Phong tục & Nghi thức
Nghi lễ cấp sắc của người Dao Tiền Hoài Khao
Nghi lễ trưởng thành của nam giới Dao Tiền ở xóm Hoài Khao, việc thiêng của dòng họ mà khách chỉ đến gần khi được mời.
Câu chuyện
Lễ cấp sắc là nghi lễ trưởng thành của nam giới người Dao. Ở xóm Hoài Khao, xã Thành Công, nơi 35 hộ Dao Tiền sống dưới chân núi Phja Oắc, lễ cấp sắc được báo chí nhắc cùng lễ mừng lúa mới và lễ cúng ong khoái như những sinh hoạt tín ngưỡng của xóm.
Nguồn về Hoài Khao chỉ cho biết vài điều. Giữa cánh đồng của xóm có một sàn gỗ là nơi làm lễ cấp sắc; theo một bài giới thiệu năm 2024, lễ dành cho nam giới từ 9 tuổi trở lên, người thụ lễ được đặt tên âm, là danh xưng dùng sau khi qua đời, và qua lễ mới được coi là trưởng thành. Tháng 8/2026 Báo Cao Bằng viết rằng cách thực hành và những nét riêng của lễ này tại Hoài Khao cần tiếp tục tìm hiểu từ chính cộng đồng.
Ở Cao Bằng nói chung, người Dao Tiền và Dao Đỏ đều có lễ cấp sắc. Người Dao Tiền chia lễ thành ba cấp: 3 đèn, 7 đèn và 12 đèn. Lễ 12 đèn do cả dòng họ tổ chức tại nhà gia chủ, kéo dài khoảng năm ngày, người thụ lễ là các cặp vợ chồng. Theo Báo Cao Bằng, trong lễ cấp sắc của người Dao ở tỉnh, người thụ lễ nhận một bản sắc chữ Nôm ghi lai lịch và điều răn dạy, giữ suốt đời.
Khách thường chỉ thấy lễ cấp sắc qua phần giới thiệu. Tháng 7/2024 Lễ hội Ong đá của xóm có một trích đoạn lễ cấp sắc, bên cạnh trò chơi dân gian, hát dân ca và ngâm chân thảo dược. Đó là phần trình bày, không phải một lễ cấp sắc thật.
Lễ cấp sắc thật là việc thiêng của gia đình và dòng họ, không có lịch công bố cho khách. Báo Cao Bằng nhấn mạnh không phải nghi lễ nào cũng nên trình diễn và người dân cần được quyết định điều gì giới thiệu với khách. Chỉ đến gần khi gia chủ mời; không bước lên sàn làm lễ hay đàn tế, không chạm vào tranh thờ, đồ lễ, hỏi trước khi chụp ảnh, không đề nghị làm lễ để khách xem.
Nếu muốn hiểu văn hóa Dao Tiền mà không bước vào không gian nghi lễ, hãy ở lại Làng du lịch cộng đồng Hoài Khao để thử in hoa văn bằng sáp ong, nghe hát páo dung, hoặc ghé xưởng thêu của phụ nữ Dao Tiền ở xóm Nà Chắn, xã Tam Kim.
Có gì để trải nghiệm
- Nghe người trong xóm giới thiệu lễ cấp sắc khi lưu trú
- Xem trích đoạn lễ cấp sắc khi cộng đồng chủ động giới thiệu
- Có mặt ở lễ thật chỉ khi gia chủ, dòng họ mời
Từ khóa