Bỏ qua, đến nội dung chính
Localis

Không gian di sản

Đình Tân Lân

Đình thờ Thành hoàng Trần Thượng Xuyên bên sông Đồng Nai, mái tiền đình gắn hàng trăm tượng gốm men xanh; di tích quốc gia từ năm 1991.

Trấn Biên, Đồng Nai

Câu chuyện

Nằm trên đường Nguyễn Văn Trị, mặt tiền nhìn ra công viên ven sông Đồng Nai ở trung tâm Biên Hòa cũ, đình Tân Lân là ngôi đình thờ Trần Thượng Xuyên, vị tướng gốc Quảng Đông được cả người Việt lẫn người Hoa ở đây tôn làm Thành hoàng. Đình nay thuộc phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai, và là di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia từ ngày 25/3/1991.

Năm 1679, Trần Thượng Xuyên đem hơn 3.000 quân cùng gia quyến vượt biển sang xin cư trú, được chúa Nguyễn Phúc Tần cho vào vùng Đông Phố; nhóm của ông cùng lưu dân Việt dựng nên thương cảng Nông Nại đại phố, tức Cù lao Phố. Ông mất ngày 23 tháng 10 âm lịch năm 1720. Tương truyền đình khởi đầu là một ngôi miếu nhỏ ở khu Thành Kèn dựng thời Minh Mạng, qua hai lần dời vào năm 1861 và 1906 mới về chỗ hiện nay.

Điều làm Tân Lân khác các đình làng quanh Biên Hòa nằm trên mái tiền đình: hàng trăm tượng gốm men xanh xếp thành ba hàng, kể các tích Bát tiên quá hải, Quan Công phò nhị tẩu, vinh quy bái tổ; hai đầu đao có tượng ông Nhật, bà Nguyệt. Báo chí ghi đây là tác phẩm của nghệ nhân gốm Biên Hòa. Đình theo lối chữ Tam gồm tiền đình, chánh điện, hậu cung, trong khuôn viên khoảng 3.000 m².

Bạn nên đứng lùi về phía công viên để nhìn trọn dải tượng gốm trên mái. Chánh điện đặt tượng Trần Thượng Xuyên ngồi trên ngai cùng áo mão, hai bên là các bệ thờ Thái Giám, Hậu Hiền, Bạch Mã, Tiền Hiền; đình còn giữ sắc thần vua Tự Đức ban năm 1852. Hai bên sân có miếu thờ Bà Ngũ Hành và Ông Đá.

Dịp đông người nhất là lễ Kỳ yên quanh ngày 23 tháng 10 âm lịch, ngày giỗ Đức ông. Năm 2025 lễ diễn ra hai ngày 12-13/12 dương lịch, với nghi thức thỉnh sắc Ông tuần du quanh khu chợ Biên Hòa, xây chầu đại bội, múa lân sư rồng và hát tuồng cổ. Ngày dương lịch đổi theo từng năm, nên bạn cần xem lại lịch trước khi đi.

Đình nằm ngay mặt đường, ba phía còn lại là nhà dân, nên không gian quanh đình khá chật. Giờ mở cửa, phí tham quan và việc thuyết minh cho khách chưa có công bố chính thức; ngoài mùa lễ, bạn nên đến vào ban ngày và hỏi người trông coi nếu muốn vào chánh điện.

Đây là nơi thờ tự do Ban Quý tế chăm lo, không phải một bảo tàng. Các lễ chính như cúng Đàn Cả, Tiên Yết do Ban tế lễ và học trò lễ thực hiện lúc nửa đêm; khách đứng xem ở ngoài, không chen vào khu hành lễ và hỏi trước khi chụp cận người hành lễ. Ăn mặc kín đáo, không chạm vào tượng gốm, sắc phong hay đồ thờ.

Tân Lân hợp với người thích mỹ thuật gốm Biên Hòa, lịch sử cộng đồng người Hoa ở Cù lao Phố, hoặc muốn xem một lễ cúng đình Nam Bộ còn đủ nghi thức. Nếu bạn tìm nơi thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, ông được thờ ở đình Bình Kính trên cù lao Phố, không phải ở đây. Muốn xem thêm một di tích giao thoa Hoa - Việt, Thất Phủ cổ miếu (chùa Ông) trên cù lao Phố cũng là di tích cấp quốc gia.

Có gì để trải nghiệm

  • Xem dải tượng gốm men xanh trên mái tiền đình
  • Viếng chánh điện thờ Trần Thượng Xuyên
  • Dự lễ Kỳ yên tháng 10 âm lịch (xem từ ngoài)
  • Xem rước sắc, hát bội, lân sư rồng mùa lễ
  • Dạo công viên ven sông Đồng Nai trước đình

Từ khóa

  • đình làng Nam Bộ
  • di tích quốc gia
  • Trần Thượng Xuyên
  • gốm Biên Hòa
  • lễ kỳ yên
  • giao thoa Việt - Hoa
  • Trấn Biên