Không gian di sản
Địa đạo Nhơn Trạch
Địa đạo dài 1,5 km, sâu 5-7 m dưới rừng Lòng Chảo, căn cứ Huyện ủy Nhơn Trạch thời chống Mỹ; di tích quốc gia từ năm 2001.
Câu chuyện
Cách trung tâm TP HCM khoảng 40 km về phía đông nam, địa đạo Nhơn Trạch nằm ở khu rừng Lòng Chảo, nay thuộc xã Phước An, thành phố Đồng Nai. Người địa phương còn gọi là địa đạo Phước An, vì thời kháng chiến nơi này thuộc xã Phước An, sau đó mới thuộc xã Long Thọ. Đây từng là căn cứ của Huyện ủy Nhơn Trạch, và được công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia ngày 19/1/2001.
Theo Báo Đồng Nai, việc đào địa đạo khởi công ngày 19/5/1963. Khoảng 20 người chia hai tổ thay nhau đào ban đêm bằng cuốc, xẻng; đến cuối năm 1964 đường hầm đã dài 1,5 km, nằm sâu 5-7 m, cao khoảng 1,6-2 m, rộng 1-1,2 m, có giếng nước, bếp Hoàng Cầm, hầm bí mật và chứa được 300-500 người. Từ năm 1972, đây là nơi bám trụ của khoảng 500 cán bộ chiến sĩ Đoàn 10 Rừng Sác.
Điều đáng xem là cách đường hầm được tổ chức. Địa đạo chạy zích zắc, có nhiều ngách rẽ hai bên; giữa các đoạn có ngăn bí mật dày một mét, khoét lỗ vừa một người chui. Lỗ thông hơi hình phễu được ngụy trang như ụ mối đùn. Trên mặt đất, căn cứ Huyện ủy bố trí theo hình tam giác, ba mặt là giao thông hào có ụ chiến đấu.
Khu di tích được trùng tu từ năm 2006, khánh thành năm 2007 trên khoảng 2,5 ha. Bạn thường bắt đầu ở nhà trưng bày với sa bàn, hiện vật của lực lượng đặc công rừng Sác, rồi xuống địa đạo đã được lắp đèn và quạt thông hơi, đi ra giao thông hào và khu lán trại, bếp Hoàng Cầm phục dựng giữa rừng tre.
Phần đi được dưới lòng đất chỉ là một đoạn ngắn: các nguồn ghi khoảng 120 m đến 200 m được nạo vét lại. VnExpress tháng 7/2025 ghi một số lối đi đang tạm ngăn, khách chỉ đi theo đường thẳng. Giờ mở cửa và phí tham quan chưa có công bố chính thức. Khu đất 102 ha sát bên đã được đưa ra đấu giá cuối năm 2025 để làm khu đô thị và công viên, nên cảnh quan xung quanh có thể thay đổi.
Địa đạo thấp và hẹp, nên người cao lớn, người lớn tuổi hoặc sợ không gian kín có thể chỉ xem đoạn đầu rồi quay lên. Mang giày đế bám vì bậc xuống sâu khoảng 7 m.
Khu di tích nằm đối diện đền thờ liệt sĩ; nhiều đoàn khách viếng đền trước khi xuống địa đạo. Hãy ăn mặc lịch sự và giữ trật tự như ở một nơi tưởng niệm.
Địa đạo hợp với gia đình có con tuổi học trò, đoàn trường học và người muốn một chuyến nửa ngày từ TP HCM. Nếu bạn muốn một hệ thống địa đạo quy mô lớn hơn, dịch vụ đầy đủ hơn, địa đạo Củ Chi là lựa chọn quen thuộc; còn ở gần, căn cứ Sở chỉ huy Đặc khu quân sự Rừng Sác cùng vùng Nhơn Trạch cũ kể tiếp câu chuyện đặc công rừng Sác.
Có gì để trải nghiệm
- Xuống tham quan đoạn địa đạo đã khôi phục
- Xem nhà trưng bày hiện vật, sa bàn
- Đi giao thông hào, xem bếp Hoàng Cầm phục dựng
- Viếng đền thờ liệt sĩ đối diện di tích
- Chương trình về nguồn cho học sinh
Từ khóa