Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950

Đồn Đông Khê, núi Báo Đông và các trận địa năm 1950, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh lần duy nhất trực tiếp ra mặt trận.

Đức Long, Cao Bằng

Câu chuyện

Đông Khê nằm trên quốc lộ 4A, cách trung tâm tỉnh Cao Bằng khoảng 40 km về phía đông nam. Quanh đây là Khu di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950, gồm 19 di tích và điểm di tích chia thành 4 cụm, nay thuộc hai xã Đông Khê và Đức Long. Theo tài liệu của tỉnh, đây là chiến dịch đầu tiên và duy nhất Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận.

Tháng 6/1950, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Biên giới, Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm chỉ huy trưởng. Bộ chỉ huy chọn đánh cứ điểm Đông Khê trước thay vì thị xã Cao Bằng. Đúng 6 giờ sáng 16/9/1950, quân ta nổ súng. Trên đỉnh núi Báo Đông, Chủ tịch Hồ Chí Minh theo dõi trận đánh bằng ống nhòm, khoảnh khắc được nghệ sĩ Vũ Năng An chụp lại. Sau 54 giờ, 10 giờ sáng 18/9, Đông Khê bị tiêu diệt hoàn toàn. Tiếp đó là các trận Khau Luông và Cốc Xả - Điểm cao 477 đầu tháng 10; ngày 3/10/1950 tỉnh Cao Bằng được giải phóng.

Di tích được xếp hạng quốc gia đặc biệt theo Quyết định 2082/QĐ-TTg ngày 25/12/2017, là di tích quốc gia đặc biệt thứ ba của Cao Bằng sau Pác Bó và Rừng Trần Hưng Đạo.

Điểm dừng dễ nhất là Đồn Đông Khê ngay giữa trung tâm xã, sát quốc lộ. Lô cốt tháp canh, hai lô cốt phòng thủ và hầm ngầm được phục dựng trên nền cũ; còn sót một đoạn tường đồn Pháp dài gần 20 m, và từ năm 2023 có lối vào ụ súng, hầm ngầm phía nam đồn. Bên cạnh là nghĩa trang có hơn 200 mộ liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch. Sang xã Đức Long là cụm di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhà tưởng niệm, nhà Sở chỉ huy chiến dịch, các hang Tác chiến, Quân báo, Thông tin và hang Không Hẩu. Từ đây, 846 bậc đá chia 79 cung bậc, tượng trưng 79 mùa xuân của Bác, dẫn qua hang Ngườm Cuông có bia khắc bài thơ Lên núi, lên đỉnh Báo Đông, nơi đặt cụm tượng mô phỏng bức ảnh năm 1950.

Nói thẳng: nhiều điểm không còn dấu tích. Đồn Pò Đình nay là cơ quan quân sự, nhà Phủ Thiện thuộc khu bệnh viện, sân bay Nà Cúm là ruộng; Khau Luông và Điểm cao 477 là núi rừng, chỉ còn hào công sự. Giai đoạn 2025 đến 2026, Nhà tưởng niệm, đường lên Báo Đông, đồn Nà Lạn được nâng cấp, có thể gặp khu vực thi công.

Giá vé, giờ mở cửa chưa có công bố riêng, nên liên hệ Ban Quản lý trước. Leo 846 bậc cần sức khỏe và giày bám tốt. Đỉnh Báo Đông chỉ cách biên giới khoảng 2 km, hãy mang giấy tờ tùy thân.

Nghĩa trang và nhà bia là nơi tưởng niệm, nên giữ trang nghiêm. Nếu đến Đông Khê ngày mùng 2 tháng 2 âm lịch, bạn gặp hội tranh đầu pháo, lễ hội mùa xuân của người dân địa phương.

Nơi này hợp với người mê lịch sử quân sự, cựu chiến binh, đoàn học sinh. Nửa đầu năm 2026, khu di tích đón khoảng 8.274 lượt khách, Pác Bó khoảng 135.380 lượt. Nếu cần dịch vụ đầy đủ hơn như xe điện, nhà trưng bày, ki ốt, hãy chọn Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó ở xã Trường Hà.

Có gì để trải nghiệm

  • Tham quan Đồn Đông Khê, lô cốt, hầm ngầm
  • Viếng nghĩa trang liệt sĩ Đông Khê
  • Dâng hương tại Nhà tưởng niệm ở Đức Long
  • Leo 846 bậc đá lên đài quan sát núi Báo Đông
  • Xem hang Không Hẩu, nhà Sở chỉ huy chiến dịch
  • Nghe loa thuyết minh tự động tại một số điểm

Từ khóa

  • di tích quốc gia đặc biệt
  • Chiến dịch Biên giới 1950
  • Đồn Đông Khê
  • núi Báo Đông
  • Đức Long
  • Cao Bằng