Khánh Hòa

Tháp Bà Pô Nagar là một trong những công trình kiến trúc tôn giáo tiêu biểu và có quy mô lớn nhất còn lại của vương quốc Champa cổ, được xây dựng vào khoảng thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII, dưới thời kỳ hưng thịnh của vương triều Chăm. Di tích tọa lạc trên đỉnh đồi Cù Lao, cao khoảng 50 mét so với mực nước biển, nằm ven bờ sông Cái, thuộc phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Quần thể gồm ba tầng kiến trúc phân bố theo trục dọc từ thấp lên cao. Tầng dưới là cổng tháp, nay chỉ còn nền móng. Tầng giữa là khu nhà khách (Mandapa), nơi tín đồ hành hương dừng chân làm lễ trước khi vào tháp chính. Tầng trên cùng là khu tháp chính, trung tâm sinh hoạt nghi lễ tôn giáo, nơi thờ nữ thần Pô Nagar, vị thần Mẹ trong tín ngưỡng của người Chăm.

Toàn bộ các hạng mục đều được xây dựng bằng chất liệu gạch nung kết hợp với trang trí điêu khắc đá sa thạch. Nghệ thuật trang trí tập trung thể hiện các đề tài tôn giáo, tín ngưỡng và văn hóa Chăm như thần linh, vũ nữ, nhạc công, linh thú, với phong cách đặc trưng của nghệ thuật Champa giai đoạn cổ và trung đại. Một trong những nét độc đáo về kỹ thuật của công trình là phương pháp xây dựng bằng gạch: các viên gạch được gắn kết chặt chẽ với nhau mà không để lộ mạch vữa, tạo nên kết cấu bền vững và trường tồn qua hơn một thiên niên kỷ.

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng, Tháp Bà Pô Nagar được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 152/QĐ-TTg ngày 17 tháng 1 năm 2025. Lễ đón bằng xếp hạng được tổ chức tháng 7/2025.

Đây vừa là di tích khảo cổ - kiến trúc, vừa là nơi thờ tự đang hoạt động: người Chăm và người Việt ở Khánh Hòa cùng đến dâng hương, trong đó người Việt gọi nữ thần là Thiên Y A Na Thánh Mẫu. Khi lên khu tháp chính, khách bỏ giày dép và mặc áo choàng do ban quản lý cho mượn ở chân bậc cấp.

Làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp thuộc xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, là một trong những làng nghề truyền thống lâu đời và đặc sắc của người Chăm, nổi bật với kỹ thuật dệt thủ công tinh xảo. Trải qua hàng trăm năm, nghề dệt nơi đây được gìn giữ vừa như một kế sinh nhai, vừa như một biểu tượng sống động của bản sắc văn hóa Chăm.

Các sản phẩm chủ yếu gồm khăn choàng, khăn trùm đầu, vải truyền thống dùng trong các dịp lễ nghi, cưới hỏi, tín ngưỡng. Tất cả đều được dệt hoàn toàn bằng tay, trên khung cửi gỗ, với kỹ thuật truyền thống được truyền qua nhiều thế hệ. Người thợ chủ yếu là phụ nữ Chăm, khéo léo phối màu, lồng ghép hoa văn và biểu tượng văn hóa dân gian như hình sóng nước, hoa lá, tạo nên những tấm vải vừa mang giá trị sử dụng vừa đậm tính nghệ thuật.

Điểm đặc biệt của dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp là sự kết hợp giữa kỹ thuật cổ truyền và sáng tạo cá nhân của nghệ nhân, khiến mỗi sản phẩm mang dấu ấn riêng, không tấm nào giống tấm nào. Vải thổ cẩm ở đây có độ bền cao, màu sắc trầm ấm, phong phú, thể hiện gu thẩm mỹ tinh tế và mối liên kết sâu sắc với thiên nhiên, tín ngưỡng và cuộc sống cộng đồng.

Đến với làng dệt Mỹ Nghiệp, du khách được chiêm ngưỡng những sản phẩm thủ công và có cơ hội trực tiếp quan sát quy trình dệt vải truyền thống, cảm nhận tinh thần lao động miệt mài qua hình ảnh những người phụ nữ Chăm bên khung cửi.

Đây là không gian bảo tồn văn hóa sống, nơi nghệ thuật, ký ức lịch sử và truyền thống tâm linh hòa quyện trong từng đường dệt, từng hoa văn, điểm đến dành cho những ai muốn tìm hiểu chiều sâu di sản văn hóa phi vật thể của người Chăm.

Yersin là người Thụy Sĩ gốc Pháp. Ông sinh năm 1863 tại một miền quê thuộc tổng Vaud, hạt Lavaux, Thụy Sĩ. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn với Việt Nam và ông coi xứ Trầm Hương là quê hương thứ hai của mình.

Khánh Hòa nói riêng và Việt Nam nói chung có nhiều địa danh gắn với sự nghiệp của A. Yersin, trong đó Khánh Hòa có quần thể di tích đã được xếp hạng di tích quốc gia, đó là: khu mộ của A. Yersin nằm trong khu đất của Trại chăn nuôi thí nghiệm Suối Dầu, thuộc Viện Pasteur Nha Trang ở xã Cam Lâm. Năm 2013, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng A. Yersin là công dân danh dự Việt Nam.

Ghi nhận những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học mà nhà bác học A. Yersin đã để lại cho nhân loại và tình cảm của ông đối với Việt Nam, quần thể di tích A. Yersin đã được Bộ Văn hóa - Thông tin, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1990. Di tích địa điểm nhà làm việc của nhà bác học A. Yersin trên núi Hòn Bà, xã Suối Dầu, tỉnh Khánh Hòa cũng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 2023.

Khu mộ nằm trên một ngọn đồi thấp giữa vườn cây, lên bằng bậc cấp, cổng ghi "Khu mộ Bác sĩ A. Yersin". Người dân quanh vùng quen gọi ông là Ông Năm.

Có một chi tiết được truyền miệng rất rộng rãi và không chính xác: rằng Yersin di nguyện được chôn nằm sấp, hai tay dang ra để ôm lấy đất Nha Trang. Di chúc thật của ông lập ngày 9/9/1938 chỉ ghi mong muốn được chôn cất đơn giản, không cầu kỳ, không điếu văn.

Làng gốm Bàu Trúc, thuộc thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, là một trong những làng nghề gốm cổ xưa ở Việt Nam và hiếm hoi trên thế giới vẫn còn bảo tồn được kỹ thuật làm gốm thủ công truyền thống. Bên cạnh những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Chăm, làng nghề còn được ví như một "bảo tàng sống" lưu giữ lịch sử, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của cộng đồng người Chăm suốt nhiều thế kỷ.

Theo truyền thuyết của người Chăm, nghề gốm Bàu Trúc gắn liền với vị vua Pô Klong Chanh, người được tôn kính như vị tổ của nghề làm gốm. Trải qua hàng trăm năm, kỹ thuật chế tác gốm vẫn được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Điểm nổi bật làm nên nét riêng của gốm Bàu Trúc là kỹ thuật chế tác hoàn toàn thủ công, không dùng bàn xoay như nhiều làng gốm khác. Người thợ giữ khối đất cố định và di chuyển quanh sản phẩm, dùng đôi bàn tay tạo hình, kết hợp các công cụ đơn sơ như que tre, mảnh gỗ, vỏ sò để hoàn thiện chi tiết.

Nguyên liệu chính gồm đất sét, cát, nước, củi và rơm, khai thác chủ yếu tại khu vực cánh đồng Hamu Tanulan ven sông Quao, ngay trong khu vực làng. Sau khi tạo hình, sản phẩm được phơi nắng, trang trí hoa văn bằng tay hoặc que tre, rồi nung lộ thiên bằng rơm và củi. Cách nung này tạo nên màu sắc tự nhiên đặc trưng: nâu đỏ hoặc đen bóng. Hoa văn thể hiện văn hóa Chăm qua các họa tiết sóng nước, hoa lá, chim muông, biểu tượng thần linh.

Ngày 29/11/2022, "Nghệ thuật làm gốm của người Chăm" được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Thành Diên Khánh là tòa thành được xây dựng ở phủ Diên Khánh, còn là cơ quan hành chính của địa phương dưới triều đại phong kiến nhà Nguyễn năm 1793. Ngày nay, một phần tòa thành tên gọi cũ vẫn còn nhưng chức năng đã ít nhiều thay đổi.

Thành Diên Khánh tuy cấu trúc xây dựng theo kiểu Vauban được thể hiện rõ ở tường Thành với hệ thống pháo đài đường ngoài hào, nhưng cổng Thành và các dinh thự xây cất trong thành vẫn theo đặc điểm kiến trúc truyền thống của phương Đông. Theo một số tư liệu, trước đây có các công trình kiến trúc như: Hoàng cung, dinh Tuần vũ, Án sát, Lãnh binh, kho lương, nhà lao, được làm theo quy định của triều đình nhà Nguyễn và xây dựng theo kiểu kiến trúc nhà cửa của Việt Nam.

Trải qua hơn 200 năm chứng kiến bao biến động của lịch sử, Thành cổ Diên Khánh vẫn giữ được nét cổ kính. Ghi nhận những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, ngày 16/11/1988, Bộ Văn hóa ban hành quyết định số 1288/VH-QĐ xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia.

Thành ban đầu có 6 cửa, nay còn 4 cửa chính: cửa Đông, cửa Tây, cửa Tiền (phía Nam) và cửa Hậu (phía Bắc). Các cổng nằm xen giữa khu dân cư và đường phố, ai cũng vào xem được, không có vé.

Lưu ý khi đi trong năm 2026: di tích đang trong dự án tu bổ, tôn tạo với tổng mức đầu tư hơn 225,5 tỷ đồng. Tính đến tháng 8/2026 dự án đạt hơn 65% khối lượng, các hạng mục cổng và cầu đã xong khoảng 90%, tuyến thành đất đạt 70%, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Khu vực công trường có thể hạn chế lối vào.

Tọa lạc trên đồi Trầu thuộc phường Đô Vinh, tỉnh Khánh Hòa, tháp Pô Klong Garai là một trong những công trình kiến trúc Champa cổ tiêu biểu, còn bảo tồn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay.

Quần thể tháp được xây dựng vào cuối thế kỷ XIII, đầu thế kỷ XIV dưới triều vua Jaya Simhavarman III, để thờ phượng thần Shiva dưới hình tượng Linga. Sau thế kỷ XV, khi Hindu giáo suy tàn, người Chăm địa phương đã bản địa hóa ngôi tháp này thành tháp thờ phụng và tưởng niệm vua Pô Klong Garai, vị vua trị vì từ năm 1151 đến 1205, nổi tiếng với công lao dẫn thủy nhập điền, chăm lo đời sống nông nghiệp cho nhân dân.

Toàn bộ công trình được xây dựng bằng gạch nung, thể hiện trình độ kỹ thuật cao của người Chăm cổ trong việc xây dựng và liên kết vật liệu. Tháp chính có kiến trúc đặc trưng với dáng tháp cao vút, mái nhọn hình mũi giáo, được trang trí bằng nhiều họa tiết điêu khắc sắc sảo như tượng thần, linh vật, hoa văn hình học và các biểu tượng tôn giáo phản ánh phong cách nghệ thuật văn hóa Chăm Pa.

Quần thể di tích tháp Pô Klong Garai được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt năm 2016. Năm 2024, tượng thờ vua Pô Klong Garai, một tác phẩm điêu khắc bằng đá đặt trong lòng tháp chính, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia.

Đây là nơi thờ tự đang hoạt động: cộng đồng Chăm vẫn về đây hành lễ, đông nhất vào dịp Katê. Ngoài dịp lễ, khách lên tháp bằng bậc cấp bộ hoặc đi xe điện từ chân đồi.

Tọa lạc trên một ngọn đồi thuộc địa phận thôn Hậu Sanh, xã Phước Hữu, tháp Pô Rômê được xây dựng vào thế kỷ XVII, dưới triều vua Pô Rômê (1627 - 1651), một trong những vị vua cuối cùng của vương quốc Champa và được người Chăm suy tôn như một vị thần sau khi băng hà.

Tháp mang dáng vẻ đặc trưng của kiến trúc Chăm muộn, với kết cấu thu nhỏ dần về phía đỉnh, mái nhọn hình mũi giáo và thân tháp được trang trí bằng các hoa văn chạm khắc tinh xảo, thể hiện trình độ kỹ thuật và thẩm mỹ cao của người Chăm xưa. Bên cạnh giá trị kiến trúc - nghệ thuật, tháp Pô Rômê còn gắn liền với nhiều truyền thuyết thiêng liêng trong tín ngưỡng dân gian Chăm và là không gian linh thiêng diễn ra các nghi lễ truyền thống quan trọng như Lễ hội Katê, Lễ Mở cửa tháp.

Với những giá trị nổi bật về kiến trúc, lịch sử và tín ngưỡng, năm 1992 tháp Pô Rômê được Bộ Văn hóa - Thông tin, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xếp hạng là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia. Năm 2020, phù điêu vua Pô Rômê, tác phẩm điêu khắc độc đáo bằng đá sa thạch thờ trong lòng tháp chính, được công nhận là Bảo vật Quốc gia, góp phần khẳng định vị trí quan trọng của di tích trong kho tàng văn hóa Chăm và di sản văn hóa Việt Nam.

So với Pô Klong Garai, tháp Pô Rômê nằm xa trục đường lớn và ít khách hơn hẳn. Đường lên đồi là đường đất, tự đi bộ, không có dịch vụ tại chỗ.

Lễ hội Katê là một trong những lễ hội truyền thống lớn và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cộng đồng người Chăm theo tôn giáo Bàlamôn. Lễ hội được tổ chức định kỳ vào đầu tháng 7 theo lịch Chăm hằng năm, tương ứng khoảng tháng 10 dương lịch.

Lễ hội diễn ra tại các địa điểm thiêng liêng như tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Rômê và đền thờ Pô Inư Nưgar, thu hút đông đảo đồng bào Chăm trong vùng cùng du khách. Thời gian chính lễ kéo dài ba ngày, gồm chuỗi nghi lễ tâm linh và hoạt động văn hóa, chia thành phần lễ và phần hội.

Phần lễ mở đầu bằng lễ rước và đón y trang của thần linh tại làng Hữu Đức vào ngày thứ nhất. Tiếp đó là các nghi thức trọng thể: rước y trang lên tháp, mở cửa tháp, tắm tượng và khoác y trang cho tượng thần, kết thúc bằng Đại lễ Katê do các chức sắc tôn giáo như Pô Adhia và thầy Kadhar chủ trì. Ngày thứ ba là Katê làng, khi các tộc họ tổ chức nghi lễ tưởng nhớ ông bà, tổ tiên.

Phần hội diễn ra tại các làng Chăm với múa đội mâm trầu, hòa tấu nhạc cụ dân gian Chăm, trình diễn trang phục truyền thống, trò chơi dân gian và văn nghệ. Lễ hội là dịp người Chăm tưởng nhớ tổ tiên, tôn vinh thần linh, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Năm 2017, Lễ hội Katê được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nằm tại xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa, tháp Hòa Lai được các nhà nghiên cứu xác định xây dựng vào khoảng thế kỷ VIII đến IX. Quần thể di tích gồm ba cụm tháp với ba tháp chính và các tháp phụ xung quanh. Hiện nay hầu hết các tháp đã sụp đổ, chỉ còn hai tháp chính ở cụm Tháp Bắc và Tháp Nam là còn tương đối nguyên vẹn.

Với những đặc trưng kiến trúc độc đáo, tháp Hòa Lai được xem là khởi đầu của phong cách Hòa Lai, một phong cách kiến trúc Chăm tiêu biểu, đặt nền móng cho sự phát triển của nghệ thuật xây dựng tháp Chăm trong nhiều thế kỷ sau đó. Công trình mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm cổ, thể hiện qua phù điêu, hoa văn trang trí tinh xảo và giàu biểu tượng: họa tiết hình học, lá cuộn, tượng thần linh, linh thú, phản ánh trình độ kỹ thuật và thẩm mỹ vượt trội của người Chăm thời kỳ đầu.

Năm 2016, quần thể tháp Hòa Lai được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Năm 2020, bia Hòa Lai, tấm bia cổ ghi lại nhiều thông tin quý giá về lịch sử và văn hóa Chăm, được công nhận là Bảo vật Quốc gia, càng khẳng định vị thế nổi bật của cụm di tích trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.

Tháp nằm ngay ven Quốc lộ 1, không có cổng bán vé, khách dừng xe là vào được. Đây cũng là lý do di tích chịu áp lực từ hạ tầng giao thông chạy sát bên.

Am Chúa là công trình được xây dựng để thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na theo tín ngưỡng của người Việt, mà nguồn gốc là một vị Nữ thần của người Chăm có tên gọi Pô Inư Nưgar, hay còn gọi là Pô Nagar, được thờ phụng tại Tháp Bà Pô Nagar Nha Trang.

Am Chúa tọa lạc trên núi Đại An hay còn gọi là Qua Sơn (Qua Lãnh, núi Chúa, núi Cấm), xưa nay tên Đại An thông dụng nhất. Núi Chúa là một núi thổ sơn, cao 284 thước; Am Chúa nằm ở lưng chừng núi, có độ cao 80 m so với mực nước biển, thuộc địa phận xã Diên Điền, tỉnh Khánh Hòa.

Am Chúa là di sản văn hóa tiêu biểu, ở đó thể hiện được tâm lý, quan hệ xã hội, nhận thức thế giới tự nhiên, sự sáng tạo các giá trị về văn học, nghệ thuật dân gian. Với những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, năm 1999 Am Chúa được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia tại Quyết định số 05/1999-QĐ-BVHTT ngày 12/02/1999.

Trong tín ngưỡng dân gian Khánh Hòa, Am Chúa được xem là nơi Thánh Mẫu giáng trần và lớn lên, còn Tháp Bà Pô Nagar là nơi bà hiển thánh. Vì thế lễ hội Am Chúa mở trước, vào đầu tháng 3 âm lịch, rồi mới đến lễ hội Tháp Bà cuối tháng 3.

Lên Am phải leo bậc đá qua vườn cây. Ngày thường nơi này vắng, chỉ có người trông coi và vài đoàn hành hương lẻ.

Bài chòi là trò chơi dân gian được hình thành trong quá trình lao động sản xuất của người dân Việt Nam nói chung và Khánh Hòa nói riêng. Ca từ và nội dung của những câu hát này rất mộc mạc, dễ hiểu, nội dung hóm hỉnh vui tươi, phản ánh đời sống tình cảm và kinh nghiệm sống của người dân.

Năm 2017, Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam, có ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Du khách có thể trải nghiệm Hội Bài chòi ở Nha Trang vào mỗi cuối tuần tại công viên Quảng trường 2/4, đối diện khách sạn Novotel Nha Trang.

Một hội bài chòi được dựng bằng những chòi lá đặt quanh sân, con bài để ở chòi trung tâm. Anh Hiệu và chị Hiệu, người dẫn hội, rút từng con bài rồi hô thai: hát một câu vè, câu đố ứng với tên con bài đó. Người ngồi trên chòi nghe câu hô mà đoán, ai đủ ba con bài trùng thì gõ mõ báo thắng và nhận thưởng từ tay anh chị Hiệu. Cái hay của hội nằm ở tài ứng khẩu của người hô: câu thai có thể được bẻ lái theo không khí sân chơi, chọc cười cả người chơi lẫn người đứng xem.

Có diện tích 19.814 ha, có địa hình đồi núi hiểm trở với độ cao 200-1900 mét, tạo nên sự đa dạng về hệ động, thực vật, là nơi sinh sống của hơn 1.300 loài thực vật và có 327 loài động vật, trong đó có 69 loài quý hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam và sách đỏ thế giới. Đặc biệt, nơi đây còn quần thể gần 80 con bò tót sinh sống theo bầy đàn. Vườn được các nhà khoa học đánh giá là mẫu chuẩn hệ sinh thái rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới của Việt Nam. Du khách đến Phước Bình sẽ được tham gia hoạt động trekking, khám phá rừng nguyên sinh và ngắm cảnh thiên nhiên bên những dòng suối mát lành (suối Đa Nhông, suối Đa Quýt…) và những thác nước tuyệt đẹp, thích hợp cho các hoạt động dã ngoại và thư giãn; trải nghiệm văn hóa độc đáo của đồng bào Raglai qua các hoạt động giao lưu, nhảy múa trong tiếng Mã La, tiếng đàn Chapi, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tham gia các lễ hội dân gian đặc sắc. Với vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ và hệ sinh thái phong phú, Vườn quốc gia Phước Bình là một điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên và tìm hiểu về văn hóa bản địa.

Là một trong những điểm đến thú vị, mang vẻ đẹp độc đáo, thu hút nhiều du khách đến khám phá. Trong đó, Đồi cát Nam Cương được ví như "tiểu sa mạc" với khung cảnh bát ngát, bao la và đầy biến ảo. Với diện tích khoảng 700ha, với những dải cát vàng mịn trải dài. Hình dạng thay đổi dưới tác động của gió, tạo nên những đường vân sóng cát mềm mại và huyền ảo. Đến đây vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, du khách sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng khung cảnh ánh nắng phản chiếu lên các đồi cát, tạo nên bức tranh thiên nhiên lung linh, kỳ diệu. Ngoài ra, đồi cát bay Mũi Dinh có những nét độc đáo riêng, góp phần tạo nên sự đa dạng của cảnh quan. Tại các đồi cát, du khách có thể trải nghiệm các hoạt động thú vị như trượt cát, chụp ảnh hoặc đơn giản là đi dạo, ngắm nhìn khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ; cũng là nơi để cảm nhận vẻ đẹp mộc mạc, thanh bình, với những bóng dáng cô gái Chăm trong trang phục truyền thống, tạo nên một cảnh tượng rất đặc trưng riêng có. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên và tìm kiếm sự yên tĩnh, thư giãn.

Làng chài Cửa Bé nằm ở bờ nam vịnh Nha Trang, ngay nơi sông Tắc và sông Quán Trường đổ ra biển, mang trong mình nhịp sống mặn mòi đậm chất miền biển. Nơi đây vẫn giữ trọn nét lao động đời thường với nghề đan và vá lưới truyền thống rộn ràng bên những bến cá nhỏ.

Ngay gần bến là đình Trường Đông, không gian tâm linh linh thiêng gìn giữ tín ngưỡng thờ cá Ông và những điệu hò bá trạo sâu lắng trong Lễ hội Cầu Ngư, một Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đặc sắc của xứ trầm hương.

Ghé Cửa Bé, bạn được hòa mình vào không gian văn hóa bản địa, khám phá nhịp sống chài lưới lâu đời của ngư dân. Do khu vực bến cá hiện chủ yếu phục vụ hoạt động dân sinh nội bộ, khi đến bạn nên di chuyển nhẹ nhàng, chọn các góc quan sát thuận tiện để ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất mà không làm ảnh hưởng đến công việc của người dân.

Nơi đây rất thích hợp để trải nghiệm, chụp ảnh đời thường và nghiên cứu văn hóa biển đảo miền Trung, bạn có thể tản bộ qua những con hẻm nhỏ, ngắm nhìn người dân cần mẫn bên những khung lưới và cảm nhận một Nha Trang bình dị, trầm lắng.

Chùa Long Sơn còn được gọi là chùa Phật Trắng, là ngôi chùa có quy mô kiến trúc và cảnh quan đẹp nhất tỉnh Khánh Hòa. Một trong những điểm nhấn của ngôi chùa cổ kính này là bức tượng Kim Thân Phật Tổ ngồi thuyết pháp cao 24 m, bệ sen cao 7 m, tọa lạc trên đỉnh đồi Trại Thủy.

Nhờ thiên nhiên hữu tình và bàn tay khổ nhọc ngày đêm khai sơn phá thạch của con người hơn 100 năm, đã tạo nên ngôi chùa Long Sơn đẹp cả về kiến trúc và ngoại cảnh. Nơi đây đã trở thành một trong những di tích văn hóa, tín ngưỡng nổi tiếng và là một biểu tượng đẹp của xứ Trầm Hương.

Từ sân chùa, khách leo bậc cấp lên đỉnh đồi, đi ngang tượng Phật nhập Niết bàn bằng đá rồi mới tới chân tượng Kim Thân Phật Tổ. Đứng ở đây nhìn được gần trọn thành phố và dãy núi phía Tây.

Chùa không thu phí tham quan. Khu vực cổng chùa từng có tình trạng bán hàng rong chèo kéo du khách kéo dài nhiều năm; tháng 8/2026, phường Tây Nha Trang mở đợt cao điểm 30 ngày xử lý, yêu cầu 21 người bán hàng rong và 9 hộ kinh doanh đồ lưu niệm ký cam kết, đồng thời lắp biển cấm bán hàng rong.

Lấy cảm hứng từ chiếc đó, nông cụ dân gian gần gũi mang đặc trưng văn hóa Việt, Nhà hát Đó là nhà hát tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, là biểu tượng du lịch mới, "trung tâm văn hóa – nghệ thuật đẳng cấp quốc tế" tại Khánh Hòa, điểm đến của những nhà sáng tạo và người yêu mến văn hóa nghệ thuật trên khắp thế giới.

Nhà hát khai trương ngày 1/4/2023, dịp kỷ niệm 370 năm hình thành tỉnh Khánh Hòa, nằm trong khu Libera Nha Trang ở bãi Tiên, phường Bắc Nha Trang. Công trình rộng khoảng 2.500 m², được xác lập kỷ lục Việt Nam là nhà hát có kiến trúc bản địa lấy cảm hứng từ chiếc đó lớn nhất Việt Nam.

Chương trình đầu tiên là "Rối Mơ" (Life Puppets), xây dựng quanh 12 con giáp, kết hợp rối nước cổ truyền với rối bóng, rối dây và dàn nhạc dân gian Đông Nam Á trên cùng một sân khấu. Từ cuối tháng 8/2025, nhà hát có thêm Chum Show, chương trình gần 40 phút lấy cảm hứng từ văn hóa Chăm, các dân tộc Tây Nguyên và người Kinh, kết hợp múa dân tộc Chăm, Ê Đê, J'Rai với đu dây, nhào lộn trên không và nhạc cụ dân tộc do nghệ sĩ Khánh Hòa biểu diễn.

Lễ hội diễn ra hằng năm từ ngày 20 đến 23 tháng 3 âm lịch tại di tích Tháp Bà Pô Nagar. Lễ hội Tháp Bà được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2012; di tích Tháp Bà Pô Nagar được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2025.

Đây là nơi hội tụ các giá trị truyền thống của quá trình giao lưu văn hóa Việt – Chăm trong lịch sử. Đến với lễ hội, du khách trong và ngoài nước, những nhà nghiên cứu có dịp hiểu thêm về lịch sử, những nét đẹp trong văn hóa truyền thống của con người và mảnh đất Khánh Hòa.

Người Việt ở Khánh Hòa thờ nữ thần tại tháp dưới danh xưng Thiên Y A Na Thánh Mẫu; người Chăm gọi bà là Pô Inư Nưgar, Mẹ xứ sở. Trong những ngày lễ, hai lối hành lễ cùng diễn ra trên một ngọn đồi: lễ Mộc dục tắm tượng và thay y cho Thánh Mẫu, rước kiệu, thả hoa đăng trên sông Cái, bên cạnh lễ cầu an theo phong tục Chăm.

Năm 2026, lễ hội kéo dài từ 5 đến 11/5 dương lịch (19 đến 25 tháng 3 âm lịch), mở đầu bằng lễ rước nước từ Chùa Hang về tháp.

Làng nghề Trường Sơn được hình thành dựa trên ý tưởng của các nghệ nhân và bàn tay lao động của những người thợ lành nghề, với mục đích tái hiện những nét văn hóa dân gian, gìn giữ và thực hành các nghề thủ công, nghề truyền thống như: đan song mây, dệt chiếu, móc mỹ nghệ, thêu hoa, tranh cát, đan lưới, chạm mòn, làm đồ mỹ nghệ, làm gốm, nặn tò he… đã và đang mai một dần.

Với diện tích gần 2 ha, tọa lạc tại số 8 đường Trường Sơn, Làng nghề Trường Sơn là một không gian xanh, yên bình, nơi du khách tìm về nếp sống giản dị, mộc mạc và hiểu sâu hơn các nghề đã nuôi sống bao thế hệ con người của vùng đất biển xanh, cát trắng, nắng vàng này.

Bên cạnh không gian nghề thủ công, du khách còn được nghe thanh âm của các loại nhạc cụ dân tộc. Những giai điệu ấy đến từ nhiều quốc gia, như một lời chào của các nghệ nhân, người thợ và nhạc công tại làng nghề gửi đến du khách trong và ngoài nước.

Tại đây còn trưng bày 10 bộ tác phẩm được xác lập kỷ lục Việt Nam.

Vịnh Vĩnh Hy là một trong những vịnh đẹp nhất Việt Nam được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích danh lam thắng cảnh Quốc gia vào năm 2020. Nơi đây nổi tiếng với vẻ đẹp hùng vĩ, là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích thiên nhiên và biển cả. Vịnh Vĩnh Hy được bao bọc bởi núi non hùng vĩ. Nhìn từ trên cao, vịnh giống như một viên ngọc xanh nổi bật giữa những vách đá và rừng nguyên sinh. Dọc theo bờ vịnh là những bãi cát trắng mịn, uốn lượn tạo nên một khung cảnh hữu tình, thơ mộng. Với khí hậu ôn hòa, mát mẻ quanh năm, Vịnh Vĩnh Hy là điểm đến lý tưởng cho du khách yêu thích các hoạt động thể thao dưới nước như: lặn ngắm san hô, chèo thuyền kayak, khám phá hệ sinh thái biển đa dạng với nhiều loài san hô bằng tàu đáy kính. Vẻ đẹp của Vịnh Vĩnh Hy không chỉ nằm ở thiên nhiên hoang sơ mà còn ở con người hiền lành, mến khách. Điều đó đã tạo nên một Vĩnh Hy đầy sức hút, một điểm đến lý tưởng cho du khách khi đến Khánh Hòa.

Điểm tham quan nằm ở số 1 Cầu Đá, phường Nha Trang, trên cung đường thuận tiện đến khu vui chơi trên đảo Hòn Tre. Viện Hải dương học được xây dựng nhằm bảo vệ, phát triển nguồn tài nguyên thiên nhiên biển.

Khi đến đây, du khách được khám phá và tận mắt chiêm ngưỡng các loài sinh vật biển, nổi bật với bộ xương cá voi khổng lồ, bộ xương bò biển, cá nang hải và các hiện vật đã xác lập kỷ lục Việt Nam. Nơi đây cũng là địa điểm tham quan rất phù hợp cho trẻ em, giúp các bé mở rộng hiểu biết về các loài sinh vật biển.

Viện được thành lập ngày 14/9/1922 với tên ban đầu là Sở Hải dương học nghề cá Đông Dương, nay thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Bảo tàng Hải dương học của Viện đang lưu giữ hơn 27.000 mẫu sinh vật biển của gần 5.000 loài, thu thập từ vùng biển Việt Nam và các vùng lân cận.

Bên cạnh khu mẫu vật, bảo tàng có đường hầm trưng bày sinh vật biển sống và khu trưng bày về tài nguyên biển đảo Hoàng Sa – Trường Sa.

Được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển của Thế Giới. Với diện tích tự nhiên khoảng 31.241 ha, Vườn Quốc gia Núi Chúa là nơi giao hòa của núi rừng, biển và bán sa mạc, hệ sinh thái rất phong phú, đa dạng sinh học, với hệ thống suối, thác nước chảy quanh năm, được phân bố trên phức hệ núi lấn ra biển, tạo nên một vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, độc đáo ít nơi nào có được. Đến đây, du khách sẽ được khám phá tìm hiểu về nhiều hệ động, thực vật quý hiếm được ghi trong sách đỏ của Việt Nam và thế giới. Với độ cao 1.039m, đỉnh Núi Chúa đang chào đón những du khách đam mê trekking đến để chinh phục, thử sức mình với hệ sinh thái rừng khô hạn đặc trưng của Việt Nam và Đông Nam Á. Sự kết hợp hài hòa giữa rừng và biển, Vườn Quốc gia Núi Chúa là điểm đến hấp dẫn cho những người yêu thích khám phá thiên nhiên và trải nghiệm các hoạt động ngoài trời, và là nơi lý tưởng để chiêm ngưỡng toàn cảnh biển từ trên cao.

Chợ Đầm nằm trên đường Phan Bội Châu, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, đây là khu chợ lâu đời và lớn nhất trung tâm Nha Trang.

Tên chợ gắn với một cái đầm cũ rộng khoảng 7 ha; chợ hình thành tự phát từ khoảng năm 1908 ở cuối đầm. Sau trận hỏa hoạn ngày 16/9/1968, chợ được tái thiết; ngôi chợ tròn mô phỏng hình bông sen, đường kính khoảng 66,5 m, khánh thành năm 1980 và trở thành một biểu tượng kiến trúc của thành phố.

Sau hơn 40 năm sử dụng, chợ tròn xuống cấp, không bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy và đã ngừng hoạt động từ năm 2021. Tiểu thương chuyển sang chợ Đầm mới nằm sát bên, tòa nhà 3 tầng do Công ty TNHH MTV Chợ Đầm quản lý. Khi đến, khách nên vào tòa nhà mới, ngôi chợ tròn chỉ còn là công trình đứng cạnh.

Chợ bán quần áo, hàng lưu niệm, đồ thủ công, đồ ăn vặt và đặc sản, thiên về nhu cầu mua sắm của du khách. Nhiều tiểu thương giao tiếp được bằng tiếng Anh hoặc tiếng Nga cơ bản.

Tháp Trầm Hương được xây dựng vào năm 2004, chính thức mở cửa đón tiếp du khách vào năm 2008. Tháp Trầm Hương sở hữu vị trí đắc địa khi nằm ngay Quảng trường 2 tháng 4 trên con đường Trần Phú luôn nhộn nhịp và đông đảo du khách qua lại.

Với một bên là bãi biển Nha Trang, một bên là trục đường luôn đầy ắp các nhà hàng, quán bar, Tháp Trầm Hương là địa điểm để bạn tản bộ và tận hưởng gió biển, chiêm ngưỡng công trình rực rỡ trong ánh đèn LED buổi đêm. Vào ban ngày, đây cũng là một địa điểm check-in quen thuộc nếu bạn có dịp đặt chân đến thành phố biển Nha Trang.

Tên tháp lấy từ trầm hương, sản vật gắn với danh xưng xứ Trầm Hương của Khánh Hòa. Kiến trúc tháp mô phỏng hình bông hoa với các cánh vươn lên, đứng giữa khuôn viên quảng trường có đài phun nước và vườn hoa.

Tháp mở cửa tự do, không bán vé. Khách lên các tầng trưng bày phía trong, tầng trên cùng nhìn ra vịnh Nha Trang.

Lễ hội Am Chúa là phong tục của vùng đất Khánh Hòa, như câu "Am Chúa hiển Nhân, Tháp Bà hiển Thánh" đã gắn bó từ bao đời nay với người dân tại đây. Vì vậy cứ đến những ngày tháng 3 âm lịch hằng năm, người dân lại nô nức trẩy hội Am Chúa với lòng thành kính hướng về Đạo thờ Mẫu.

Lễ hội được tổ chức vào ngày mùng 1 tháng 3 âm lịch hằng năm, kéo dài trong 3 ngày, tại xã Diên Điền, tỉnh Khánh Hòa. Phần lễ được tiến hành tôn nghiêm theo những nghi thức cổ truyền ngàn đời, thể hiện sự tôn trọng và thành kính với Bà Chúa Xứ Sở. Phần hội vui tươi, nhộn nhịp với các trò chơi dân gian, rước lân, múa lân.

Năm 2026, lễ hội khai mạc ngày 17/4 và kết thúc ngày 19/4 dương lịch, tức mùng 1 đến mùng 3 tháng 3 âm lịch, do UBND xã Diên Điền tổ chức tại di tích Am Chúa trên núi Đại An. Các đoàn hành hương trong và ngoài tỉnh về dâng hương hoa, tham gia tế lễ cổ truyền, hát văn, múa bóng.

Nhà thờ được cha xứ người Pháp Louis Vallet khởi công xây dựng ngày 3/9/1928 và hoàn thành vào tháng 5/1933. Nhìn tổng thể, nhà thờ có bố cục chắc chắn với những khối đá lập thể nhỏ vươn dần từ thấp lên cao. Điểm cao nhất nhà thờ là nơi đặt cây Thánh giá trên đỉnh tháp chuông.

Nhà thờ Núi có mái vòm rộng, các ô cửa hoa hồng được làm theo kiến trúc Gothic đặc trưng. Không gian bên trong nhà thờ rộng rãi, thoáng đạt. Trải qua hơn 90 năm với bao nắng mưa, nhà thờ Núi vẫn giữ được nguyên vẹn những giá trị kiến trúc như thuở ban đầu.

Nhà thờ nằm trên một mỏm đồi thấp ngay ngã sáu trung tâm, nên người Nha Trang quen gọi là Nhà thờ Núi, còn khách phương xa hay gọi là Nhà thờ Đá theo vật liệu xây dựng.

Đây là nhà thờ chánh tòa của Giáo phận Nha Trang và vẫn hoạt động thường xuyên. Nhà thờ không thu phí tham quan; khách vào ngoài giờ lễ và giữ yên lặng.

Tuồng là loại hình nghệ thuật kết hợp hài hòa giữa nói, hát và múa. Điển hình là các dòng tuồng đặc sắc của các địa phương vùng miền. Nghệ thuật tuồng Khánh Hòa chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa tinh thần của dân tộc, của một vùng đất, đáp ứng nhu cầu thưởng lãm nghệ thuật, giải trí của người dân trong suốt 2 thế kỷ qua.

Đơn vị giữ nghề tuồng chuyên nghiệp của tỉnh hiện nay là Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Khánh Hòa, thành lập ngày 17/4/2002 trên cơ sở hợp nhất Nhà hát Tuồng Khánh Hòa và Đoàn Dân ca kịch Khánh Hòa. Nhà hát có đoàn tuồng và đoàn dân ca kịch bài chòi.

Tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc năm 2025, vở tuồng "Nữ tướng Tây Sơn" của Nhà hát giành nhiều huy chương. Ngoài biểu diễn tại rạp, đoàn tuồng lưu diễn ở các vùng, biểu diễn định kỳ hằng tháng tại di tích Tháp Bà Pô Nagar và trong các dịp lễ hội.

Lễ hội Yến Sào ở Khánh Hòa được tổ chức hằng năm vào ngày 10 tháng 5 âm lịch. Lễ hội nhằm tôn vinh Ông Tổ nghề khai thác yến truyền thống lâu đời tại đảo Hòn Nội, nơi có miếu thờ Bà Chúa Đảo, với các nghi lễ, tín ngưỡng. Qua đó cầu mong cho mỗi người dân ở đây bình an, làm ăn no đủ và hạnh phúc.

Nghề khai thác yến ở vùng đảo quanh Hòn Tre có lịch sử gần 700 năm. Trên đảo Hòn Nội có nơi thờ Thủy tổ nghề yến Lê Văn Đạt và Thánh Mẫu Lê Thị Huyền Trâm, người được giao quản lý các đảo yến và đã hy sinh khi bảo vệ đảo. Ngày 10 tháng 5 âm lịch là ngày giỗ của bà.

Năm 2024, Tri thức khai thác và chế biến yến sào Khánh Hòa được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Năm 2026, lễ hội diễn ra ngày 24/6 trên đảo Hòn Nội.

Lễ hội này khác với "Lễ hội Ẩm thực Yến sào" tổ chức trên đất liền trong dịp Festival Biển.

Được mệnh danh là một trong những cung đường ven biển đẹp nhất Việt Nam, cung đường DT702 là một hành trình thú vị, nơi nắng, gió và biển cả hòa quyện thành một bức tranh phong cảnh ngoạn mục. Với chiều dài khoảng 60km, một bên dựa lưng vào Vườn Quốc gia Núi Chúa, một bên hướng mặt ra biển Đông, dọc theo tuyến đường là những khung cảnh thiên nhiên hoang sơ với những vách núi hùng vĩ, thảm thực vật xanh mát và làn nước biển trong xanh, đi qua các điểm du lịch nổi tiếng như: vườn nho Thái An, công viên Đá, Hang Rái, vịnh Vĩnh Hy,… Cung đường ven biển DT702 không chỉ là một tuyến đường giao thông kết nối giữa những vùng đất, mà đây còn là một tác phẩm nghệ thuật của thiên nhiên, là sự kết hợp hoàn hảo giữa vẻ đẹp hùng vĩ của núi non, sự quyến rũ của biển cả, được tạo hóa và con người cùng nhau gìn giữ.

Trùng Sơn Cổ Tự nằm trên núi Đá Chồng, là điểm du lịch tâm linh được xây dựng rất công phu, đã thu hút nhiều du khách đến hành hương.

Đứng từ sân hiên chùa, du khách có thể phóng tầm mắt bao quát toàn bộ khung cảnh biển trời, núi non, đồi cát, đồng muối. Khung cảnh nơi đây đẹp và lãng mạn nhất khi về chiều, du khách được chiêm ngưỡng lối kiến trúc đặc sắc vừa được thưởng ngoạn cảnh quan non nước hữu tình từ trên cao, tận hưởng không khí trong lành, thanh tịnh và bình yên.

Núi Đá Chồng nổi tiếng với những khối đá tự nhiên xếp chồng lên nhau, tạo nên cảnh quan riêng của vùng này. Chùa nằm cách biển Ninh Chữ chưa đến 1 km và cách trung tâm Phan Rang - Tháp Chàm khoảng 4 đến 5 km.

Chùa không thu phí, lên bằng đường bậc cấp hoặc đường xe. Đây là chùa đang hoạt động, không phải điểm tham quan thuần túy.

Vịnh Cam Ranh được xếp vào một trong ba hải cảng có điều kiện tự nhiên tốt nhất Thế giới. Đến Cam Ranh, ngoài chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ, đắm mình trong những bãi tắm đẹp như Bãi Dài, du khách còn có thể thưởng thức các loại hải sản tươi ngon. Vịnh Cam Ranh được du khách ví ngang với vịnh San Francisco của Mỹ hay vịnh Rio De Janeiro của Brazil. Bãi Dài nằm cách sân bay quốc tế Cam Ranh khoảng 12km. Du khách có thể di chuyển theo tuyến đường Nguyễn Tất Thành, qua cầu Bình Tân và đèo Đồng Bò, chiêm ngưỡng cảnh sắc biển trời khoáng đạt. Bãi cát ở đây rất sạch sẽ và mịn, đặc biệt vào những ngày êm ả thủy triều rút xuống và biển lộ ra một vùng cát rộng mênh mông. Bởi thế nơi đây mới có tên là Bãi Dài. Một điểm du lịch dành cho những ai yêu thích sự hoang sơ, dân dã và không khí rất trong lành.

Festival Biển Nha Trang – Khánh Hòa được tổ chức lần đầu vào năm 2003. Năm 2003 cũng là năm vịnh Nha Trang được bình chọn là một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới. Theo thường lệ, sự kiện văn hóa này diễn ra hai năm một lần, góp phần quảng bá hình ảnh du lịch Khánh Hòa ra bạn bè quốc tế.

Sự kiện thường được tổ chức trong nhiều ngày, với hàng chục hoạt động diễn ra. Khi đến đây, du khách có cơ hội xem các màn trình diễn nghệ thuật, tham quan nhiều triển lãm và thưởng thức món ăn tại các sự kiện ẩm thực.

Kỳ gần nhất mang tên Festival Biển Khánh Hòa năm 2026, diễn ra từ 17 đến 19/7/2026 với chủ đề "Sắc màu Đại dương – Vươn tầm Quốc tế", sân khấu chính đặt tại Quảng trường 2 tháng 4. Kỳ này vốn dự kiến năm 2025 nhưng được dời sang 2026 do tỉnh sắp xếp đơn vị hành chính.

Biển Bình Sơn – Ninh Chử là một trong những bãi biển đẹp, trải dài hơn 10km, uốn lượn hình vòng cung, với bãi cát trắng mịn, nước biển trong xanh và sóng biển êm ả, tạo nên khung cảnh tuyệt đẹp cho du khách tận hưởng. Bình Sơn - Ninh Chử không chỉ là nơi lý tưởng để tắm biển mà còn thu hút khách du lịch nhờ không gian thoáng đãng và nhiều hoạt động vui chơi, giải trí. Du khách có thể tham gia các hoạt động như chèo thuyền kayak, lướt ván diều, hoặc đơn giản là thư giãn trên bãi cát dài, hít thở không khí trong lành và ngắm cảnh biển. Với những con sóng nhẹ nhàng và độ dốc thoai thoải, Bãi biển Bình Sơn - Ninh Chử là điểm đến an toàn và lý tưởng cho du khách muốn tận hưởng kỳ nghỉ thư giãn, trải nghiệm không khí trong lành của biển cả.

Là một trong những điểm du lịch độc đáo và hấp dẫn nhất của Khánh Hòa (mới), thuộc Vườn Quốc gia Núi Chúa. Hang Rái từng là nơi sinh sống của loài rái cá, nổi bật với những dãy đá lớn nhỏ xếp chồng lên nhau, những vách đá dựng đứng và khối san hô cổ, tạo nên cảnh quan hùng vĩ và ấn tượng. Khi sóng biển vỗ vào những tảng đá lớn, nước biển tràn qua tạo thành dòng thác bọt tung trắng xóa, tạo nên "thác nước trên biển" độc đáo, thu hút đông đảo du khách đến tham quan và nhiếp ảnh gia đến sáng tác ảnh nghệ thuật. Đến với Hang Rái, du khách có thể tham gia các hoạt động như ngắm san hô cổ, chụp ảnh, hoặc chỉ đơn giản là thư giãn giữa khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, là điểm đến lý tưởng để ngắm bình minh ngày mới.

Nằm trong khu vực rừng khô hạn điển hình của Vườn quốc gia Núi Chúa, Công Viên Đá được tạo thành như một mê cung, bao bọc bởi các loài cây chịu hạn với hình dáng của những cây bonsai tự nhiên, cùng với ma trận đá như thử thách bước chân của du khách. Với những phiến đá tưởng chừng như vô tri vô giác này lại là điều thú vị, thu hút nhiều du khách thích mạo hiểm đến khám phá, chinh phục những mỏm đá nằm cheo leo, nhô ra mặt biển. Từ trên cao nhìn xuống biển cả bao la, tận hưởng những cơn gió trong lành mang đầy hơi thở của biển và nhìn ngắm những khối đá với vô số hình thù kì dị sẽ làm thỏa mãn trí tưởng tượng phong phú của du khách.

Nằm giữa vịnh Nha Trang và vịnh Vân Phong, đầm Nha Phu (rộng gần 1.500ha) là một trong những đầm lớn và giàu tiềm năng sinh thái của tỉnh Khánh Hòa. Với hệ sinh thái đa dạng gồm núi rừng, sông suối, biển đảo, nơi đây từ lâu đã nổi tiếng là vùng nuôi trồng và đánh bắt thủy sản trù phú.

Đầm Nha Phu sở hữu nhiều đảo lớn nhỏ như Hòn Lao (Đảo Khỉ), Hòn Hèo (Suối Hoa Lan), Hòn Sầm, Hòn Thị, Hòn Lăng, Hòn Giữa… Trong đó, Đảo Khỉ và Suối Hoa Lan do Công ty Du lịch Long Phú khai thác, là điểm đến lý tưởng để du khách hòa mình vào thiên nhiên, tận hưởng không gian trong lành, yên bình và trải nghiệm các hoạt động du lịch sinh thái độc đáo.

Chợ Xóm Mới ở số 49 đường Ngô Gia Tự, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, là chợ dân sinh quen thuộc của người Nha Trang.

Chợ hình thành từ thập niên 1950, ban đầu chỉ là vài sạp nhỏ ở đầu cổng gần ngã giao giữa Mạc Đĩnh Chi và Nguyễn Trãi, về sau mở rộng, trải dài hơn trăm mét dọc đường Nguyễn Hoàng. Tên Xóm Mới gắn với khu dân cư mới được quy hoạch thời đó. Có sạp nước mắm đã bán hơn 60 năm, truyền qua nhiều đời trong một gia đình.

Khác với Chợ Đầm thiên về hàng cho du khách, Xóm Mới là chợ đi hằng ngày: rau củ quả tươi, hải sản, đồ gia dụng. Du khách nước ngoài tìm đến đây để thấy nhịp mua bán thường ngày của người địa phương.

Suối Tiên nằm ở phía Nam xã Diên Khánh. Suối Tiên là một dòng suối đẹp, nhiều cảnh lạ. Một đập nước thiên nhiên được tạo nên bởi những tảng đá lớn nhỏ vô tình chắn ngang dòng suối và qua nhiều năm tháng, nước xoáy tạo nên hồ Tiên. Nơi đây còn có dấu tích năm ngón chân cái của "ông khổng lồ". Đặc biệt, khi đến khám phá vùng phong cảnh hữu tình này, càng lên tới khu vực thượng nguồn, vẻ đẹp hoang dã của suối Tiên càng thêm quyến rũ. Du khách tha hồ thư giãn giữa những cây cổ thụ rậm rạp, hít hà mùi hương của những loại hoa rừng. Những ưu đãi của thiên nhiên đã khiến cho vùng đất này có sức cuốn hút mãnh liệt với du khách.

Vịnh Nha Trang là một trong những vịnh biển đẹp và nổi bật nhất Việt Nam. Với đường bờ biển dài, nước trong xanh và hệ sinh thái đa dạng, vịnh Nha Trang nổi tiếng với các bãi tắm tự nhiên trải dài cùng hệ thống đảo lớn nhỏ tạo nên không gian thơ mộng, hài hòa. Năm 2003, vịnh Nha Trang chính thức được công nhận là thành viên thứ 29 của Câu lạc bộ những vịnh đẹp nhất thế giới, khẳng định giá trị về cảnh quan và tính bền vững trong phát triển du lịch. Bên cạnh đó, bãi biển ven vịnh còn được tạp chí National Geographic vinh danh nằm trong danh sách 99 bãi biển đẹp nhất toàn cầu.

Chợ đêm Yến Sào nằm đối diện Quảng trường 2/4, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, trên trục đường Trần Phú ven biển.

Chợ do Trung tâm Dịch vụ phố đi bộ thuộc Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa quản lý, với khoảng 115 gian hàng hoạt động. Mặt hàng chủ yếu là thời trang, giày dép, túi xách, phụ kiện, quà lưu niệm và đồ thủ công mỹ nghệ; khách mua gồm cả du khách trong nước và quốc tế.

Chợ họp vào buổi tối, là điểm dạo bộ quen thuộc sau bữa tối của du khách ở khu trung tâm Nha Trang, ngay cạnh Quảng trường 2/4 và tháp Trầm Hương.

Ba Hồ thuộc xã Nam Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, nơi đây được tạo bởi từ hệ thống các tầng thác nhỏ đan xen nhau và được hình thành một quần thể gồm 3 hồ liên tiếp với những độ cao khác nhau. Đến đây, ngoài việc chinh phục 3 hồ, không khí trong lành, du khách còn nhiều sự lựa chọn khác như dịch vụ lưu trú tại các Bungalow, chèo thuyền Kayak, xe đạp nước đôi, phao nổi, thuyền vượt thác và bóng đi dưới nước. Tuy các trò chơi dưới nước không lạ nhưng được tổ chức tại Ba Hồ chắc hẳn sẽ mang lại cho du khách những trải nghiệm thú vị.

Đầm Môn là bán đảo có tổng diện tích là 128km² bao gồm 20 hòn đảo lớn nhỏ cùng với rừng nguyên sinh. Biển Đầm Môn rất êm ả đặc biệt là rất sạch, thấy tận đáy. Vì vùng biển được che chắn bởi bán đảo Hòn Gốm và Hòn Lớn theo hình cánh cung nên quanh năm không có sóng gió lớn. Đầm Môn có đầy đủ mọi điều kiện tự nhiên tối ưu cho sự phát triển du lịch sinh thái: khí hậu, bờ biển, rừng núi, cảnh quan, cảng biển,... Với 3 điểm tham quan chính là Đầm Môn Hạ, Đầm Môn Thượng và Thôn Xuân Đừng để du khách rong ruổi khám phá.

Nằm trong cụm đảo vịnh Nha Trang. Đảo nằm cách cảng Cầu Đá chừng 25km, mất khoảng 1 tiếng 20 phút đi tàu. Đảo Yến - Hòn Nội là nơi cư trú và sinh sống của hàng ngàn cá thể chim yến và là nơi khai thác trữ lượng yến sào lớn nhất tại Việt Nam hiện nay. Đảo Yến - Hòn Nội được giao cho Công ty TNHH MTV Yến Sào Khánh Hòa quản lý, đầu tư phát triển và khai thác. Đến với nơi này, du khách sẽ được tham quan các địa điểm nổi tiếng như hòn Sam, hòn Ngoại, bãi tắm đôi độc nhất vô nhị, đỉnh núi Du Hạ…

Biển Cà Ná là một địa điểm du lịch quen thuộc với khách du lịch, với địa hình một bên núi đá, một bên là sóng biển vỗ rì rào, giữa biển và núi là đường Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc Nam. Tại khúc quanh thơ mộng này, du khách có thể nhìn rõ và gần nhất ba cung đường: đường thủy, đường bộ và đường sắt như một cuộc hẹn hò lý thú. Dừng chân tại Cà Ná nghỉ ngơi, tắm biển, nô đùa với những con sóng bên bờ cát trắng xóa tinh tươm, thả mình thư giãn để xua tan những mệt mỏi sau chuyến hành trình dài.

Hòn Chồng là một thắng cảnh tự nhiên nổi bật nằm ven vịnh Nha Trang, nổi tiếng với không gian thoáng đãng và phong cảnh hữu tình. Với những khối đá lớn xếp chồng lên nhau một cách tự nhiên, nơi đây đã để lại nhiều ấn tượng trong lòng du khách gần xa.

Để tăng trải nghiệm cho du khách, vào mỗi tối thứ Tư hàng tuần lúc 20h00, tại Hòn Chồng còn có các buổi biểu diễn hòa tấu nhạc cụ dân tộc như đàn bầu, đàn tranh, đàn đá - góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam.

Là một trong những địa điểm du lịch lý tưởng cho những ai thích khám phá biển đảo. Vẻ hoang sơ, nét độc đáo, lạ lẫm và được nhiều du khách thích thú là con đường dài khoảng 150m nối hai đảo Điệp Sơn và Hòn Ó. Khi thủy triều lên, con đường chìm dưới nước biển, khi thủy triều rút, con đường độc đáo này lại hiện lên và mọi người có thể đi bộ qua lại giữa 2 đảo. Con đường này được mệnh danh là con đường giữa biển duy nhất ở Việt Nam đã và đang gây tò mò du khách ở khắp nơi.

Là con suối bắt nguồn từ dãy Núi Chúa đổ xuống, bào mòn nhiều khối đá tạo thành các hồ nước lớn, nhỏ khiến du khách thích thú thư giãn dưới tán cây rừng xanh tươi, bên cạnh là dòng suối mát lạnh, tận hưởng không khí trong lành của thiên nhiên. Đến đây du khách có thể tham quan, trải nghiệm những sản phẩm thủ công mỹ nghệ do đồng bào Raglai, một cộng đồng dân tộc hiền hòa, thân thiện sinh sống tại thôn Cầu Gãy làm ra như gùi bằng chất liệu tre nứa, chuỗi hạt cây rừng…

Thác Yang Bay tọa lạc giữa một thung lũng trải rộng với diện tích 570 hecta ở độ cao 100m so với mực nước biển, thuộc địa bàn xã Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa. Nơi đây vốn là rừng nguyên sinh với khí hậu trong lành, mát mẻ. Dưới sự quản lý của Tổng Công ty Khánh Việt Khatoco, Yang Bay bắt đầu chuyển mình, phát triển thành công viên du lịch Yang Bay với nhiều loại hình sản phẩm du lịch độc đáo. Hàng năm, Yang Bay đón hàng chục ngàn lượt du khách đến tham quan.

Khu du lịch Đảo yến Đông Tằm tọa lạc ở phía đông nam đảo Hòn Tằm, là cụm đảo thuộc Công ty TNHH MTV Yến Sào Khánh Hòa quản lý, đầu tư phát triển, khai thác. Đảo là một trong những khu nghỉ dưỡng du lịch đẹp và thơ mộng nhất vịnh Nha Trang, quanh năm sóng biển êm đềm. Nơi đây còn được biết đến với làn nước biển trong xanh, là địa điểm lý tưởng để du khách cùng gia đình và người thân tổ chức các buổi tiệc sinh nhật, hội họp và trải nghiệm đêm tại đảo.

Chợ đêm Ninh Thuận nằm ở số 145 đường Trần Quang Diệu, phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa, khu trung tâm Phan Rang cũ.

Chợ có hơn 100 gian hàng, họp vào buổi tối. Mặt hàng gồm các món ăn đặc sản địa phương, nước nho, nông sản như nho, táo và nhiều sản phẩm khác. Đây là một trong những điểm thể hiện hoạt động kinh tế đêm ở Phan Rang, được du khách từ nhiều nơi ghé đến sau một ngày tham quan các tháp Chăm, vịnh Vĩnh Hy hay đồng muối.

Mũi Đôi - Hòn Đầu là điểm cực Đông trên đất liền, là một trong bốn điểm cực đất liền Việt Nam. Địa danh này được gọi là Mũi Đôi bởi tại vị trí này cũng có hai đôi đá nhỏ ra biển. Cách đó không xa là hòn đảo nhỏ được cư dân gọi là Hòn Đầu, là một điểm tham quan, khám phá kỳ thú và hấp dẫn.

Khu du lịch thuộc phường Đông Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa. Dốc Lết sở hữu những cồn cát trắng tinh chạy dài, cao hàng chục mét, phía trên là hàng dương ngăn cách đất liền và biển. Đây là nơi du lịch khá lý tưởng vào dịp hè và du khách được hòa mình giữa không gian rộng lớn nguyên sơ.

Vịnh Ninh Vân là điểm đến lý tưởng cho những kỳ nghỉ tuần trăng mật. Cách đất liền khoảng 20 phút đi bằng tàu cao tốc, nơi đây mang đến không gian yên tĩnh và vẻ đẹp nguyên sơ. Điểm nhấn của vịnh là những căn nhà gỗ nhỏ xinh ẩn mình giữa hương hoa rừng và tiếng sóng vỗ rì rào.

Vịnh Vân Phong là một kỳ quan thiên nhiên với khí hậu ôn hòa, bãi biển đẹp, cát mịn, núi đồi hùng vĩ bao quanh. Không những vậy còn có những cánh rừng nhiệt đới hầu như còn nguyên vẹn, những rạn san hô đa sắc,... sẽ làm cho du khách đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác.

Nổi tiếng bởi các ruộng muối trắng xóa, thu hút nhiều thợ săn ảnh bởi vẻ đẹp bình dị. Đến nơi đây, du khách được chứng kiến một ngày làm việc của người dân trên các ruộng muối.

Lễ Ăn đầu lúa diễn ra đầu năm, theo 5 năm, 7 năm hoặc 10 năm một lần, tùy theo điều kiện kinh tế của mỗi gia đình. Thông thường lễ diễn ra trong vòng 3 ngày sau khi kết thúc một chu kỳ sản xuất trong năm, là lúc toàn gia tộc sum họp, là dịp đền ơn đáp nghĩa với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, với những người đã khuất và trời đất, núi rừng.

Lễ mang tính chất cộng đồng gia tộc. Lễ vật đơn giản, có nơi làm trâu, gà, rượu cần. Lễ hội thu hút các thành viên trong dòng tộc và cả bà con ở các buôn làng khác đến tham gia, từ dòng tộc này đến dòng tộc khác. Họ đến thăm hỏi, cùng nhau uống rượu cần để quên đi lao động vất vả, những lo âu hằng ngày, chúc nhau những lời tốt đẹp nhất trong năm mới và cùng bắt tay vào chu kỳ sản xuất mới.

Lễ Ăn đầu lúa là một lễ hội đặc sắc của dân tộc Raglai. Nếu có dịp tham quan các khu du lịch sinh thái, du lịch về nguồn kết hợp tìm hiểu phong tục tập quán và bản sắc văn hóa vùng miền của các dân tộc, đó là một chuyến đi đáng nhớ.

Cây nêu dựng giữa sân lễ là sợi dây kết nối tâm linh giữa trời và đất. Năm 2023, Lễ ăn mừng đầu lúa mới của người Raglai được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội Cầu Ngư bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ Ông Nam Hải, tức cá voi, loài cá lớn, hiền lành, được ngư dân tin là linh vật bảo hộ, thường cứu giúp người đi biển. Khi cá Ông chết dạt vào bờ, làng biển nơi đó tổ chức lễ tang trang trọng và lập lăng Ông để thờ phụng. Về sau, nghi thức ấy phát triển thành Lễ hội Cầu Ngư.

Lễ hội Cầu Ngư ở Khánh Hòa thể hiện niềm tin và ý chí vượt qua gian lao để xây dựng cuộc sống. Đây cũng là bài ca lao động của cộng đồng cư dân vùng biển Khánh Hòa, được tái hiện dưới hình thức tế lễ, trò diễn dân gian và các loại hình nghệ thuật truyền thống; từ đó trở thành cái nôi nuôi dưỡng vốn văn hóa dân gian của miền đất Nam Trung Bộ.

Năm 2014, Lễ hội Cầu Ngư của ngư dân Khánh Hòa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Lễ không diễn ra ở một nơi duy nhất: mỗi làng biển có lăng Ông, đình làng riêng và chọn ngày riêng, phần lớn rơi vào tháng Giêng, tháng Hai âm lịch khi bước vào mùa biển mới. Ở Nha Trang, lễ thường có rước Ông Nam Hải từ biển về lăng, hò bá trạo và hát bội phục vụ bà con.

Lễ cúng bến nước là một nghi lễ truyền thống quan trọng của người Ê Đê ở Khánh Hòa, thể hiện sự biết ơn với nguồn nước, yếu tố thiết yếu gắn bó mật thiết với đời sống sản xuất và sinh hoạt hằng ngày.

Trong lễ, già làng hoặc người đứng đầu buôn làng cùng cộng đồng tiến hành các nghi lễ cúng thần nước, thần rừng tại khu vực bến nước, nơi lấy nước sinh hoạt chung của buôn. Lễ vật gồm ché rượu cần, gà, heo, cơm lam… được bày cúng trang trọng, kèm lời khấn tạ thần linh ban cho nước sạch, mùa màng tốt tươi, buôn làng yên vui.

Sau phần lễ là phần hội với các hoạt động văn hóa như múa xoang, hát dân ca Ê Đê, uống rượu cần, đoàn kết cộng đồng. Lễ cúng bến nước vừa là hoạt động tín ngưỡng vừa là dịp gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của người Ê Đê ở Khánh Hòa.

Ở Khánh Hòa, lễ được các buôn Ê Đê thuộc xã Tây Ninh Hòa duy trì, trong đó có buôn Đung và buôn Lác.

Cánh đồng muối tại xã Ninh Hải và xã Cà Ná là một trong những điểm đặc trưng riêng với vẻ đẹp mộc mạc, yên bình và gắn liền với đời sống của diêm dân. Nổi tiếng với những ô muối trắng tinh trải dài, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời. Khung cảnh sinh động với hình ảnh diêm dân miệt mài cào muối, những núi muối được chất cao tạo nên bức tranh lao động tuyệt đẹp vào mùa thu hoạch muối. Mùa muối kéo dài từ tháng 12 đến tháng 9 hàng năm, đây là cơ hội để du khách tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất muối truyền thống và tìm hiểu về công việc vất vả nhưng đầy tự hào của người dân địa phương. Ngoài việc tham quan, du khách còn có thể tìm hiểu thêm về cuộc sống lao động, trải nghiệm làm diêm dân và mua những sản phẩm muối chất lượng, nổi tiếng với hương vị đậm đà, được làm hoàn toàn từ biển.

Đồng cừu là một trong những điểm tham quan, thu hút du khách bởi khung cảnh bình yên, mộc mạc và hình ảnh những đàn cừu trắng chăn thả trên các đồng cỏ xanh mướt. Cảnh tượng những đàn cừu hàng trăm con nối đuôi nhau dưới ánh nắng vàng của vùng đất khô hạn, giữa núi đồi và bầu trời trong xanh, tạo nên một bức tranh thiên nhiên thanh bình và đầy thơ mộng. Những chú cừu ở đây rất hiền lành, dễ gần, du khách có thể chụp ảnh cùng cừu, hoặc đơn giản là ngồi ngắm nhìn khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp. Tham quan đồng cừu sẽ mang lại cho du khách cái nhìn gần gũi hơn về đời sống sinh hoạt của người dân địa phương, cũng như hiểu hơn về nét văn hóa của vùng đất nắng và gió, đồng thời là điểm dừng chân hấp dẫn cho những ai yêu thích khám phá nông trại và trải nghiệm đời sống du mục.

Hàu sữa là sản vật từ biển có giá trị dinh dưỡng cao. Ngoài sở hữu hương vị hấp dẫn, hàu còn được xem như "thần dược" cho phái mạnh nên rất được các bà nội trợ ưa dùng.

Là giống hàu sữa địa phương được nuôi ở vùng biển Vạn Ninh, nơi có môi trường nước biển ổn định quanh năm, hàm lượng oxy hòa tan trong nước cao cùng nguồn sinh vật phù du phong phú, hàu sữa sinh trưởng ở khu vực này có chất lượng và hương vị vượt trội hơn hẳn hàu ở những nơi khác. Sau khi được khai thác, hàu sữa được sơ chế nhanh, đóng gói và bảo quản tại nhà xưởng đạt tiêu chuẩn HACCP, giúp cho sản phẩm hàu có độ sạch cao, giữ được độ tươi và béo.

Với hàu sữa, bạn có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau như: hàu sữa chiên trứng, hàu sữa xào, cháo hàu, hàu nướng mỡ hành, súp hàu…

Nếu một lần trong đời đặt chân tới xã Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, du khách sẽ bắt gặp những vườn xoài bát ngát, trĩu quả.

Xoài sấy Cam Lâm thu mua xoài trực tiếp từ người dân địa phương, trải qua quá trình sấy lạnh hiện đại, hoàn toàn không chiên qua dầu. Xoài sau khi sấy vẫn giữ được hương vị và màu sắc ban đầu, lưu giữ trọn vẹn chất dinh dưỡng và gia tăng thời gian bảo quản. Miếng xoài dai mềm, vàng óng, ngọt ngọt tự nhiên hòa cùng một chút vị chua, cắn một miếng lan tỏa khắp khoang miệng mang đậm nét riêng của một vùng quê đầy nắng, gió.

Xoài sấy có nguyên liệu tự nhiên, là món ăn vặt hấp dẫn cho cả gia đình, từ già đến trẻ đều yêu thích. Đây là món quà ý nghĩa, thấm đượm nắng gió của xứ biển Khánh Hòa.

…Yến sào ngon ngọt tình quê

Sóng sâu đá tạc lời thề nước non

Yến sào được mệnh danh là "Đệ nhất bát trân ngự thiện". Đây là danh xưng gắn liền với yến sào từ thời xa xưa. Nhờ vào nguồn gốc địa hóa, thành phần hóa học và khoáng vật khác nhau, nơi các đảo yến làm phong phú các nguyên tố đa vi lượng trong tổ yến và tạo nên giá trị bổ dưỡng cùng với mùi vị đặc trưng của tổ yến Khánh Hòa.

Tổ yến là tổ của chim yến hàng làm từ nước bọt, bám trên vách hang đá ở các đảo ngoài khơi. Nghề khai thác yến ở Khánh Hòa có lịch sử gần 700 năm. Năm 2024, Tri thức khai thác và chế biến yến sào Khánh Hòa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Là món ăn xếp đầu tiên trong bản danh sách đặc sản trứ danh của vùng đất nắng gió, cơm gà là món ăn nhất định bạn phải thử một lần khi đến tham quan, du lịch.

Được chế biến tỉ mỉ trong từng giai đoạn để cho ra món cơm dẻo thơm và thịt gà dai mềm, ăn kèm với nước chấm đậm vị cùng các loại rau ăn kèm tươi ngon, giúp cân bằng vị giác và làm cho mỗi miếng cơm trở nên trọn vẹn hơn.

Cơm gà Phan Rang là một đặc sản nổi tiếng gắn liền với đời sống và văn hóa ẩm thực của người dân nơi đây. Dù là quán vỉa hè bình dân hay những nhà hàng nổi tiếng, cơm gà Phan Rang vẫn luôn giữ được nét đặc trưng vốn có, khiến ai đã thử qua đều nhớ mãi không quên.

Dông là một loại bò sát giống tắc kè, kỳ nhông, thường đào hang sống ở những trảng cát nóng, di chuyển rất nhanh nhẹn. Người dân từ lâu đã có thói quen đi đào, bẫy, bắt dông và chế biến từ con dông cho ra các món chả dông, món gỏi dông.

Thú vị nhất là món dông để nguyên con hoặc tẩm gia vị rồi nướng trui, xé ra chấm muối ớt. Món dông có hương thơm, vị ngọt pha lẫn vị chua của xoài, lá me, cay cay của lá dông, tạo nên hương vị riêng biệt; du khách một lần thưởng thức các món ăn chế biến từ con dông thì sẽ khó quên.

Ngày nay dông không chỉ được bắt ngoài tự nhiên mà còn được nuôi, như ở thôn Hòa Thủy, xã Ninh Phước.

Nhắc đến đặc sản trái cây của xứ Trầm hương phải kể đến xã Khánh Sơn, xã Lâm Sơn. Nơi đây được thiên nhiên ưu đãi, có khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng rất phù hợp cho việc trồng được nhiều loại sản vật có hương vị rất riêng. Có thể kể đến măng cụt có vị thơm, thanh, không ngọt gắt, trung bình từ 5 đến 6 múi, hạt nhỏ. Chôm chôm thì luôn có độ tươi, vị ngọt, giòn, tróc hạt. Đặc biệt là sầu riêng cơm dày, hạt lép, bưởi da xanh… Du khách đến với vườn trái cây sẽ được tự tay hái quả, chọn những trái tươi ngon hấp dẫn mua mang về làm quà biếu cho người thân, gia đình, bạn bè khi có dịp đến đây.

Nhờ vào điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng nên rất thuận lợi cho cây táo phát triển. Táo là sản phẩm được nhiều người ưa chuộng với vỏ mỏng xanh có vị ngọt dịu, thanh mát, giòn, chứa nhiều hàm lượng vitamin C. Đây là lý do vì sao mà táo trở thành món tráng miệng ngon, được nhiều người yêu thích.

Vào mùa táo, du khách có thể ghé tham quan vườn táo xanh ngắt một màu, tự tay chọn những quả táo căng mọng nước thưởng thức ngay tại vườn. Táo có giá cả bình dân nhưng lại được nhiều người yêu thích và sẽ là một đặc sản làm quà mà du khách đang tìm kiếm trong chuyến đi du lịch khám phá của mình.

Với điều kiện thổ nhưỡng đất pha cát, khí hậu khô nóng, nhiều ánh nắng nên tỏi có chất lượng tốt, tép nhỏ, thơm ngon, giòn, cay nồng dễ chịu, không có mùi hăng. Tỏi chứa hàm lượng allicin, glucogen, aliin, fitonxit, vitamin…

Ngoài ra, tỏi còn dùng ngâm rượu hoặc làm tỏi đen. Ngoài ra còn có tỏi cô đơn là tỏi khi thu hoạch một củ chỉ có một tép, nên gọi là cô đơn (hoặc mồ côi), loại này rất ít nên quý hiếm, giá thành cao.

Sau chuyến tham quan, nghỉ dưỡng, du khách không quên tìm mua những chùm tỏi bản địa về để làm gia vị trong bữa ăn hằng ngày hoặc làm quà tặng người thân.

Rong nho là một thương phẩm tại vùng biển sạch Khánh Hòa. Được sản xuất khép kín từ vùng nuôi trồng đến nhà xưởng sản xuất hiện đại đạt các chứng nhận chất lượng tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt sản phẩm rong nho tách nước với công nghệ hiện đại vẫn giữ được hương vị tươi mới và đầy đủ dinh dưỡng, là sản phẩm tiện lợi, hấp dẫn của chút vị tanh nhẹ và vị mặn của biển cả, đặc biệt là âm thanh "rộp rộp" giòn tan trong miệng sẽ kích thích sự thèm ăn.

Đến với Khánh Hòa, rong nho tách nước sẽ là món quà tặng đặc sản vừa độc đáo vừa phù hợp túi tiền.

Bánh căn thường được đúc với các nguyên liệu khác, đặc biệt là hải sản, trứng cút, thịt. Bánh thường ăn chung với mỡ hành hoặc hẹ. Để thưởng thức món này thêm đậm vị không thể nào thiếu chén nước chấm gồm tỏi ớt pha loãng với ít chanh, đường. Bánh căn còn được ăn chung nước xíu mại nhằm đa dạng khẩu vị của thực khách.

Bánh được đổ trong khuôn đất nung có nhiều chén nhỏ, nướng trên bếp than, không dùng dầu mỡ như bánh khọt, nên vỏ bánh mỏng, giòn nhẹ và thơm mùi bột nướng. Ở vùng Phan Rang, bánh căn còn được ăn với một tô nước cá kho nhạt.

Được mệnh danh là "đệ nhất ốc", ốc hương Khánh Hòa nổi bật nhờ chất lượng thịt vượt trội, hương thơm đặc trưng và vị ngọt tự nhiên khó lẫn.

Ốc hương Khánh Hòa có phần ruột nặng từ 4,8 – 5,5 g/con, tuyến gan tụy phát triển tốt, hàm lượng nước thấp, nhờ đó thịt ốc săn chắc, ít hao hụt, có mùi thơm, vị ngọt tự nhiên, hương vị đậm đà hơn ốc hương nuôi ở các tỉnh khác.

Với những đặc tính nổi bật về chất lượng, ốc hương Khánh Hòa đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00113 theo Quyết định số 5160/QĐ-SHTT.

Với khí hậu nắng nóng quanh năm, thổ nhưỡng phù hợp với cây nho, là nơi trồng và lai tạo ra nhiều giống nho ngon, chất lượng lớn nhất cả nước. Dưới ánh nắng, những cây nho vẫn vươn mình cho ra những tán lá xanh và những chùm nho trĩu quả, thu hút nhiều du khách đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm thu hoạch nho, tận tay hái những chùm nho chín căng mọng, thưởng thức vị ngọt thanh của nho tươi ngay tại vườn và nhâm nhi ly rượu nho, mật nho, nghe những câu chuyện từ người làm vườn thân thiện, mến khách, đã bao đời gắn bó với cây nho.

SỐ ĐIỆN THOẠI CÁC CƠ QUAN NHÀ NƯỚC CẦN THIẾT

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch: 02583.822.229

• Phòng Quản lý Xuất nhập cảnh: 0694.401.249

• Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch: 02583.829.357

SỐ ĐIỆN THOẠI KHẨN CẤP

• Đội phản ứng nhanh: 113

• Cứu hỏa: 114

• Trung tâm cấp cứu bệnh viện tỉnh Khánh Hòa: 115

• Đường dây nóng Trung tâm hỗ trợ khách du lịch Khánh Hòa: *2258 và 0947.528.000

EMAIL HỖ TRỢ DU KHÁCH

• hotrodukhachnhatrang@gmail.com (hỗ trợ khách nội địa)

• nhatrangvisitorcenter1@gmail.com (hỗ trợ khách quốc tế)

Tuy là món ăn dân dã nhưng bún lá cá dầm nổi tiếng thơm ngon. Nước dùng được nấu từ các loại cá ngon từ vùng biển Hòn Khói. Nước lèo trong, không thấy mùi tanh và dầu mỡ.

Hiện nay, nhiều quán còn cho thêm cá sứa, chả cá. Khi thưởng thức bún lá cá dầm nên ăn kèm rau sống, xà lách, bắp chuối thái nhỏ trộn với giá, rau thơm; thêm giọt chanh sẽ làm cho nước lèo có vị ngọt thanh và đậm đà.

"Cá dầm" là cách người Ninh Hòa gọi phần cá tươi được hấp chín, gỡ bỏ xương rồi xé, dầm thành miếng vừa ăn để giữ vị ngọt tự nhiên của cá.

Nem Ninh Hòa là món ăn dân dã đậm vị quê hương, trứ danh đất Ninh Hòa. Nem Ninh Hòa có hai loại: nem chua và nem nướng. Cả hai loại đều có nguyên liệu chính là thịt nạc heo.

Tuy nhiên, yếu tố nâng tầm món nem Ninh Hòa lại là nước chấm, và bí quyết riêng làm nước chấm của từng nhà.

Nem chua được gói trong lá rồi ủ vài ngày cho lên men, có vị chua nhẹ. Nem nướng là thịt xay ướp gia vị quấn quanh que, nướng trên than, ăn kèm bánh tráng, rau sống và các loại dưa chua. Nghề làm nem ở đây được truyền nối qua nhiều thế hệ.

Nếu du khách muốn sở hữu những chai nước mắm đậm vị vùng đất xứ Trầm thì đừng bỏ lỡ đặc sản này. Nước mắm được làm chủ yếu là cá cơm được đánh bắt vào mùa xuân để có được chất vị thơm ngon đặc trưng.

Quá trình lên men tự chín của cá cơm kéo dài từ 6 đến 10 tháng, tiếp đó nước mắm được chiết ra từ trong chum vại đem để ngoài nắng. Nhờ thế nước mắm tăng được độ đậm đà cùng với hương vị đặc trưng riêng của miền biển Khánh Hòa. Tạo nên nhiều thương hiệu nước mắm nổi tiếng như: "Nước mắm Nha Trang"; "Nước mắm Cà Ná"…

Khánh Hòa là xứ Trầm Hương

Non cao biển rộng người thương đi về…

Được mệnh danh là vua của các loại gỗ, hương của các vị thần, trầm hương là linh bảo của vùng đất Khánh Hòa. Giá trị của trầm hương không chỉ là dược chất quý hiếm mà còn là cả đời sống tâm linh mang đậm nét văn hóa lịch sử lâu đời, gắn liền với truyền thuyết về nữ thần Ponagar, Mẹ Xứ Sở.

Năm 2025, tri thức dân gian khai thác và chế biến trầm hương Khánh Hòa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Với khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết khá khô và nóng, nhưng đổi lại có gió nhiều. Chính vì sự khác biệt ấy đã giúp những giống nho làm nên điều phi thường, không những có thể phát triển khỏe mạnh mà còn trở thành loại quả đặc sản của vùng, mang những đặc trưng không lẫn vào đâu được.

Với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp nên phát triển được nhiều các loại phổ biến hiện nay như nho xanh, nho đỏ, nho ngón tay đen, nho NH01-152, nho kẹo… mỗi giống nho khác nhau sẽ cho ra hương vị đặc trưng, riêng biệt.

Bánh canh chả cá là một trong những món ăn đặc sản không chỉ được người dân địa phương yêu thích mà món ăn này cũng thu hút rất nhiều người thưởng thức khi đến đây.

Sự kết hợp giữa sợi bánh canh được chế biến hoàn toàn từ bột gạo, nước dùng ngọt thanh từ cá, đậm đà, chả cá dai ngon tạo nên hương vị của biển, đã làm nên một món ăn ngon đặc trưng vùng đất Phan Rang, làm xao xuyến lòng lữ khách mỗi khi dừng chân đến.

Món này cũng phổ biến ở Nha Trang và Vạn Giã, mỗi nơi có cách làm chả và nêm nước dùng riêng.

Là một trong những đặc sản cao cấp nổi bật của Khánh Hòa, tôm hùm Cam Ranh được nuôi trong môi trường biển sạch, nước trong và độ mặn ổn định quanh năm. Nhờ điều kiện tự nhiên lý tưởng và kinh nghiệm nuôi trồng truyền thống, tôm hùm tại đây có thịt chắc, ngọt, thơm ngon, được thực khách trong và ngoài nước ưa chuộng.

Tôm hùm được nuôi lồng bè trong vịnh Cam Ranh, tập trung quanh đảo Bình Ba, nơi thường được gọi là "vương quốc tôm hùm". Cam Ranh có tổ chức Lễ hội tôm hùm để quảng bá sản vật này.

Thịt cừu không chỉ nổi tiếng với hương vị đặc trưng mà còn mang trong mình những giá trị dinh dưỡng tuyệt vời. Với quy trình chăn nuôi và chế biến đạt chuẩn, thịt cừu đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều món ăn hấp dẫn mà du khách không thể bỏ qua.

Cừu được chăn thả trên vùng đất khô nóng của khu vực Phan Rang và các vùng lân cận, nơi có tổng đàn cừu lớn nhất Việt Nam. Thịt cừu được chế biến thành nhiều món tại các quán dê, cừu trong vùng.

Bánh xèo được mệnh danh là món ăn dân dã nhưng lại có khả năng quyến rũ bất kỳ ai từng nếm thử. Chiếc bánh xèo béo ngậy, giòn tan, kết hợp với nước mắm nêm, mắm tỏi ớt, ăn kèm với các loại rau thơm, khiến ai khi đặt chân đến vùng đất này cũng đều muốn thưởng thức.

Bánh xèo ở Nha Trang thường đổ trong khuôn nhỏ, nhân phổ biến là mực tươi và giá. Có quán gia truyền đã bán món bánh xèo mực gần 70 năm, qua nhiều đời trong một gia đình.

Sầu riêng Khánh Sơn là đặc sản trứ danh của vùng núi Khánh Sơn (Khánh Hòa), nơi có khí hậu mát mẻ, đất bazan màu mỡ và thổ nhưỡng đặc biệt, tạo điều kiện lý tưởng để loại trái cây này phát triển với hương vị thơm ngon, khác biệt.

Sầu riêng ở đây nổi bật nhờ quả to, vỏ mỏng, cơm vàng, hạt lép, thịt ráo, tỷ lệ cơm chiếm đến 30–40% trọng lượng quả, cùng với hương vị nồng nàn đặc trưng được người tiêu dùng ưa chuộng.