trong nước. Người đứng đầu kiêm Giám đốc sáng tạo là Uy Lê, người có 5 năm kinh nghiệm trong ngành quảng cáo (từng đảm nhiệm vị trí Art Director và Brand Manager) trước khi dồn tâm huyết xây dựng thương hiệu và ngành hài độc thoại Việt Nam. Nhóm hiện có khoảng 20 thành viên, trong đó 10 người trực tiếp diễn hài và số còn lại phụ trách sản xuất, hậu kỳ; các gương mặt được nhắc đến gồm Minh Ti, Khang Hi, Trọng Phan, Trung Coffee, Nhi Võ, Huỳnh Khanh, Lâm Trường Giang, Đăng Hòa, mỗi người mang phong cách kể chuyện riêng. Saigon Tếu hoạt động theo hai hình thức chính: độc thoại solo (mỗi thành viên tự viết kịch bản và trình diễn) và hài ứng tác (kịch ứng biến không kịch bản). Nhóm không có sân khấu cố định mà tổ chức show luân phiên tại nhiều địa điểm ở TP. Hồ Chí Minh ví dụ show tháng 4/2024 tại Hội trường Nhà Văn hóa Thanh Niên (04 Phạm Ngọc Thạch, Quận 1, vé 150.000–350.000đ tùy vị trí, giới hạn 16+), show tháng 12/2024 tại Saigon Kick Live Music Cafe & Bar (68A Đồng Nai, Phường 15, Quận 10), và mùa diễn tháng 6–7/2026 tại Sân khấu Nụ Cười (565 Kinh Dương Vương, An Lạc, Bình Tân). Năm 2025, nhóm tổ chức show kỷ niệm 5 năm thành lập mang tên "Nửa Thập Kỷ".

Bắt đầu từ ngôi nhà truyền thống xây ngày 20/7/1984, đúng dịp mười năm thành lập Quân đoàn 4, và được nâng cấp thành bảo tàng ngày 13/7/1995 theo Quyết định số 613 của Bộ Quốc phòng.

Cơ sở nằm trên diện tích hơn 11.000 m², gồm khu trưng bày cố định 2.370 m², khu ngoài trời hơn 1.300 m² và nhà bia tưởng niệm rộng khoảng 1,2 ha ghi danh hơn 44.000 liệt sĩ.

Nội dung trưng bày đã được tổ chức lại thành ba chuyên đề: 60 năm Mặt trận Tây Nguyên và Quân đoàn 3, 50 năm Quân đoàn 4 và "Quân đoàn 34 kế thừa và phát triển truyền thống anh hùng". Ngoài ra còn có phần nội dung về cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trưng bày trước đây tổ chức theo 10 đề mục về quá trình chiến đấu và trưởng thành của Quân đoàn 4, tức Binh đoàn Cửu Long. Quân đoàn đảm nhiệm hướng đông trong Chiến dịch Hồ Chí Minh với các trận Trảng Bom ngày 27–28/4/1975, Hố Nai – Tam Hiệp – Biên Hòa ngày 29–30/4/1975 rồi tiến vào Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975.

Bảo tàng là một trong hai cơ sở của Bảo tàng Quân đoàn 34, mang tên Bảo tàng Binh đoàn Cửu Long; cơ sở còn lại là Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên tại Pleiku, Gia Lai. Đầu tháng 4/2026, hai cơ sở đón hơn 5.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và học sinh.

Tham quan miễn phí, đối với các đoàn đăng ký, phục vụ tất cả các ngày trong tuần. Đây là cơ sở thuộc quân đội, nên trước khi đến cần liên hệ đơn vị để được sắp xếp và hướng dẫn.

Thành lập năm 1988 và đón khách từ 1990 bảo tàng là nơi lưu giữ và tôn vinh những trang sử quân sự hào hùng, vẻ vang của quân và dân 9 tỉnh miền Đông Nam Bộ trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc.

Sở hữu khuôn viên rộng 17.500m² với hơn 20.000 hiện vật và hình ảnh, khuôn viên bảo tàng nguyên là Bệnh viện dã chiến cấp 3 của Quân đội Mỹ trong chiến tranh.

Bảo tàng có 11 phòng chuyên đề, tiêu biểu là phòng trưng bày Chiến dịch Hồ Chí Minh, phòng đọc sách và khu bảo tàng điện tử 3D.

Khu trong nhà tái hiện các cuộc kháng chiến, vinh danh Bà mẹ Việt Nam Anh hùng và mô phỏng Địa đạo. Khu ngoài trời là bộ sưu tập khí tài quân sự hạng nặng ấn tượng

Khu trưng bày rất lớn về các loại vũ khí tự chế thô sơ như chông tre, bẫy gài, súng tự chế của lực lượng du kích miền Đông. Hệ thống sa bàn và mô hình thu nhỏ chi tiết cấu trúc Địa đạo Củ Chi và Địa đạo Long Phước

Du khách cần mặc trang phục kín đáo, lịch sự, giữ trang nghiêm trong khuôn viên quân đội. Rất nhiều nội dung trưng bày về chiến tranh, nên chuẩn bị tâm lý khi đi cùng trẻ nhỏ.

Phụ phí 10.000 VNĐ khi mang máy ảnh chuyên dụng chụp hình, trước khi quay phim hoặc chụp ảnh ngoài mục đích lưu niệm, nên hỏi cán bộ tại chỗ.

Bảo tàng mở cửa tự do và miễn phí cho công dân Việt Nam. Riêng du khách quốc tế cần mua vé với giá 40.000 VNĐ/lượt trực tiếp tại quầy bán vé ngay cổng chính của bảo tàng.

Chùa Phổ Quang là nơi rất quen thuộc với người Sài Gòn mỗi dịp lễ Tết. Chùa do Hòa thượng Nguyễn Viết Tạo, pháp danh Thanh Nhã, khởi công xây dựng từ năm 1951. Năm 1955, Thượng tọa Thích Trí Dũng cùng một số đồng bào Phật tử từ miền Bắc vào Nam mua đất lập nghĩa trang Bắc Việt, và một ngôi chùa được dựng lên nơi đây bằng tiền thập phương hỉ cúng để ngày đêm tụng kinh cầu siêu cho những người đã khuất. Chùa được đặt tên là Phổ Quang, và con đường dẫn vào chùa, khi được giải tỏa cho dân sử dụng năm 1985, cũng mang tên đường Phổ Quang.

Năm 2022, chùa được giải phóng toàn bộ mặt bằng, trùng tu các hạng mục và quy hoạch tổng thể lại cho khang trang; sau thời gian tái thiết, chùa hoạt động trở lại từ tháng 12 năm 2023. Điều làm Phổ Quang khác với phần lớn chùa ở Thành phố là kiến trúc miền Bắc: mái nhiều tầng nhưng vẫn cong đầu đao hướng lên trời, lợp ngói vảy truyền thống, và lối lên đại điện là hai hàng cầu thang đá chạm hoa văn.

Trong khuôn viên chùa có mộ phần nhà yêu nước, liệt sĩ Quách Thị Trang, một phật tử mất năm 1963 trong cuộc biểu tình phản đối chính sách bất bình đẳng tôn giáo. Chùa còn có phòng trưng bày các tác phẩm Phật giáo như tranh vẽ, tượng Phật.

Du khách có thể ghép Phổ Quang với chùa Pothiwong và chùa Viên Giác thành một tuyến tham quan chùa chiền khá đặc sắc ở khu vực Tân Bình.

Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh, còn gọi là Nhà hát Lớn Thành phố, là một trong những công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của Sài Gòn. Được xây dựng từ năm 1898 và khánh thành năm 1900, nhà hát mang đậm dấu ấn kiến trúc châu Âu cuối thế kỷ XIX, với mặt tiền cầu kỳ, nhiều phù điêu, hoa văn và đường nét trang trí lấy cảm hứng từ các nhà hát Pháp đương thời.

Ban đầu, nơi đây chủ yếu phục vụ các chương trình opera và nghệ thuật sân khấu dành cho giới thượng lưu. Năm 1943, nhiều phù điêu mặt tiền bị tháo dỡ trong quá trình cải tạo. Từ năm 1954 đến 1975, công trình được sử dụng làm trụ sở Hạ viện (Của chính quyền Việt Nam Cộng hòa), trước khi trở lại chức năng biểu diễn nghệ thuật sau năm 1975. Những biến đổi về công năng khiến nhà hát trở thành một chứng nhân đặc biệt của lịch sử đô thị Sài Gòn.

Ngày nay, nhà hát tiếp tục giữ vai trò là không gian biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp, gắn với Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ Kịch Thành phố Hồ Chí Minh (HBSO). Các chương trình giao hưởng, opera, ballet, nhạc kịch và những tác phẩm đương đại được trình diễn tại đây, tạo nên sự gặp gỡ giữa di sản kiến trúc Pháp và đời sống nghệ thuật hiện đại. Vì thế, Nhà hát Thành phố không chỉ là điểm nhấn kiến trúc của trung tâm Sài Gòn mà còn là một biểu tượng văn hóa nghệ thuật của Thành phố Hồ Chí Minh.

Giữa khu Đồng Khởi - Mạc Thị Bưởi, nơi mỗi mét vuông đều là cửa hiệu và khách sạn, Green Palm Gallery đã đứng đó gần ba mươi năm, một trong những phòng tranh thương mại lâu đời và bền bỉ nhất của Sài Gòn.

Gần ba thập kỷ làm việc với các nghệ sĩ lớn của Việt Nam, phòng tranh tích lũy được uy tín trong việc cung cấp tác phẩm chất lượng từ nhiều thế hệ họa sĩ từ những tên tuổi đã định hình mỹ thuật hiện đại Việt Nam đến các nghệ sĩ đương đại đang được sưu tập.

Với khách quốc tế, đây là nơi thuận tiện để hiểu nhanh phổ hội họa Việt: sơn dầu, sơn mài, lụa - các chất liệu làm nên căn cước mỹ thuật của đất nước này hiện diện khá đủ.

Khác với các không gian phi lợi nhuận hay gallery giám tuyển đương đại, Green Palm vận hành như một phòng tranh thương mại. Điều đó không làm chuyến ghé kém thú vị và ngược lại, hỏi giá, nghe kể về họa sĩ, so sánh các chất liệu chính là một cách học về thị trường mỹ thuật Việt Nam mà không sách vở nào dạy nhanh hơn.

Mẹo khi di chuyển: Triển lãm nằm ở 49 Mạc Thị Bưởi chỉ cách phố đi bộ Nguyễn Huệ vài phút đi bộ, rất hợp trong một buổi dạo trung tâm, trước hoặc sau giờ cà phê.

Nếu định mua tranh mang về nước, hỏi kỹ về giấy tờ nguồn gốc tác phẩm và thủ tục đóng gói vận chuyển vì phòng tranh lâu năm ở khu này quen xử lý việc đó cho khách quốc tế.

Hang Đức Mẹ là một hang đá nhỏ nằm ở núi Chúa, trong rừng của Vườn quốc gia Côn Đảo, cách trung tâm khoảng 3 km về phía tây. Người Pháp tìm thấy hang và chọn nơi đây đặt tượng thờ Đức Mẹ Maria, đến cầu nguyện trong những năm họ ở trên đảo.

Đường đến hang chính là trải nghiệm đáng giá nhất. Từ trung tâm Côn Đảo, đi theo đường Võ Thị Sáu rồi rẽ vào một con đường nhỏ để bắt đầu leo núi xuyên rừng. Trên đường có thể dừng lại tìm hiểu di tích Cầu Ma Thiên Lãnh; từ đó theo bảng chỉ dẫn khoảng 15 phút leo các nấc đá, dưới tán rừng mát, là tới hang. Nếu có thể, hãy xuất phát trước lúc bình minh để nghe tiếng chim rừng khi trời vừa hé sáng.

Từ hang có hai hướng đi tiếp. Một hướng băng qua rừng mưa nhiệt đới khoảng 30 phút đến bãi Ông Đụng, một vịnh nhỏ của đảo Côn Sơn; dọc đường có bảng diễn giải về đa dạng sinh học của rừng. Hướng còn lại theo các nấc thang đá khoảng 20 phút đến bãi biển Đất Thắm – Bãi Bàng. Hang Đức Mẹ nằm trên hai tuyến du lịch sinh thái của Côn Đảo: Ma Thiên Lãnh – Hang Đức Mẹ – Ông Đụng và Ma Thiên Lãnh – Hang Đức Mẹ – Đất Thắm – Bãi Bàng.

Trước cửa hang vẫn còn một cột mốc khắc tiếng Pháp "Grotte de N.D.L.". Hang thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo, không nằm trong vé cụm di tích; phí tham quan danh lam thắng cảnh mua tại phòng quản lý của Vườn.

Thảo Cầm Viên Sài Gòn là vườn thú lâu đời thứ tám trên thế giới, và là một trong các công trình văn hóa lịch sử lâu đời bậc nhất của Thành phố Hồ Chí Minh. Ban đầu khu vực này là vùng đất hoang rộng khoảng 12 ha bên kênh Thị Nghè. Năm 1864, Đô đốc De La Grandière giao bác sĩ thú y Louis Adolphe Germain quy hoạch nơi đây thành vườn ươm cây giống và khu nuôi động vật. Đến năm 1865, Vườn bách thảo cơ bản hoàn thành dưới sự quản lý của nhà thực vật học J.B. Louis Pierre, với nhiều loài cây bản địa và du nhập được sưu tập, ươm trồng. Các chuồng nuôi chim thú cũng dần được xây dựng, hình thành nên tên gọi quen thuộc “Sở thú”. Công trình sau đó được đại tu và chính thức mang tên Thảo Cầm Viên vào năm 1956.

Nơi đây đang chăm sóc hơn 2.000 cây xanh, khoảng 321 loài thực vật (29 loài thuộc Sách đỏ Việt Nam và IUCN) cùng 1.896 cá thể động vật thuộc 127 loài. Nơi đây bảo tồn nhiều loài quý hiếm như Voi châu Á, Vượn má vàng, Hươu vàng, Báo lửa, Trĩ sao, Báo lửa, Voọc chân nâu và Voọc chân xám.Bên cạnh trưng bày, trung tâm mỗi năm tiếp nhận cứu hộ hàng trăm cá thể động vật từ nhiều nơi. Thảo Cầm Viên còn đóng vai trò là "lớp học xanh" về đa dạng sinh học thông qua các chương trình giáo dục bảo tồn như Tiết học ngoài nhà trường cho học sinh, sinh viên.

Thành lập ngày 4/9/1975 với tên Nhà Trưng bày tội ác Mỹ – Ngụy. Năm 1990, bảo tàng đổi tên thành Nhà Trưng bày Tội ác Chiến tranh Xâm lược và chính thức mang tên Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh từ ngày 4/7/1995.

Bảo tàng là thành viên của Mạng lưới Bảo tàng vì Hòa bình thế giới (INMP) và Hội đồng Bảo tàng Quốc tế (ICOM), đồng thời thuộc hệ thống bảo tàng Việt Nam.

Bảo tàng lưu giữ hơn 20.000 tài liệu, hiện vật, hình ảnh và phim tư liệu về lịch sử và chứng tích chiến tranh thời cận – hiện đại. Các nội dung trưng bày thường xuyên tập trung vào chiến tranh, hậu quả chiến tranh, chế độ lao tù, chất độc da cam, sự ủng hộ của thế giới đối với Việt Nam và ký ức của các phóng viên chiến trường.

Khuôn viên ngoài trời trưng bày nhiều phương tiện quân sự và khí tài; bảo tàng cũng có không gian dành cho các hoạt động trải nghiệm giáo dục dành cho thiếu nhi.

Bảo tàng có dịch vụ thuyết minh nhóm và thuyết minh bằng thiết bị tai nghe không dây. Khách có thể mua vé trực tuyến và sử dụng mã QR để vào cổng, vé trực tuyến có thể đặt cho ngày tham quan trong vòng 30 ngày kể từ ngày mua.

Giá vé: Người lớn 40.000 VNĐ/người; Học sinh, sinh viên có thẻ 20.000 VNĐ/người. Miễn phí tham quan đối với trẻ em dưới 6 tuổi, người khuyết tật và người thuộc hộ nghèo.

Giữa một con hẻm nhỏ ở Tân Bình là một trong số ít ngôi chùa thuộc hệ phái Nam Tông Khmer của Thành phố Hồ Chí Minh. Chùa lúc đầu có tên Onteskosey; đến năm 1993 được đổi tên thành Pothiwong.

Ở Thành phố có cả những ngôi chùa Việt theo Phật giáo Đại thừa (Bắc Tông) lẫn chùa Khmer theo Phật giáo Nam Tông, và khác biệt dễ nhận ra nhất nằm ở kiến trúc: chùa Khmer nổi bật với sắc vàng và tháp nhọn cao vút. Được xây dựng vào đầu thế kỷ XX, Pothiwong mang đậm phong cách chùa Khmer Nam Bộ. Mặt tường ngoài chính điện đắp nổi hình tượng những tiên nữ xinh đẹp và chim thần Krud nâng đỡ mái chùa, những hình ảnh lấy từ văn hóa tín ngưỡng dân gian của người Khmer.

Nhìn kỹ sẽ thấy hầu như không có bề mặt nào để trống: trên tường, trần, mái, khắp các cột kèo và cánh cửa đều được nghệ nhân Khmer chạm khắc, trang trí bằng những hình ảnh lấy cảm hứng từ cuộc đời Đức Phật và đời sống cộng đồng người Khmer. Chùa hôm nay vẫn là nơi sinh hoạt của cộng đồng, có cả lớp dạy tiếng Khmer vào buổi tối.

Thời điểm đông vui nhất là Tết Chol Chnam Thmay, được chùa tổ chức trong ba ngày từ 14 đến 16 tháng 4, quy tụ đông đảo du khách. Du khách có thể ghép Pothiwong với chùa Phổ Quang và chùa Viên Giác thành một tuyến tham quan chùa chiền ở khu vực Tân Bình.

Trên đường Nguyễn Thị Nhỏ, Khánh Vân Nam Viện là đạo quán của người Hoa lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh, nơi thể hiện tinh thần Tam giáo đồng nguyên, kết hợp Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. Kiến trúc của viện vẫn giữ những đặc trưng của Đạo giáo từ thuở ban đầu, và nơi đây còn in đậm dấu ấn tín ngưỡng dân gian của cộng đồng.

Khánh Vân Nam Viện có nguồn gốc từ Trà Sơn Khánh Vân Động ở huyện Nam Hải, tỉnh Quảng Đông. Năm 1936, đạo quán được du nhập vào Sài Gòn – Chợ Lớn, nơi đặt chân đầu tiên là Toàn Khánh Đường trên đường Trần Hưng Đạo; đến năm 1942 thì chuyển về địa điểm hiện nay. Khuôn viên rộng hơn 2.000 m², gồm sân, tiền điện và chính điện hai tầng; cổng mang hoành phi "Chúng diệu chi môn".

Hằng năm, viện tổ chức lễ cúng Tổ sư Lữ Động Tân vào ngày 14 tháng 4 âm lịch. Ngoài ra còn vía Ngọc Hoàng mùng 9 tháng Giêng, vía Quan Công ngày 24 tháng 6 âm lịch; những ngày rằm tháng Giêng và rằm tháng Bảy có đông người đến viếng.

Khi đến viếng, du khách nên mặc trang phục kín đáo, xin phép trước khi chụp ảnh, giữ yên lặng, nhất là trong lúc tụng kinh, và không chạm tay vào tượng, hiện vật. Viện là một điểm trong hành trình "Quận 11 có một Chợ Lớn rất khác", dễ ghép với Chợ Thiếc, Thắng Nghĩa Tổ Quán và phố ẩm thực Hà Tôn Quyền.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, tên chính thức là Tiểu Vương cung Thánh đường Chính tòa Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội, là một trong những công trình kiến trúc, văn hóa và tôn giáo tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh. Công trình được xây dựng từ năm 1877 đến 1880, theo đồ án của kiến trúc sư J. Bourard, mang phong cách Roman cải biên kết hợp Gothic. Toàn bộ vật liệu xây dựng, từ xi măng, sắt thép đến gạch và ốc vít, đều được đưa từ Pháp sang; đặc biệt, gạch mặt ngoài được sản xuất tại Toulouse, tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của công trình.

Tiền thân của nhà thờ là nhà thờ bằng gỗ hoàn thành năm 1865 bên Kinh Lớn. Do xuống cấp, một nhà thờ mới được lựa chọn xây dựng tại vị trí hiện nay. Đến năm 1959, tượng Đức Mẹ Hòa Bình bằng đá cẩm thạch Carrara được dựng trước nhà thờ, từ đó tên gọi “Nhà thờ Đức Bà” trở nên quen thuộc. Ngày 8/12/1959, nhà thờ được cung hiến để kính Đức Trinh nữ Maria Vô nhiễm Nguyên tội.

Năm 1960, nhà thờ trở thành Chính tòa của Tổng giáo phận Sài Gòn. Ngày 13/11/1962, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII nâng nhà thờ lên hàng Tiểu Vương cung Thánh đường. Trải qua thời gian, nơi đây không chỉ là không gian hành lễ quan trọng của Công giáo mà còn lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần của Sài Gòn.

Cách trung tâm Thành phố khoảng 20 km, trên con đường mang tên Dân Công Hỏa Tuyến, còn gọi là đường Nữ Dân Công, là khu di tích tưởng niệm những nam, nữ dân công hỏa tuyến trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968. Khu di tích được xếp hạng di tích lịch sử theo Quyết định số 119/QĐ-UBND ngày 12 tháng 7 năm 2005 của Ủy ban nhân dân Thành phố.

Di tích gắn với đêm 15 tháng 6 năm 1968. Như bao đêm khác, đoàn dân công hỏa tuyến nhận nhiệm vụ đưa thương binh từ ngã tư Tân Hòa 1 vượt cánh đồng dứa, bưng Láng Sấu xuống Bình Thủy, và tải súng đạn về mặt trận Sài Gòn – Gia Định, trên đường băng qua cánh đồng bưng ấp 4. Khu di tích là nơi tưởng nhớ những nam, nữ dân công đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968.

Bước vào là cổng tam quan đồ sộ và tấm bia đá granite đỏ cùng bức tượng đồng cao ba mét khắc họa đoàn dân công đang trên đường tải thương, tải đạn. Nhà tưởng niệm xây theo lối kiến trúc cổ lưu giữ hình ảnh và kỷ vật của các liệt sĩ dân công. Tháng 3 năm 2025, khu di tích có thêm nhà trưng bày kết hợp Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Hằng năm, lễ giỗ các dân công hỏa tuyến được tổ chức vào ngày 20 tháng 5 âm lịch. Đây là một trong bảy điểm đến trên bản đồ du lịch huyện Bình Chánh cũ.

Thành lập năm 1988 nhân 100 năm ngày sinh Chủ tịch Tôn Đức Thắng (20/8/1888 – 30/3/1980), ban đầu mang tên Nhà trưng bày cuộc đời và sự nghiệp Chủ tịch Tôn Đức Thắng. Năm 1990 Bộ Văn hóa đổi tên thành Bảo tàng Tôn Đức Thắng, đơn vị trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh.

Tòa nhà hiện nay là công trình xây mới hoàn toàn. Công trình gồm bốn tầng nổi và một tầng hầm, diện tích xây dựng 1.722 m², tổng diện tích sàn 8.551 m², vốn đầu tư 275 tỷ đồng. Ngày 20/6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp bảo tàng hạng I theo Quyết định số 2086; trước đó bảo tàng ở hạng II theo Quyết định số 4602 ngày 26/8/2017.

Bảo tàng trưng bày khoảng 10.000 hiện vật, hình ảnh và tư liệu, tổ chức theo năm chủ đề đi theo trình tự cuộc đời: Thời niên thiếu; Từ người thợ đến người lãnh đạo phong trào công nhân Sài Gòn; 15 năm tù Côn Đảo; Một hạt nhân đại đoàn kết dân tộc; Một vị Chủ tịch nước.

Ba chủ đề đầu đặt ở tầng ba, hai chủ đề sau cùng phòng trải nghiệm ở tầng bốn, ngoài ra có một phòng chuyên đề ngắn hạn thay đổi theo đợt.

Nhiều hiện vật đến từ người hiến tặng có tên: bà Tôn Thị Bạch Tuyết, cháu của Bác Tôn, tặng ảnh tư liệu; ông Viên Hồng Quang, đại diện Công ty AIDAY, tặng 24 phim tư liệu giai đoạn 1964–1976.

Ở Long Bình, phía đông Thành phố, có một công viên được dựng lên để kể lịch sử dân tộc Việt Nam: Công viên Lịch sử - Văn hóa Dân tộc, khánh thành năm 2009. Ý tưởng hình thành từ năm 1992; ngày 16 tháng 8 năm 1993, Thành phố lập Ban Nghiên cứu, xây dựng và quản lý Quần thể Công trình Lịch sử - Văn hóa Dân tộc. Nhiều nhà khoa học uy tín đã góp ý cho dự án, như Giáo sư Trần Văn Giàu, nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng, kiến trúc sư Ngô Viết Thụ và nhà văn Sơn Nam.

Theo quy hoạch, công viên gồm bốn khu, cổ đại, trung đại, cận hiện đại và vui chơi giải trí, kể các sự kiện lịch sử tiêu biểu từ thời các Vua Hùng dựng nước đến thời đại Hồ Chí Minh. Đến nay đã có hai công trình đón khách: Đền Tưởng niệm các Vua Hùng và Đền thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh; các hạng mục còn lại vẫn đang được quy hoạch.

Đền Tưởng niệm các Vua Hùng là điểm dừng chính. Trước đền là quảng trường hình trống đồng rộng khoảng 4.000 m², và một con đường tre dẫn khách vào. Công viên là nơi tổ chức lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, kèm các hoạt động như hội thi gói bánh chưng và hội trại.

Công viên rất rộng, nên đi vào buổi sáng hoặc chiều mát. Theo báo chí, du khách vào cổng không mất phí. Công viên nằm không xa ga cuối tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên.

Căn nhà số 113A đường Đặng Dung ở Tân Định từng là nơi cất giữ và chuyển giao thư từ, tài liệu mật của lực lượng Biệt động Sài Gòn ra chiến khu. Di tích nằm trong hệ thống trưng bày của Bảo tàng Biệt động Sài Gòn, cùng với trụ sở bảo tàng ở 145 Trần Quang Khải, Gió Lộng Biệt động Sài Gòn ở Cần Giờ và cơ sở giấu vũ khí ở 287/70 Nguyễn Đình Chiểu.

Bên trong trưng bày nhiều ảnh, giấy tờ và tư liệu về lực lượng Biệt động Sài Gòn; những chiếc đồng hồ, máy cassette, đèn dầu, điện thoại, tủ ngăn gỗ là những "nhân chứng" của một thời. Khách còn được tận mắt xem cấu trúc các căn hầm của lực lượng biệt động.

Cần biết trước khi đến: đây không phải khu di tích có cổng và quầy vé riêng. Di tích nằm ngay trong một quán cà phê đang hoạt động tại số 113A; trước cửa có tấm biển đồng ghi "Di tích lịch sử Hộp thư bí mật và hầm nổi của Biệt động Sài Gòn". Khách vào xem di tích qua không gian quán, theo giờ hoạt động của quán. Đây là nhà riêng của một gia đình và CHƯA được xếp hạng di tích; tháng 11 năm 2025, Trung tâm Bảo tồn di tích Thành phố đã tổ chức tọa đàm khoa học, đề nghị xếp hạng di tích lịch sử cấp Thành phố. Di tích là điểm mở đầu của nhiều hành trình do Sở Du lịch giới thiệu, như "Theo dấu chân Biệt động Sài Gòn".

Nằm trên cù lao Bà Tàng ở nhánh rẽ của Kênh Đôi, Đình Bình Đông là ngôi đình hơn trăm năm tuổi mà phường Bình Đông ngày nay mang tên. Giữa thế kỷ XIX, đình chỉ là một ngôi nhà lá cho dân quanh vùng hội họp, cúng bái, và được vua Tự Đức ban sắc phong. Năm 1922, đình được trùng tu với mái ngói, vách ván, cột kèo gỗ; sau khi bị hư hại nặng trong chiến tranh năm 1968, đình được xây dựng lại năm 1991 bằng bê tông cốt thép nhưng vẫn giữ kiến trúc tổng thể. Năm 1997, đình được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Đình theo dạng đình Nam Bộ: võ ca và chánh điện ở giữa, hai bên có Đông lang, Tây lang, bên cạnh là nhà Nghĩa Từ. Sân đình rộng, nhiều cây xanh, ba cổng đều hướng ra bờ kênh; cổng chính kiểu tam quan, trên nóc là đôi rồng tranh châu. Chánh điện còn giữ các hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng, khám thờ thần, bộ bát bửu, cùng hai tượng ngựa đen, ngựa trắng hai bên. Trong khuôn viên có nhà tưởng niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng.

Lễ lớn nhất là lễ Kỳ yên ngày 12 – 13 tháng Hai âm lịch, có hát bội, thu hút đông đảo bà con trong vùng. Từ năm 2017, cây cầu dài hơn 100 m nối đình với đường Phạm Thế Hiển giúp du khách đến thăm thuận tiện. Đình nằm trong chương trình "Quận 8 – Vùng đất của những câu chuyện".

Chợ Bình Tây (Chợ Lớn Mới) là một trong những biểu tượng thương mại lâu đời của khu Chợ Lớn, gắn với quá trình phát triển của cộng đồng người Hoa và hoạt động buôn bán đầu mối tại TP.HCM.

Chợ do thương gia người Hoa Quách Đàm đầu tư xây dựng, khởi công năm 1928 và khánh thành năm 1930. Gần một thế kỷ sau, chợ vẫn giữ được dáng dấp của một công trình thương mại đầu thế kỷ XX và nhịp buôn bán đặc trưng của Chợ Lớn.

Điểm dễ nhận diện nhất của chợ là tháp đồng hồ bốn mặt nằm giữa sân thiên tỉnh, nổi bật với mái ngói âm dương, các dãy nhà bao quanh và hệ thống cửa lớn mở ra những tuyến phố xung quanh. Kiến trúc nổi bật của người Hoa kết hợp với quy mô rộng và cách tổ chức không gian khiến Chợ Bình Tây trở thành một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của khu Chợ Lớn.

Bên trong chợ, du khách có thể khám phá các gian hàng thực phẩm khô, gia vị, nông sản, vải vóc, đồ gia dụng và nhiều mặt hàng phục vụ đời sống hàng ngày. Quan sát hoạt động mua bán, thưởng thức ẩm thực của cả người Hoa và người Việt, cùng đi bộ quanh các tuyến phố lân cận sẽ giúp cảm nhận rõ hơn đời sống thương mại và văn hóa của Chợ Lớn. Đây là điểm phù hợp với những ai muốn khám phá đời sống văn hóa của cộng đồng người Hoa Chợ Lớn.

Cầu tàu 914 nằm ngay trước Dinh Chúa đảo, hướng thẳng ra vịnh Côn Sơn; hai khu di tích đối diện nhau trên đường Tôn Đức Thắng. Cầu tàu thuộc Di tích quốc gia đặc biệt, được Thủ tướng Chính phủ công nhận theo Quyết định số 548/QĐ-TTg ngày 10 tháng 5 năm 2012.

Cầu được khởi công từ năm 1873 và đã trải qua nhiều lần sửa chữa, mở rộng. Dấu ấn còn lại với thời gian là những tảng đá to hàng thước khối, nặng nhiều tấn, xếp chồng từng lớp. Con số 914 trong tên gọi mang tính tượng trưng, để tưởng nhớ những người tù đã ngã xuống trong quá trình xây dựng cầu tàu. Đây cũng là nơi người tù đặt chân đầu tiên khi bị đưa ra Côn Đảo.

Cầu tàu chứng kiến những thời khắc lịch sử của Côn Đảo: rợp cờ trong ngày Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945 và ngày đất nước hoàn toàn giải phóng năm 1975, khi hàng nghìn tù nhân được tự do trở về đất liền.

Cầu tàu là một chặng trong tuyến tham quan tiêu biểu của Côn Đảo: Bảo tàng – Nhà Chúa Đảo – Cầu tàu 914 – Nhà Công Quán – Trại Phú Hải – Chuồng cọp Pháp – Chuồng cọp Mỹ. Từ đây chỉ khoảng 5 phút đi bộ là tới trại Phú Hải và trại Phú Sơn. Ngay cạnh là bãi biển vịnh Côn Sơn cát phẳng, sóng êm, nước trong, nơi dễ chịu để đi dạo ngắm biển.

The Old Compass Cafe and Bar nằm ở tầng 3, số 11 trong con hẻm 63 Pasteur, phường Bến Nghé, Quận 1 ngay giữa khu trung tâm sầm uất bậc nhất Sài Gòn nhưng lại ẩn mình trong một chung cư cũ xây từ thập niên 1960. Quán do đội ngũ đứng sau Rusty Compass trang blog du lịch độc lập nổi tiếng về Việt Nam của Mark Bowyer mở cửa từ năm 2016, phát triển từ chính nền tảng nội dung du lịch - lịch sử của blog thành một không gian vật lý. Nội thất giữ lại nền gạch bông cũ, khung cửa sổ sắt uốn kiểu xưa cùng quầy bar tròn hoài cổ, pha trộn với đồ nội thất tái chế/tân trang, tạo cảm giác vừa hoài niệm vừa ấm cúng. Quán phục vụ bữa sáng kiểu phương Tây (trứng, bánh mì nướng bơ), cà phê, cùng các set cơm Việt nấu kiểu nhà thay đổi theo mùa vào buổi trưa và tối, kèm rượu vang và bia thủ công. Điểm đặc biệt là chuỗi sự kiện văn hóa buổi tối giờ happy hour, buổi trò chuyện tác giả, thảo luận kiến trúc và các buổi biểu diễn nhỏ biến nơi đây thành điểm gặp gỡ quen thuộc của cộng đồng người nước ngoài và người Việt yêu văn hóa - lịch sử Sài Gòn. Tính đến cuối tháng 8/2025, quán vẫn được khách ghé thăm và viết bài giới thiệu, cho thấy vẫn đang hoạt động bình thường.

Trên đường Mai Thị Lựu, Điện Ngọc Hoàng, còn gọi là chùa Ngọc Hoàng, chùa Phước Hải hay Ngọc Hoàng Điện, là một trong những ngôi chùa cổ nổi tiếng của Sài Gòn xưa. Chùa do sư tổ Lưu Minh, một người Hoa, lập nên và khánh thành năm 1906; về sau được trùng tu nhiều lần và đổi tên là chùa Phước Hải. Năm 1994, chùa được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Chùa mang đậm kiến trúc đền chùa Trung Hoa: xây bằng gạch nung, mái lợp ngói âm dương, bờ nóc và góc mái trang trí nhiều tượng gốm màu; bên trong có nhiều tranh thờ, tượng thờ, bao lam và liễn đối. Khuôn viên chia ba gian chính: Tiền điện, Trung điện và Chánh điện. Vị thần tối cao được thờ là Ngọc Hoàng Thượng Đế; chùa còn thờ Phật, Bồ Tát và nhiều vị thần như Kim Hoa Thánh Mẫu, ông Tơ, bà Nguyệt, 12 bà Mụ. Trong ngôi miếu cổ bên hông chùa còn thờ một viên đá tượng trưng "Ông Tà" của người Khmer.

Chùa là nơi nhiều người đến cầu duyên, cầu tự. Ngày vía Ngọc Hoàng mùng 9 tháng Giêng âm lịch là dịp đông người đến dâng hương nhất trong năm. Chùa mở cửa 7:00 – 17:30; ngày mùng một và rằm mở từ 5:00 đến 19:00. Chùa nằm trong hành trình "Sài Gòn – Về chốn an nhiên" của Thành phố.

Nằm tại phường Chánh Hiệp, TP. Hồ Chí Minh và có lịch sử hơn 300 năm, làng được xem là một trong những cái nôi của sơn mài Nam Bộ. Nghề sơn mài Tương Bình Hiệp được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016.

Nghề phát triển mạnh từ đầu thế kỷ XX, đặc biệt sau khi Trường Mỹ nghệ bản xứ Thủ Dầu Một thành lập năm 1901, nơi đào tạo những kỹ thuật thủ công và mỹ thuật góp phần đưa nghề sơn truyền thống phát triển thành nghệ thuật sơn mài.

Điểm đặc biệt của Tương Bình Hiệp nằm ở những lớp sơn được phủ, mài và đánh bóng công phu, kết hợp dát vàng, dát bạc, cẩn vỏ trứng, cẩn ốc, đắp nổi… tạo nên những sản phẩm có chiều sâu và độ bóng đặc trưng.

Tuy từng có thời kỳ hàng trăm hộ cùng làm nghề, số cơ sở hiện nay đã giảm mạnh, khiến câu chuyện của Tương Bình Hiệp không chỉ là câu chuyện về một nghề thủ công, mà còn là hành trình giữ lại ký ức và tay nghề của nhiều thế hệ giữa quá trình đô thị hóa.

Du khách có thể tìm đến các xưởng trên đường Hồ Văn Cống để xem nghệ nhân thực hiện các công đoạn sơn mài và tìm mua sản phẩm. Nên liên hệ trước vì không phải cơ sở nào cũng mở cửa tham quan thường xuyên.