Chùa Đại Giác nằm ở khu phố Nhị Hòa trên cù lao Phố, phường Trấn Biên, mặt tiền nhìn ra sông Đồng Nai. Người địa phương còn gọi là Đại Giác cổ tự, chùa Phật Lớn hay chùa Tượng. Đây là chùa Phật giáo đang hoạt động và là di tích lịch sử, nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1990.

Theo tài liệu được Báo Đồng Nai và Tạp chí Nghiên cứu Phật học dẫn, chùa do nhà sư Thành Đẳng, đời 34 phái Lâm Tế, cùng những người chèo ghe đến cù lao khẩn hoang dựng năm 1665. Ông là một trong ba nhà sư dòng Lâm Tế từ miền Trung vào Đồng Nai truyền đạo giữa thế kỷ 17.

Tên gọi và hiện vật của chùa gắn với nhà Nguyễn. Khi chúa Nguyễn Ánh gây dựng lực lượng chống Tây Sơn, công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (có nguồn ghi Ngọc Ánh) từng lánh nạn tại chùa, các báo ghi năm 1779. Năm 1802, vua Gia Long cho xây lại chùa và cúng pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ mít cao 2,25 m, nên chùa có tên chùa Phật Lớn. Năm 1820, thời Minh Mạng, chùa được tu sửa; công chúa gửi cúng bức hoành phi "Đại Giác tự" thếp vàng, khắc dòng "Tiền Triều Hoàng nữ đệ tam công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh", treo trước chánh điện. Báo Đồng Nai (2008) cho biết tấm biển đang treo là bản sao.

Công trình bạn thấy hôm nay phần lớn có từ đợt xây lại sau trận lũ năm Nhâm Thìn 1952: chùa được dựng lại bằng gạch, bê tông, khởi công năm 1959 và khánh thành năm 1961. Bên trong vẫn giữ lối cột tròn cao của chùa xưa vùng Đồng Nai, cùng hoành phi, liễn đối, phù điêu chạm khắc công phu. Khuôn viên khoảng 3.000 m²; giữa sân có cây bồ đề trồng năm 1939 và tượng Quan Âm Nam Hải đứng trên tòa sen. Trong điện, bên cạnh tượng Phật có tượng Quan Thánh Đế Quân, một dấu vết giao thoa Việt, Hoa trên cù lao.

Điều nên biết trước: giá trị của Đại Giác nằm ở lịch sử, pho tượng và hoành phi, không nằm ở kiến trúc gỗ cổ. Giờ mở cửa và quy định đón khách chưa có công bố chính thức; nếu đi theo đoàn, nên liên hệ nhà chùa trước.

Chùa là nơi tu tập của tăng ni. Mặc kín đáo, giữ yên lặng trong chánh điện, không chạm vào tượng và hoành phi, hỏi nhà chùa trước khi chụp ảnh trong điện. Tránh làm phiền giờ tụng kinh.

Đại Giác hợp với người quan tâm lịch sử Phật giáo xứ Đồng Nai và giai đoạn chúa Nguyễn trên đất Biên Hòa, nhất là khi ghép cùng chùa Ông và đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh trên cùng cù lao. Nếu bạn muốn một ngôi chùa cổ gắn với cảnh núi đá, chùa Bửu Phong trên núi Bửu Long, cũng là di tích quốc gia trong phường Trấn Biên, là lựa chọn khác.