Cuối tháng Giêng âm lịch, trung tâm xã Quảng Uyên (thị trấn Quảng Uyên cũ) mở Lễ hội Tranh đầu pháo, người địa phương còn gọi là hội Pháo hoa. Lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 2745/QĐ-BVHTTDL ngày 30/9/2020; Bằng công nhận được trao ngày 4/3/2022.

Hội gắn với miếu Bách Linh, ngôi miếu tương truyền có từ thời Lý, thờ 100 điều linh thiêng mà đứng đầu là con rồng. Vì vậy nghi lễ mở đầu là khai quang mở mắt rồng. Dân gian còn kể rằng thế kỷ XI, Nùng Trí Cao khao quân mừng thắng quân Tống đúng dịp hội ở vùng Quảng Nguyên, cho trai tráng chia đội tranh đầu pháo, quay lợn và bày mâm cơm trước cửa các nhà mời người đến hội. Từ đó, dịp lễ hội các gia đình trong vùng vẫn chuẩn bị mâm cơm mời bạn bè và khách thập phương.

Lễ hội diễn ra từ chiều 30 tháng Giêng đến hết mùng 2 tháng Hai âm lịch. Chiều ngày cuối tháng Giêng (năm 2023 là chiều 29), đoàn làm lễ đi lặng lẽ tới mỏ nước Bó Cốc Chủ dưới khe núi; rồng chưa được múa, trống chiêng chưa được đánh vì theo quan niệm rồng còn đang ngủ. Các bậc cao niên làm lễ khai quang, rồi rồng và lân múa quanh mỏ nước ba vòng, sau đó đến miếu Bách Linh, đền Nùng Trí Cao, đền Trần Hưng Đạo, chùa Thiên Phúc. Năm 2023, tối mùng 1 tháng Hai là lễ khai mạc với văn nghệ, múa rồng, múa lân.

Mùng 2 tháng Hai là ngày chính. Buổi sáng có lễ tế thần tại miếu Bách Linh với bốn kiệu rước, trong đó có kiệu lợn quay làm phần thưởng; đoàn rồng đi khắp phố tới từng nhà. Đầu pháo là một vòng sắt quấn tua ngũ sắc. Xưa vòng đặt trên chòi cao, đốt pháo cho rơi xuống; nay đã bỏ tục đốt pháo, người chủ lễ đứng trên cao tung vòng xuống sân. Các đội trai tráng của xã, xóm đã đăng ký lao vào tranh; đội giành được mang vòng đến tế thần và nhận thưởng, với niềm tin cả năm may mắn. Bên cạnh có thi quay lợn, gian hàng OCOP, lày cỏ, cờ tướng, tung còn.

Cần biết trước: ngày chính rất đông, báo chí ghi hàng nghìn đến hàng vạn người, sân tranh đầu pháo được đám đông vây kín. Chưa có công bố chính thức về vé, lịch giờ chi tiết hay đầu mối liên hệ; hãy xem thông báo của xã Quảng Uyên mỗi năm.

Phần lễ là nghi lễ tín ngưỡng: đi cùng đoàn khai quang thì giữ im lặng như người làm lễ, không chen vào khu tế ở miếu, hỏi trước khi chụp cận các cụ chủ lễ. Tranh đầu pháo chỉ dành cho các đội đã đăng ký; khách đứng ngoài sân. Nếu được một gia đình mời vào mâm cơm dịp hội, đó là tục mời khách của vùng này.

Lễ hội hợp với người thích không khí hội lớn có ngày cố định và muốn thấy một tục tranh lộc đầu năm. Nếu bạn muốn một hội nhỏ, gắn với ruộng đồng, các hội Lồng tồng tháng Giêng ở nhiều xóm Tày, Nùng là lựa chọn khác; cùng xã còn có làng rèn Pác Rằng và làng hương Phja Thắp để ghép hành trình.