Đèo Pha Đin là đoạn quốc lộ 6 vượt núi giữa Sơn La và Điện Biên, nằm giữa Thuận Châu và Tuần Giáo cũ. Đi từ ngã ba Cò Nòi (Sơn La) theo quốc lộ 6 khoảng 100 km là tới đèo; phía Điện Biên, trung tâm Tuần Giáo cũ cách Điện Biên Phủ 76 km. Tên đèo đọc theo tiếng Thái là "Phạ Đin": phạ là trời, đin là đất.

Đèo nằm vắt qua hai tỉnh. Phần phía Điện Biên nay thuộc xã Quài Tở, phần phía Sơn La thuộc xã Bình Thuận. Di tích lịch sử quốc gia "Đèo Pha Đin", xếp hạng năm 2020, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi địa điểm ở phía Sơn La. Tuyến đèo cũ dài khoảng 32 km, đỉnh cao 1.648 m, trước kia có khoảng 130 khúc cua. Dự án nâng cấp quốc lộ 6 xong năm 2009; theo Báo Sơn La, đoạn đèo nay còn khoảng 26 km với khoảng 60 khúc cua, mặt đường rộng gần gấp đôi. Theo Người Lao Động, đường mới chạy thấp hơn đỉnh đèo cũ 200 - 400 m.

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Pha Đin là tuyến tiếp vận bị máy bay Pháp oanh tạc dữ dội. Báo Sơn La ghi hơn 8.000 thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đã giữ thông tuyến vận chuyển qua đây. Trên đèo có bia ghi đây là nơi hứng chịu nhiều nhất các trận oanh tạc của máy bay Pháp nhằm chặn đường tiếp vận. Câu thơ "Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ" của Tố Hữu nhắc tên con dốc này.

Trên đỉnh phía Điện Biên có điểm du lịch Pha Đin Pass, rộng khoảng 50 ha, xây từ năm 2017, trồng hoa theo mùa; mùa xuân và mùa thu nhiều hoa nhất. Gần đó là Bản Lồng của người Mông, được xã Quài Tở khánh thành làm bản văn hóa du lịch cộng đồng ngày 28/3/2026. Theo cổng thông tin tỉnh, mỗi năm Pha Đin và Tuần Giáo đón hơn 40.000 lượt khách. Giá vé Pha Đin Pass chưa có công bố chính thức, nên hỏi tại chỗ.

Cần biết trước: đèo nhiều cua gấp, một bên vách núi, một bên vực. Sương mù dày buổi sáng, theo VnExpress thường tan khoảng 8h30 - 9h. Mùa đông rất lạnh: sáng 9/1/2021 nhiệt độ trên đèo xuống 0,5°C, có sương mù, mưa nhỏ, nguy cơ băng giá, xe tải phải về số thấp khi lên xuống dốc. Nên qua đèo khi trời sáng, bật đèn sương mù, giảm tốc ở khúc cua và chỉ dừng chụp ảnh ở chỗ có bãi đỗ.

Bia di tích và các con dốc gắn với sự hy sinh của nhiều người trong chiến dịch, nên giữ thái độ tôn trọng khi dừng ở đây. Ở Bản Lồng, hỏi trước khi vào nhà hay chụp ảnh người dân.

Pha Đin hợp với người đi Điện Biên bằng đường bộ muốn dừng ngắm núi, săn mây buổi sớm, và người quan tâm con đường tiếp vận năm 1954. Người mới lái đường đèo nên tránh đi lúc sương dày hoặc ban đêm. Trong bốn đèo báo chí hay nhắc cùng nhau, Ô Quy Hồ trên quốc lộ 4D (Lào Cai - Lai Châu) là lựa chọn khác nếu bạn muốn biển mây và khu du lịch trên đỉnh đèo.