Không gian di sản
Đình Phước Thiền
Đình làng chữ Công ở Nhơn Trạch, nơi chánh điện kín đáo kể chuyện lớp người miền Trung vào lập làng
Câu chuyện
Nằm sát đường ĐT 769, ở khu vực ấp Trầu của xã Phước Thiền cũ, nay thuộc phường Nhơn Trạch, đình Phước Thiền cách Biên Hòa chừng 35 km về phía Nam và cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 40 km về phía Đông. Người địa phương còn gọi nơi này là đình Ông Cọp. Đây là ngôi đình làng thờ Thần Thành hoàng Bổn Cảnh, được xếp hạng di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh từ tháng 12 năm 2009.
Đình được khởi dựng cùng thời làng Phước Thiền thành hình, khoảng cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, ban đầu chỉ là cột tre, vách đất, mái lá. Theo lời các bô lão, ngôi miếu nhỏ thuở đầu nằm ở ấp Bến Chùa; đến khoảng giữa thế kỷ XIX, hương chức trong làng mới dời về khu đất công ở ấp Trầu và gọi là đình Phước Thiền. Cũng lần trùng tu lớn giữa thế kỷ XIX ấy đã cho ngôi đình diện mạo còn thấy hôm nay.
Mặt bằng đình xếp theo hình chữ Công, ba nếp Tiền đình, Chánh điện và Hậu đình nối nhau dưới lớp mái thấp lợp ngói âm dương, bờ nóc Tiền đình đắp lưỡng long chầu nhật. Bộ khung vì kèo gỗ ghép mộng chốt và những mảng chạm khắc là phần đáng nhìn kỹ nhất; riêng chánh điện rộng 233,8 m², làm bằng gỗ và gốm. Có một chi tiết dễ bỏ qua: trong khi cả ngôi đình mở rộng, gần gũi như mọi đình Nam Bộ, chánh điện lại được giữ thành một góc riêng, kín đáo. Giới nghiên cứu văn hóa dân gian địa phương xem cách bài trí ấy là dấu vết của những người gốc miền Trung đã vào đây sinh sống, lập nghiệp và dựng đình. Chánh điện vừa được trùng tu xong cuối năm 2021 bằng nguồn xã hội hóa do chính Ban Quý tế đình đứng ra làm chủ đầu tư.
Dịp đáng đến nhất là lễ Kỳ yên, ngày 15 và 16 tháng 11 âm lịch hằng năm, ngày dương thay đổi theo năm. Ba ấp Trầu, Bến Sắn và Bến Cam luân phiên đứng ra lo lễ, chuẩn bị từ trước cả tháng, với các nghi thức thỉnh sắc, túc yết, chánh tế, lễ tạ, sau đó là phần hội có múa lân sư rồng. Trong khuôn viên đình còn có Đài Liệt sĩ và nhà bia ghi danh; tháng Tám năm 1945, lực lượng Thanh niên Tiền Phong của xã từng họp tại đây, và Ban Quý tế khi ấy đã hiến quả đại hồng chung của đình cho cách mạng.
Đây là đình làng do Ban Quý tế và người dân trông nom, không phải điểm du lịch có tổ chức dịch vụ: chưa có khung giờ đón khách, giá vé hay thuyết minh nào được công bố. Ngoài dịp lễ, bạn nên hỏi người trông coi trước khi bước vào chánh điện và trước khi chụp ảnh bàn thờ, ăn mặc kín đáo, đi nhẹ nói khẽ, vì với người làng đây trước hết là nơi thờ tự và nơi tưởng niệm.
Nếu bạn thích kiến trúc gỗ của đình Nam Bộ và muốn hiểu một ngôi làng được lập ra thế nào, nơi này đáng một buổi ghé, ghép cùng đình Phú Mỹ và nhà cổ họ Đào ở Phú Hội trong cùng phường. Còn nếu bạn tìm một điểm vui chơi nhiều dịch vụ, đình Phước Thiền sẽ không hợp.
Có gì để trải nghiệm
- Tham quan kiến trúc đình chữ Công
- Dâng hương tại đình
- Dự lễ Kỳ yên (15–16/11 âm lịch)
- Viếng Đài Liệt sĩ và nhà bia trong khuôn viên
Từ khóa