Không gian di sản
Đình Bình Kính – đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh
Đền thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh bên sông Đồng Nai trên cù lao Phố, di tích quốc gia từ 1991, nơi tổ chức lễ giỗ ông giữa tháng 5 âm lịch.
Câu chuyện
Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh, dân gian gọi là đình Bình Kính, nằm ở phía nam cù lao Phố, dưới chân cầu Ghềnh, mặt đền hướng tây nam nhìn ra sông Đồng Nai; bờ bên kia là đền thờ Nguyễn Tri Phương. Đây là nơi người Biên Hòa thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650–1700), người năm 1698 vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu vào kinh lược phương Nam.
Năm 1698, ông đặt bản doanh tại cù lao Phố, lập phủ Gia Định với dinh Trấn Biên ở vùng Đồng Nai và dinh Phiên Trấn ở vùng Sài Gòn, chiêu mộ dân, đặt đơn vị hành chính, lập sổ đinh điền. Ông mất năm 1700 trên đường trở về sau chuyến trấn an vùng biên giới Tây Nam. Người dân cải đình Bình Hoành của thôn Bình Hoành thành đình Bình Kính để thờ ông; theo Báo Pháp luật, chữ "Kính" được dùng để tránh tên húy "Cảnh".
Vua Gia Long cho trùng tu và cử 10 người trông coi; năm 1851, vua Tự Đức cấp tiền (các báo ghi 400 quan) để dựng lại đình cách chỗ cũ khoảng 400 m. Đền được tái thiết các năm 1923, 1960 và tu bổ liên tục đến 2014. Đền và mộ Nguyễn Hữu Cảnh là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định 457/QĐ ngày 25/3/1991. Năm 2025, lễ giỗ ông được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Vào khuôn viên, thứ bạn thấy trước là tượng đồng Lễ Thành hầu cao 7,5 m tính cả bệ, khánh thành năm 2024. Sáu cột mặt tiền đắp rồng. Bên trong còn những hàng cột lớn, hoành phi đại tự, chữ "Thần" lớn giữa vách với đôi hạc hai bên, và các hương án chạm gỗ mang niên đại 1923, 1927, 1928. Tại di tích có mã QR và tour thực tế ảo 360 độ do Bảo tàng Đồng Nai thực hiện, giúp bạn đọc thêm về thân thế ông. Mộ Nguyễn Hữu Cảnh nằm gần đền.
Nói thẳng về hạn chế: đền đã qua rất nhiều lần trùng tu, năm 2023 tỉnh còn đầu tư 69 tỷ đồng mở rộng, tôn tạo, nên phần lớn những gì bạn thấy là công trình mới. Giờ mở cửa, phí tham quan và lịch thuyết minh chưa có công bố chính thức; đoàn đông nên hỏi trước.
Lễ giỗ Đức ông diễn ra giữa tháng 5 âm lịch (năm 2025 là ngày 16/5 âm lịch), với rước lễ vật, đọc chúc văn, thả hoa đăng trên sông trước đền; tháng 11 âm lịch có lễ Kỳ yên. Phần tế do Ban quý tế thực hiện theo tập quán; khách dự lễ đứng ngoài hàng tế, ăn mặc kín đáo. Bộ áo mão, hia trong tủ kính ở cung bên phải, theo lời kể của các bậc cao niên, là đồ Đức ông từng mặc; Ban quý tế chỉ đưa xuống kiểm tra mỗi năm một lần vào dịp giỗ sau khi làm lễ xin phép, nên đừng đề nghị mở tủ.
Đền hợp với người muốn hiểu mốc 1698 của Biên Hòa và Nam Bộ, học sinh tìm hiểu lịch sử địa phương, và người đến dự lễ giỗ. Người tìm kiến trúc cổ nguyên gốc có thể thất vọng. Nếu muốn thêm một di tích gắn với thời chúa Nguyễn Phúc Chu, Văn miếu Trấn Biên (xây năm 1715, khôi phục năm 2002) ở khu phố Bửu Long là lựa chọn bổ sung.
Có gì để trải nghiệm
- Viếng đền, xem tượng đồng Lễ Thành hầu
- Xem bia đá, hoành phi, hương án chạm gỗ
- Quét mã QR, xem tour thực tế ảo 360 độ
- Dự lễ giỗ Nguyễn Hữu Cảnh tháng 5 âm lịch
- Viếng mộ Nguyễn Hữu Cảnh gần đền
Từ khóa