Lễ hội
Chợ Tổng Cọt
Phiên "Háng Tán" mỗi năm một lần ngày 27 tháng Ba âm lịch ở xã biên giới Tổng Cọt, nơi người xưa gặp lại, hát giao duyên và rán đậu chao.
Câu chuyện
Mỗi năm một lần, ngày 27 tháng Ba âm lịch, xã biên giới Tổng Cọt của tỉnh Cao Bằng họp chợ tình. Người địa phương gọi phiên này là "Háng Tán". Theo cổng thông tin của xã, đây là dịp để những người yêu nhau mà không thể nên duyên có cơ hội gặp lại, trò chuyện, ôn lại chuyện xưa; phiên chợ được duy trì từ nhiều đời, trọng tâm là văn hóa của người Nùng và người Mông trên địa bàn.
Tổng Cọt nằm ở vùng Lục Khu, trên Quốc lộ 4A. Ngày thường, chợ trung tâm xã họp phiên vào các ngày 2, 7, 12, 17, 22, 27 âm lịch hằng tháng, bán hàng hóa, giống cây, vật nuôi, nông sản. Phiên chợ tình thì chỉ có một lần trong năm; từ Tổng Cọt đi Khu di tích Pác Bó khoảng 27 km, đi núi Mắt Thần khoảng 22 km.
Theo Báo Cao Bằng, từ sáng sớm đồng bào mặc trang phục truyền thống vượt núi về chợ; có người tìm lại lời hẹn cũ, gặp lại bạn tình năm xưa, ngồi bên bát rượu nghe shi lượn, dá hai, nàng ới. Cổng thông tin xã ghi lễ hội có truyền thống hát giao duyên nam nữ đối đáp, tài sli, hà lều, và nhiều đôi đã nên duyên vợ chồng từ đây.
Ngày nay chợ tình là ngày hội do UBND xã tổ chức. Kỳ 2024 (5/5/2024) có múa lân, gian hàng đặc sản, thi lày cỏ, kéo co, hát dân ca, bóng đá, bóng chuyền. Kỳ 2026 (13/5/2026) thêm trưng bày trang phục Nùng, Mông, nhạc cụ, công cụ lao động, sản phẩm OCOP, tung còn, ném pao và lần đầu thi ngựa đẹp. Món được nhắc nhiều nhất là đậu chao: đậu phụ rán ngập mỡ đến khi nổi, ăn nóng với tương, đặc sản lâu đời của xã. Lày cỏ là trò đoán số ngón tay của người Tày, Nùng, hai người cùng hô một con số rồi xòe tay.
Nói thẳng về hạn chế: chưa có công bố chính thức về lịch giờ chi tiết, bãi giữ xe hay đầu mối liên hệ, và nguồn viết về chợ chủ yếu là bài tin các kỳ gần đây. Ngày hội đông người; năm 2026 xã bố trí 5 tổ công tác phân luồng trên Quốc lộ 4A.
Những cuộc gặp lại và câu hát đối đáp ở chợ là chuyện riêng của người trong cuộc, nhiều người đã đứng tuổi. Hãy hỏi trước khi quay phim, chụp cận các cặp đang hát hay trò chuyện, và không trêu đùa về chuyện "tìm người yêu cũ". Tổng Cọt là xã biên giới, bạn nên mang theo giấy tờ tùy thân.
Chợ tình Tổng Cọt hợp với người muốn thấy một phiên chợ vùng cao có hát giao duyên, ăn đậu chao nóng và kết hợp đi Pác Bó trong ngày. Nếu bạn đến Cao Bằng vào tháng Giêng, chợ tình Hạ Lang (háng pha làng) ở vùng Bằng Ca, Lý Quốc họp khoảng 28 tháng Giêng đến mùng 1 tháng Hai là lựa chọn khác.
Có gì để trải nghiệm
- Dự ngày hội chợ tình 27 tháng Ba âm lịch
- Nghe hát giao duyên, tài sli, hà lều
- Ăn đậu chao rán nóng với tương
- Xem thi lày cỏ, kéo co, tung còn, ném pao, thi ngựa đẹp
- Mua thổ cẩm, sản vật, sản phẩm OCOP của bà con
- Kết hợp đi Pác Bó, núi Mắt Thần
Từ khóa