Xóm Lũng Rì thuộc xã Hạnh Phúc (xã Tự Do cũ), tỉnh Cao Bằng, cách trung tâm xã Tự Do cũ khoảng 4 km và trung tâm huyện Quảng Hòa cũ khoảng 7 km. Người Nùng An ở đây làm ngói âm dương, còn gọi ngói máng, bằng tay từ nhiều đời; theo Báo Cao Bằng (2/2025), tất cả các hộ trong xóm đều có nhà sàn lợp ngói âm dương. Làng nghề ngói đất nung Lũng Rì được UBND tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống (tin tháng 1/2024); Báo Cao Bằng giới thiệu Lũng Rì như một điểm di sản làng nghề trong vùng Công viên địa chất Non nước Cao Bằng.

Ngói âm dương đi theo cặp: viên ngói máng (âm) ngửa lên, viên ngói bò (dương) úp xuống. Để có một mẻ ngói, người thợ ngâm đất sét với nước khoảng 10 ngày, lùa trâu giẫm 4 đến 5 ngày cho nhuyễn, ủ tiếp 5 đến 6 ngày, rồi dùng sợi dây căng xẻ từng lớp đất để nhặt sạn. Đất được cắt thành lát dày khoảng 1 cm, cuốn quanh khuôn gỗ hình trụ đường kính khoảng 25 cm có bốn gờ; mỗi khuôn cho bốn viên. Phôi phơi trên nền phủ trấu 30 đến 40 ngày, khô thì bẻ rời theo rãnh gờ.

Ngói được xếp vào lò nung khoảng 7 ngày đêm, lửa phải giữ đều để viên ngói không cháy, không sống, rồi để nguội hai đến ba tuần trong lò. Mỗi lò chứa khoảng 15.000 đến 20.000 viên; thợ ở đây nói mùa hè khô ráo cũng mất chừng ba tháng mới xong một lò.

Nghề đang thu hẹp. Khoảng năm 2010 đến 2015, 80% số hộ trong xóm làm ngói; nay còn 23 trên khoảng 80 hộ làm thường xuyên, mỗi hộ 2 đến 3 lò một năm. Đất phù hợp gần cạn, phải mua ở nơi khác; củi khan hiếm; tôn và ngói công nghiệp rẻ hơn; người trẻ đi làm khu công nghiệp. Ngói Lũng Rì vẫn được đặt mua đi Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Hà Nội, Hải Phòng, chủ yếu cho công trình du lịch, quán cà phê, đền, chùa và nhà sàn.

Chưa có dịch vụ đón khách được công bố chính thức; tỉnh đang xây dựng mô hình bảo tồn làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm. Đến Lũng Rì, bạn thấy hố nhào đất, sân phơi phôi ngói, lò nung và những mái nhà sàn lợp ngói âm dương trong thung lũng. Vì phôi phải phơi hơn một tháng, không phải lúc nào cũng gặp đủ công đoạn, nên hỏi trước.

Khi lò đang nung và ở hố đất nhão, giữ khoảng cách: không vào gần lò hay khu trâu nhào đất khi chưa được chủ lò cho phép. Nhà sàn là nhà ở của người Nùng An; xin phép trước khi vào sân và trước khi chụp người đang làm.

Lũng Rì hợp với người quan tâm kiến trúc nhà sàn, vật liệu truyền thống và người làm ảnh tư liệu. Không hợp nếu bạn cần tiện nghi, thuyết minh hay trải nghiệm tự làm được tổ chức sẵn; khi đó Làng du lịch cộng đồng Pác Rằng (làng rèn, xã Quảng Uyên) là một lựa chọn nghề thủ công khác. Cách Lũng Rì vài cây số, cùng xã, là làng nón chúp xà Hoàng Diệu.